Shloka 89
प्रेष्यवच्चापि राजानमुपस्थास्यन्ति कौरवम् । “निश्चय ही ये थोथे तिलोंके समान नपुंसक हैं और नरकमें डूब गये हैं। आजसे ये दासोंके समान कौरव-नरेशकी सेवामें उपस्थित होंगे” ।। ८८ $ ।। इत्युक्तवानधर्मज्ञस्तदा परमदुर्मति:
preṣyavaccāpi rājānam upasthāsyanti kauravam | ityuktavān adharmajñas tadā paramadurmatī ||
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ນັບແຕ່ນີ້ໄປ ພວກເຂົາຈະເຂົ້າໄປອຸປະຖຳກະສັດແຫ່ງກົວຣະວະ ດຸດດັ່ງຂ້າຮັບໃຊ້»។ ເມື່ອເວົ້າດັ່ງນັ້ນແລ້ວ ຊາຍຜູ້ບໍ່ຮູ້ທຳມະ ແລະ ມີໃຈຄົດຄ້ຽວຢ່າງຫນັກ ກໍໄດ້ປະກາດຄຳຕັດສິນອັນໂຫດຮ້າຍ—ຕີຕາຜູ້ອື່ນວ່າຕົກຕ່ຳ ແລະ ບໍ່ສົມຊາຍ—ເປັນການເຜີຍໃຫ້ເຫັນຄວາມເນ່າເປື່ອຍທາງສິນທຳ ທີ່ຕິດຕາມຄວາມຈອງຫອງ ແລະ ການດູຖູກ ໃນຄວາມຄຸກຄາມຂອງສົງຄາມ.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how contempt, humiliation, and triumphal speech in war signal adharma: a mind that disregards righteousness dehumanizes others and treats service as degradation, revealing inner moral collapse rather than true victory.
Sañjaya reports a statement that certain people will henceforth attend the Kaurava king like servants; the narrator then characterizes the speaker as ignorant of dharma and of thoroughly perverse intent, framing the utterance as ethically tainted within the war narrative.