Shloka 45
योधा: सर्वे महाराज तावका: प्राद्रवन् भयात् | महाराज! इस प्रकार जब जगतमें अँधेरा छा गया और भूतलपर धूल-ही-धूल उड़ने लगी, तब आपके समस्त योद्धा भयभीत होकर भाग गये ।। ४४ ई ।। सम्भज्यमाने सैन्ये तु कुरुराजो विशाम्पते
yodhāḥ sarve mahārāja tāvakāḥ prādravan bhayāt |
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ໂອ ພະມະຫາກະສັດ, ນັກຮົບທັງໝົດຂອງພະອົງ ຖືກຄວາມຢ້ານກົວຄອບງຳ ແລະພາກັນແລ່ນໜີ. ເມື່ອຄວາມມືດແຜ່ກວ້າງ ແລະຝຸ່ນລອຍໜາເທິງແຜ່ນດິນ, ກອງທັບກຸຣຸກໍແຕກກະຈາຍເປັນການຫນີຕາຍ.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how fear and loss of composure can shatter collective strength in war; without steadiness (dhairya) and adherence to kṣatriya resolve, even a large force collapses into disorder.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that, amid battlefield confusion—darkness and swirling dust—the Kaurava warriors (the king’s side) became frightened and fled.