Shloka 1
Aśvatthāman’s Arrow-Screen and the Confrontation with Yudhiṣṭhira (द्रौणि–युधिष्ठिर-संग्रामः)
ऑपन-माज बछ। डे चत्वारिशो< ध्याय: कर्णका शल्यको फटकारते हुए मद्रदेशके निवासियोंकी निन्दा करना एवं उसे मार डालनेकी धमकी देना संजय उवाच अधिक्षिप्तस्तु राधेय: शल्येनामिततेजसा । शल्यमाह सुसंक्रुद्धो वाकुशल्यमवधारयन्,संजय कहते हैं--राजन्! अमिततेजस्वी शल्यके इस प्रकार आक्षेप करनेपर राधापुत्र कर्ण अत्यन्त कुपित हो उठा और यह वचनरूपी शल्य (बाण) छोड़नेके कारण ही इसका नाम शल्य पड़ा है, ऐसा निश्चय करके शल्यसे इस प्रकार बोला
sañjaya uvāca | adhikṣiptas tu rādheyaḥ śalyenāmitatejasā | śalyam āha susaṅkruddho vākuśalyam avadhārayan |
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ໂອ ພະຣາຊາ! ເມື່ອຊາລະຍະ ຜູ້ມີເທດສະອັນແຮງກ້າ ໄດ້ຢົກຄໍາເຢາະເຢີ້ຍເຊັ່ນນັ້ນ, ຣາເທຍ (ກັນນະ) ບຸດແຫ່ງຣາທາ ກໍໂກດເກຣີຍວຢ່າງຫນັກ. ແລ້ວລາວກໍຈັບໃຈວ່າ “ຊາລະຍະ” ໄດ້ຊື່ນີ້ ເພາະລາວເຈັບປວດຄົນດ້ວຍຖ້ອຍຄໍາຄົມກະທັ່ງດັ່ງຫອກຫຼືລູກສອນ; ແລ້ວກັນນະຈຶ່ງກ່າວຕອບຊາລະຍະດັ່ງນີ້.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how harmful speech functions like a weapon: taunts can pierce more deeply than arms, provoking anger and destabilizing judgment. Ethically, it warns that verbal aggression within one’s own camp can erode solidarity and dharmic restraint, especially in crisis.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that Śalya has insulted Karna. Karna becomes intensely angry and, reflecting on Śalya’s very name as ‘one who pierces’—here through barbed words—prepares to answer Śalya with a sharp verbal retort.