Shloka 373
अध्याय २६ — शल्यस्य सारथ्य-नियोजनं, कर्णस्य प्रस्थानं, उत्पातदर्शनं च
Chapter 26: Śalya appointed as charioteer; Karṇa’s departure; portents
अगम्यरूपा समरे विशीर्णैरिव पर्वतै: । समरांगणमें टूट-फ़ूटकर गिरे हुए पर्वतोंके समान धराशायी हुए हाथियों और घोड़ोंके कारण वहाँकी भूमिपर चलना-फिरना असम्भव हो गया था
sañjaya uvāca | agamyārūpā samare viśīrṇair iva parvataiḥ | samara-aṅgaṇe tūṭa-phūṭa-kara gire hue parvatoṃ ke samāna dharāśāyī hue hāthiyoṃ aura ghoṛoṃ ke kāraṇa vahāṃ kī bhūmi par calnā-phiranā asambhava ho gayā thā |
ສັນຊະຍະໄດ້ກ່າວວ່າ: ໃນສົງຄາມນັ້ນ ສະໜາມຮົບກາຍເປັນບ່ອນທີ່ຜ່ານບໍ່ໄດ້ ດັ່ງຖືກປົກຄຸມດ້ວຍພູເຂົາທີ່ແຕກພັງ. ເພາະຊ້າງແລະມ້າທີ່ຖືກທຳລາຍ ລົ້ມກອງກັນເປັນກອງໆ ດັ່ງໂງ່ນຫີນຂອງພູ, ນອນຂວາງຢູ່ເທິງດິນ ເຮັດໃຫ້ການເຄື່ອນໄຫວຢູ່ນັ້ນເປັນໄປບໍ່ໄດ້—ເປັນພາບຂອງຄວາມພິນາດໃນສົງຄາມ ທີ່ທັງຄວາມຍິ່ງຍະໂສແລະອຳນາດ ຖືກຫຼຸດລົງເຫຼືອແຕ່ຊາກອັນໄຮ້ຊີວິດທີ່ຂວາງທາງ.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the devastating, dehumanizing aftermath of war: even mighty forces (elephants, horses) become inert obstacles. It implicitly warns that martial glory is transient and that violence yields widespread ruin, challenging any easy moral justification for slaughter.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that the battlefield has become impossible to traverse because heaps of fallen, broken elephants and horses lie scattered like shattered mountains, blocking movement across the ground.