Shloka 3
महागजा भ्राकुलमस्त्रतोयं वादित्रनेमीतलशब्दवच्च । हिरण्यचित्रायुधविद्युतं च शरासिनाराचमहास्त्रधारम्,क्रमश: वह क्रूरतापूर्ण युद्ध बिना ऋतुकी अनिष्टकारी वर्षाके समान प्रजाजनोंका संहार करने लगा। बड़े-बड़े हाथियोंका समूह मेघोंकी घटा बनकर वहाँ छाया हुआ था। अस्त्र ही जल थे, वाद्यों और पहियोंकी घर्घराहटका शब्द ही मेघ-गर्जनके समान प्रतीत होता था। सुवर्णजटित विचित्र आयुध विद्युतके समान प्रकाशित होते थे। बाण, खड्ग और नाराच आदि बड़े-बड़े अस्त्रोंकी धारावाहिक वृष्टि हो रही थी। धीरे-धीरे उस युद्धका वेग बड़ा भयंकर हो उठा, रक्तका स्रोत बह चला। तलवारोंकी खचाखच मार होने लगी, जिससे क्षत्रियोंके प्राणोंका संहार होने लगा
sañjaya uvāca | mahāgajā bhrākulam astratoyaṃ vāditranemītalaśabdavat ca | hiraṇyacitrāyudhavidyutaṃ ca śarāsinārācamahāstradhāram |
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ສະໜາມຮົບນັ້ນກາຍເປັນດັ່ງພາຍຸຝົນອັນພິບັດ ບໍ່ຕາມລະດູ ນຳຄວາມພິນາດ—ຂ້າຜູ້ຄົນ. ຝູງຊ້າງໃຫຍ່ຊຸມກັນດັ່ງກອງເມກທີ່ປົກເງົາ. ອາວຸດແມ່ນນ້ຳຝົນ; ສຽງດົນຕີ ແລະ ສຽງລໍ້ລົດຄຳຮາມດັ່ງຟ້າຮ້ອງ. ອາວຸດຫຼາກສີຝັງຄຳສ່ອງວາບດັ່ງຟ້າຜ່າ; ແລະມີຝົນອາວຸດໃຫຍ່ຕົກລົງບໍ່ຂາດ—ລູກສອນ, ດາບ, ແລະ ນາຣາຈ. ເມື່ອແຮງຮົບທະວີຄວາມນ່າຢ້ານ, ສາຍເລືອດກໍໄຫຼລົງເປັນທາງ; ໃນຄວາມແອອັດຂອງຄົມດາບ, ຊີວິດຂອງກະສັດຕຣິຍະຖືກຕັດຂາດ».
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse offers an ethical warning through imagery: war, even when framed as kṣatriya duty, rapidly becomes an indiscriminate, seasonless calamity—like a destructive storm—where human life is consumed amid noise, speed, and spectacle.
Sañjaya narrates the battle’s escalation: elephants mass like clouds, weapons fall like rain, gold-ornamented arms flash like lightning, and the roar of drums and wheels resembles thunder; the fighting intensifies into a blood-flowing slaughter of warriors.