Shloka 1
इस प्रकार श्रीमह्याभारत कर्णपर्वमें अर्जुनवाक्यविषयक चौहत्तरवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ ७४ ॥। अपने-आप बछ। अर: अं पञ्चसप्ततितमो< ध्याय: दोनों पक्षोंकी सेनाओंमें दन्द्रयुद्ध तथा सुषेणका वध ध्ृतराष्ट्र उवाच समागमे पाण्डवसृज्जयानां महाभये मामकानामगाधे । धनंजये तात रणाय याते कर्णेन तद् युद्धमथो<त्र कीदूक्ू,धृतराष्ट्रने पूछा--तात संजय! मेरे पुत्रों तथा पाण्डवों और सूंजयोंमें पहलेसे ही अगाध एवं महाभयंकर संग्राम छिड़ा हुआ था। फिर जब धनंजय भी वहाँ कर्णके साथ युद्धके लिये जा पहुँचे, तब उस युद्धका स्वरूप कैसा हो गया?
Dhṛtarāṣṭra uvāca: samāgame pāṇḍava-sṛñjayānāṃ mahābhaye māmakānām agādhe | dhanañjaye tāta raṇāya yāte karṇena tad yuddham atho ’tra kīdṛk ||
ທຣິຕຣາສຕຣະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ສັນຊະຍະ ຜູ້ເປັນທີ່ຮັກ! ເມື່ອພວກປານດະວະ ແລະ ສຣິນຈະຍະ ໄດ້ປະຈັນໜ້າຮົບກັບລູກຊາຍຂອງຂ້າແລ້ວ ໃນສົງຄາມອັນກວ້າງໃຫຍ່ ແລະ ນ່າຢ້ານກົວເກີນຈະປະເມີນ—ເມື່ອທະນັນຊະຍະ (ອາຣຊຸນ) ມາຮອດທີ່ນັ້ນເພື່ອຮົບກັບ ກັນນະ ແລ້ວ, ການປະຈັນຫນ້ານັ້ນກາຍເປັນແນວໃດ? ຈົ່ງບອກລັກສະນະຂອງສົງຄາມນັ້ນໃຫ້ຂ້າຟັງ».
ध्ृतराष्ट्र उवाच
Educational Q&A
The verse frames war as an immeasurable, fearsome consequence of prior choices: Dhṛtarāṣṭra’s possessive identification (“māmakāḥ”) and anxious questioning highlight how attachment and moral blindness in rulership culminate in catastrophic conflict, where even the arrival of a single great warrior can transform the scale and intensity of violence.
Dhṛtarāṣṭra asks Sañjaya to describe how the battle changed once Arjuna (Dhanañjaya) reached the battlefield to fight Karṇa, implying that the war was already raging fiercely between the Pāṇḍava-Sṛñjaya alliance and the Kaurava forces.