Shloka 326
मौसलपर्व — अध्याय ८
Arjuna’s evacuation of Dvārakā, Vasudeva’s rites, and the caravan’s crisis
भवन्ति भवकालेषु विपद्यन्ते विपर्यये । भरतनन्दन! जब उद्धवका समय आता है तब इसी प्रकार मनुष्यकी बुद्धि, तेज और ज्ञानका विकास होता है और जब विपरीत समय उपस्थित होता है तब इन सबका नाश हो जाता है
bhavanti bhavakāleṣu vipadyante viparyaye | bharatanandana! yadā uddhavasya samaya āyāti tadā evaṃvidhaṃ manuṣyasya buddhi-tejaḥ-jñānasya vikāsaḥ bhavati, yadā ca viparītaḥ samayaḥ upasthitaḥ bhavati tadā eṣāṃ sarveṣāṃ nāśo bhavati |
ວະຍາສະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ເປັນຄວາມຊື່ນຊົມຂອງວົງສາພາຣະຕະ! ເມື່ອເວລາອັນເປັນມົງຄຸນມາເຖິງ—ດັ່ງເວລາທີ່ກຳນົດໄວ້ສຳລັບອຸດທະວະ—ປັນຍາ, ແສງສະຫວ່າງພາຍໃນ, ແລະຄວາມຮູ້ຂອງມະນຸດ ຍ່ອມເຕີບໃຫຍ່ຂຶ້ນໂດຍທຳມະຊາດ. ແຕ່ເມື່ອເວລາອັນອັບປະຍົມມາຮອດ ສິ່ງເຫຼົ່ານັ້ນກໍຖອຍຫຼັງ ແລະຖືກທຳລາຍ. ດັ່ງນັ້ນ ຄວາມສາມາດຂອງມະນຸດ ຂຶ້ນລົງຕາມອຳນາດຂອງເວລາ.»
व्यास उवाच
Educational Q&A
Human capacities—discernment (buddhi), vitality (tejas), and knowledge (jñāna)—are not constant; they flourish in favorable time and collapse in adverse time. The verse emphasizes the sovereignty of kāla (time) over worldly success and even over mental excellence.
Vyāsa addresses a Kuru descendant (“Bharatanandana”) and explains that the rise of insight and power in a person occurs when their destined favorable moment arrives—illustrated by reference to Uddhava’s appointed time—whereas in a reversed or hostile time those same qualities are lost.