Previous Verse
Next Verse

Shloka 51

युधिष्ठिरस्य धनंजय-प्रति गर्हा

Yudhiṣṭhira’s Reproach to Dhanaṃjaya

वज़्च्छत्रांकुशैर्म्स्यैर्ध्वजकूर्माम्बुजादिभि: । लक्षणैरुपपन्नेन पाण्डुना पाण्डुनन्दनम्‌,उस समय राधापुत्र कर्ण पाण्डुनन्दन युधिष्ठिरका पीछा करके वच्र, छत्र, अंकुश, मत्स्य, ध्वज, कूर्म और कमल आदि शुभ लक्षणोंसे सम्पन्न गोरे हाथसे उनका कंधा छूकर, मानो अपने-आपको पवित्र करनेके लिये उन्हें बलपूर्वक पकड़नेकी इच्छा करने लगा। उसी समय उसे कुन्तीदेवीको दिये हुए अपने वचनका स्मरण हो आया

vajracchatrāṅkuśair matsyair dhvajakūrmāmbujādibhiḥ | lakṣaṇair upapannena pāṇḍunā pāṇḍunandanam ||

ສັນຊະຍະເວົ້າວ່າ: ກັນນະ ບຸດແຫ່ງ ຣາທາ ໄລ່ຕາມ ຢຸທິສຖິຣ ບຸດແຫ່ງ ປານຑຸ. ດ້ວຍມືຂາວຜ່ອງທີ່ມີເຄື່ອງໝາຍມົງຄຸນ—ວັດຊຣະ, ຮົ່ມ, ຂໍງົວ, ປາ, ທຸງ, ເຕົ່າ, ດອກບົວ ແລະອື່ນໆ—ເຂົາແຕະບ່າຂອງຢຸທິສຖິຣ ແລະກຳລັງຈະຈັບຕົວດ້ວຍກຳລັງ ດັ່ງຈະຊຳລະຕົນໃຫ້ບໍລິສຸດດ້ວຍການສຳຜັດນັ້ນ. ແຕ່ໃນຂະນະນັ້ນເອງ ເຂົາກໍນຶກຂຶ້ນໄດ້ເຖິງສັດຈາທີ່ເຄີຍໃຫ້ແກ່ ກຸນຕີ.

वज्रwith thunderbolt-marks
वज्र:
Karana
TypeNoun
Rootवज्र
FormNeuter, Instrumental, Plural
छत्रwith umbrella-marks
छत्र:
Karana
TypeNoun
Rootछत्र
FormNeuter, Instrumental, Plural
अङ्कुशैःwith goad-marks
अङ्कुशैः:
Karana
TypeNoun
Rootअङ्कुश
FormMasculine, Instrumental, Plural
मत्स्यैःwith fish-marks
मत्स्यैः:
Karana
TypeNoun
Rootमत्स्य
FormMasculine, Instrumental, Plural
ध्वजwith banner-marks
ध्वज:
Karana
TypeNoun
Rootध्वज
FormMasculine, Instrumental, Plural
कूर्मwith tortoise-marks
कूर्म:
Karana
TypeNoun
Rootकूर्म
FormMasculine, Instrumental, Plural
अम्बुजwith lotus-marks
अम्बुज:
Karana
TypeNoun
Rootअम्बुज
FormNeuter, Instrumental, Plural
आदिभिःand so on
आदिभिः:
TypeIndeclinable
Rootआदि
Formused with instrumental plural to mean 'etc., and the like'
लक्षणैःwith marks/signs
लक्षणैः:
Karana
TypeNoun
Rootलक्षण
FormNeuter, Instrumental, Plural
उपपन्नेनendowed (with)
उपपन्नेन:
Karana
TypeAdjective
Rootउपपन्न
FormMasculine, Instrumental, Singular
पाण्डुनाby/with the pale (fair) [hand]
पाण्डुना:
Karana
TypeAdjective
Rootपाण्डु
FormMasculine, Instrumental, Singular
पाण्डुनन्दनम्the son of Pāṇḍu
पाण्डुनन्दनम्:
Karma
TypeNoun
Rootपाण्डुनन्दन
FormMasculine, Accusative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
K
Karṇa (Rādhāputra)
Y
Yudhiṣṭhira (Pāṇḍunandana)
K
Kuntī
A
auspicious hand-marks (vajra, chatra, aṅkuśa, matsya, dhvaja, kūrma, ambuja)

Educational Q&A

Even amid the fury of battle, ethical restraint can arise from fidelity to one’s word. Karṇa’s remembered promise to Kuntī interrupts an act of violent capture, showing how vows and personal dharma can check immediate impulses.

Karṇa chases Yudhiṣṭhira and reaches close enough to touch his shoulder, seemingly ready to seize him. At that moment he recalls his pledge to Kuntī, which affects his intention and conduct toward the Pāṇḍavas.