Shloka 2
वसुदेव–अर्जुन संवादः
Vasudeva–Arjuna Dialogue in the Aftermath of Dvārakā
नाहं वृष्णिप्रवीरेण बन्धुभिश्वैव मातुल । विहीनां पृथिवीं द्रष्ट शक्यामीह कथंचन,“मामाजी! वृष्णिवंशके प्रमुख वीर भगवान् श्रीकृष्ण तथा अपने भाइयोंसे हीन हुई यह पृथ्वी मुझसे अब किसी तरह देखी नहीं जा सकेगी
vaiśampāyana uvāca | nāhaṁ vṛṣṇipravīreṇa bandhūbhiś caiva mātula | vihīnāṁ pṛthivīṁ draṣṭuṁ śakyāmīha kathaṁcana ||
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ລຸງຝ່າຍແມ່! ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ອາດທົນເບິ່ງແຜ່ນດິນນີ້ໄດ້ເລີຍ ເມື່ອມັນຂາດວິລະຊົນຜູ້ເປັນເລີດໃນວົງວຣິສນິ ແລະຂາດຍາດພີ່ນ້ອງຂອງຂ້າພະເຈົ້າ. ໂລກທີ່ວ່າງເປົ່າຈາກພຣະກຣິສນະ ແລະວົງຢາດະວະ ກາຍເປັນສິ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າທົນຮັບບໍ່ໄດ້ ທັງດ້ານທຳ ແລະດ້ານໃຈ».
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the Mahābhārata’s ethic of impermanence: when the sustaining figures of one’s world—especially dharmic leaders and one’s own kin—are gone, attachment to worldly life naturally collapses, prompting dispassion and the turn toward renunciation.
After the annihilation of the Vṛṣṇis and the departure of Kṛṣṇa, the speaker expresses that he cannot continue to live while seeing the earth emptied of those central supports. It signals the emotional and moral breaking point that leads toward withdrawal from worldly rule and life.