Shloka 22
कूबरश्न रथस्यासीद् वासुकिर्भुजगोत्तम: । अपस्करमधिष्ठाने हिमवान् विन्ध्यपर्वत: । उदयास्तावधिष्ठाने गिरी चक्कुः सुरोत्तमा:,नक्षत्रोंका समूह ईषादण्ड हुआ और कृतयुगने जूएका रूप धारण किया। नागराज वासुकि उस रथका कूबर बन गये थे। हिमालय पर्वत अपस्कर (रथके पीछेका काठ) और विन्ध्याचलने उसके आधारकाष्ठका रूप धारण किया। उदयाचल और अस्ताचल दोनोंको उन श्रेष्ठ देवताओंने पहियोंका आधारभूत काष्ठ बनाया
kūbaraś ca rathasyāsīd vāsukir bhujagottamaḥ | apaskaram adhiṣṭhāne himavān vindhyaparvataḥ | udayāstāv adhiṣṭhāne girayaś cakruḥ surottamāḥ | nakṣatrāṇāṃ samūha īṣādaṇḍaḥ kṛtayugaś ca yūkarūpaṃ dhārayām āsa |
ດຸຣະໂຍທະນະ ກ່າວວ່າ: «ສໍາລັບລົດຮົບນັ້ນ ພະຍານາກຣາຊ ວາສຸກິ—ຜູ້ປະເສີດສຸດໃນຫມູ່ນາກ—ໄດ້ເປັນ kūbara (ສ່ວນໄມ້ຫຼັກດ້ານໜ້າ/ກາງຂອງລົດ). ຮິມະວານ (ຫິມາໄລ) ແລະ ພູວິນທະຍະ ໄດ້ເປັນ apaskara ແລະ ໄມ້ຖານຮອງດ້ານຫຼັງ. ທ່ານເທວະດາຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ໄດ້ສ້າງພູອຸດະຍະ ແລະ ພູອັສຕະ ເປັນໄມ້ຮອງລໍ້. ຫມູ່ດາວເປັນ īṣā (ຄານ/ຄັນລົດ) ແລະ ຍຸກກຣິຕະ (Kṛta Yuga) ເອງໄດ້ຮັບຮູບເປັນຄານຄໍ (yoke)».
दुर्योधन उवाच
Educational Q&A
The verse uses cosmic symbolism to show how leaders can frame human conflict as ‘world-order’ or destiny. Ethically, it cautions that grand rhetoric may mask personal ambition: invoking the universe does not by itself establish dharma; actions and motives must still be judged.
Duryodhana describes a magnificent, mythic chariot (or chariot-structure) whose components are formed from cosmic and geographic entities—Vāsuki, the Himalaya and Vindhya, the Udaya and Asta mountains, the stars, and even the Kṛta Yuga—thereby elevating the battle’s imagery to a universal scale.