Shloka 86

Devanagari script

व्यात्ताननस्यापततो यथैव कालस्य काले हरत: प्रजा वै । अत्यन्त वेगशाली भीमसेनके महान्‌ वेगको आपके सैनिक रणभूमिमें रोक न सके। जैसे प्रलयकालमें मुँह बाकर आक्रमण करनेवाले प्रजासंहारकारी कालके वेगको कोई नहीं रोक सकता

Transliteration

vyāttānanasya āpatato yathaiva kālasya kāle harataḥ prajā vai | atyanta-vegāśālī bhīmasenena mahān vego yuṣmākaṃ sainikair raṇabhūmau na śakyaḥ pratibandhum | yathā pralayakāle mukham āvṛtya ākrāmataḥ prajāsaṃhārakāriṇaḥ kālasya vegaṃ kaścid api na nivārayitum arhati |

Translation

ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ທະຫານຂອງພະອົງບໍ່ອາດຂັດຂວາງການພຸ້ນພາຍອັນມະຫາລຸນແຮງຂອງ ພີມະເສນ ໃນສະໜາມຮົບໄດ້—ດັ່ງທີ່ບໍ່ມີໃຜອາດຫ້າມພະລັງຂອງ «ກາລະ» ໃນຍາມພິນາດ ເມື່ອມັນອ້າປາກກວ້າງ ກ້າວໜ້າເພື່ອກວາດເອົາສັດທັງປວງໄປ.

Word by Word

• व्यात्त: of (one) having opened
• व्यात्त: Adhikarana
• Type: Adjective
• Root: व्यात्त (वि+आ+√दा/√दाः, क्त)
• Form: Masculine, Genitive, Singular

• आननस्य: of the mouth/face
• आननस्य: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: आनन
• Form: Masculine/Neuter, Genitive, Singular

• अपततः: of (one) rushing/falling upon
• अपततः: Adhikarana
• Type: Adjective
• Root: पतत् (√पत्, शतृ)
• Form: Masculine, Genitive, Singular

• यथा: just as
• Type: Indeclinable
• Root: यथा

• एव: indeed/just
• Type: Indeclinable
• Root: एव

• कालस्य: of Time/Death
• कालस्य: Karta
• Type: Noun
• Root: काल
• Form: Masculine, Genitive, Singular

• काले: at the time (of dissolution)
• काले: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: काल
• Form: Masculine, Locative, Singular

• हरतः: of (one) carrying off/destroying
• हरतः: Karta
• Type: Adjective
• Root: हरत् (√हृ, शतृ)
• Form: Masculine, Genitive, Singular

• प्रजाः: creatures/subjects
• प्रजाः: Karma
• Type: Noun
• Root: प्रजा
• Form: Feminine, Accusative, Plural

• वै: indeed/truly
• Type: Indeclinable
• Root: वै

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Bhīmasena (Bhīma)
• Kāla (Time/Death)
• Pralaya (cosmic dissolution)
• battlefield (raṇabhūmi)
• Kaurava soldiers (yuṣmākaṃ sainikāḥ)