Previous Verse
Next Verse

Shloka 34

इसी समय होशमें आकर किरीटधारी महात्मा अर्जुनने यमदण्डके समान भयंकर आंजलिक नामक बाण हाथमें लिया। यह देख भगवान्‌ श्रीकृष्णने भी अर्जुनसे कहा --'पार्थ! कर्ण जबतक रथपर नहीं चढ़ जाता तबतक ही अपने बाणके द्वारा इस शत्रुका मस्तक काट डालो” ।।

tathaiva sampūjya sa tad vacaḥ prabhoḥ satataḥ śaraṃ prajvalitaṃ pragṛhya | jaghāna kakṣām amalārkavarṇā mahārathe rathacakre vimagne ||

ໃນຂະນະນັ້ນ ອາຈຸນ ຜູ້ສວມມົງກຸດ ໄດ້ຟື້ນສະຕິຂຶ້ນ ແລະຈັບລູກສອນອັນນ່າຢ້ານ ດັ່ງຄທາຂອງຍົມະຣາດ ຊື່ “ອັນຈະລິກ” ໄວ້ໃນມື. ເຫັນດັ່ງນັ້ນ ພຣະສີກຣິດສະນະ ກ່າວກັບອາຈຸນວ່າ: «ພາຣຖະ! ຕາບໃດທີ່ ກັນນະ ຍັງບໍ່ທັນຂຶ້ນລົດຮົບ ຈົ່ງໃຊ້ລູກສອນຂອງເຈົ້າຕັດຫົວສັດຕູນີ້ເສຍ!» ອາຈຸນຮັບຄໍາສັ່ງນັ້ນດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ ແລະຈັບລູກສອນທີ່ລຸກໂຊດດັ່ງໄຟ; ແລ້ວກໍຟັນຟາດໄປຍັງລົດຮົບອັນໃຫຍ່ຂອງກັນນະ ໃນຍາມທີ່ລໍ້ຈົມຕິດ ໂດຍພຸ່ງໃສ່ທຸງທີ່ສ່ອງສະຫວ່າງດັ່ງດວງອາທິດທີ່ໂບກສະບັດຢູ່ເທິງລົດນັ້ນ.

तथैवjust so; likewise
तथैव:
TypeIndeclinable
Rootतथा + एव
सम्पूज्यhaving duly honored
सम्पूज्य:
TypeVerb
Rootसम् + पूज्
Formल्यप् (absolutive/gerund), कर्तरि
सःhe
सः:
Karta
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
तत्that
तत्:
Karma
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
वचःspeech; command
वचः:
Karma
TypeNoun
Rootवचस्
FormNeuter, Accusative, Singular
प्रभोःof the lord
प्रभोः:
TypeNoun
Rootप्रभु
FormMasculine, Genitive, Singular
सततःconstantly; at once/continuously
सततः:
TypeIndeclinable
Rootसतत
शरम्arrow
शरम्:
Karma
TypeNoun
Rootशर
FormMasculine, Accusative, Singular
प्रज्वलितम्blazing; kindled
प्रज्वलितम्:
TypeAdjective
Rootप्र + ज्वल्
Formक्त (past passive participle), Masculine, Accusative, Singular
प्रगृह्यhaving taken up; grasping
प्रगृह्य:
TypeVerb
Rootप्र + ग्रह्
Formल्यप् (absolutive/gerund), कर्तरि
जघानstruck; smote
जघान:
TypeVerb
Rootहन्
Formलिट् (perfect), Third, Singular, परस्मैपद
कक्षाम्girth/side (of the chariot); flank
कक्षाम्:
Karma
TypeNoun
Rootकक्षा
FormFeminine, Accusative, Singular
अमलpure; spotless
अमल:
TypeAdjective
Rootअमल
FormMasculine, Nominative, Singular
अर्कवर्णःsun-colored; having the hue of the sun
अर्कवर्णः:
TypeAdjective
Rootअर्क + वर्ण
FormMasculine, Nominative, Singular
महारथेon/in the great warrior (i.e., in the case of the great warrior / at the great warrior)
महारथे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमहारथ
FormMasculine, Locative, Singular
रथचक्रेin the chariot-wheel
रथचक्रे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरथ + चक्र
FormNeuter, Locative, Singular
विमग्नेsunk; stuck; immersed
विमग्ने:
TypeAdjective
Rootवि + मग्न
Formक्त (PPP, used adjectivally), Neuter, Locative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
A
Arjuna (Kirīṭin, Pārtha)
Ś
Śrī Kṛṣṇa (Prabhu)
K
Karṇa
B
blazing arrow (śara)
C
chariot (ratha)
C
chariot wheel (rathacakra)
B
banner/standard (dhvaja) (implied by context)

Educational Q&A

The verse highlights the ethical strain of battlefield dharma: decisive action may be urged even when the opponent is momentarily disadvantaged. It also shows Arjuna’s deference to Kṛṣṇa’s authority—treating the command as binding in a life-and-death crisis—raising enduring questions about fairness, necessity, and duty in war.

Sañjaya describes Arjuna respectfully accepting Kṛṣṇa’s instruction, seizing a blazing arrow, and striking at Karṇa’s great chariot at the moment when its wheel is stuck/sunk, intensifying the climactic confrontation between the two warriors.