Shloka 30
त्रिपुरदाह-इतिहासः
Tripura-destruction exemplum and counsel to Śalya
रथ तो नष्ट हो ही चुका था, जब धनुष भी कट गया, तब सुतसोमने वैदूर्यमणि तथा नील कमलके समान श्याम रंगवाले, हाथीके दाँतकी बनी हुई मूठसे युक्त खड्गको ऊपर उठाकर बड़े जोरसे गर्जना की ।। भ्राम्यमाणं ततस्तं तु विमलाम्बरवर्चसम् | कालदण्डोपमं मेने सुतसोमस्य धीमत:,बुद्धिमान् सुतसोमके उस निर्मल आकाशके समान कान्तिवाले खड़्गको घुमाया जाता देख शकुनिने उसे अपने लिये कालदण्डके समान माना
bhrāmyamāṇaṃ tatastam tu vimalāmbaravarcasaṃ | kāladaṇḍopamaṃ mene sutasomasya dhīmataḥ ||
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ເມື່ອລົດຖືກທຳລາຍແລ້ວ ແລະຄັນທະນູກໍຖືກຕັດ, ສຸຕະໂສມະໄດ້ຊູດາບຂຶ້ນ ມີດ້າມເຮັດຈາກງາຊ້າງ ມີສີຄ້ຳຄືແກ້ວໄວດູຣຍະ ແລະດອກບົວສີຟ້າ, ແລ້ວຮ້ອງຄຳຮາມດັງສະໜັ່ນ. ແລະເມື່ອຊະກຸນິເຫັນດາບອັນສ່ອງສະຫວ່າງດຸດດັ່ງຟ້າອັນບໍລິສຸດຂອງສຸຕະໂສມະຜູ້ມີປັນຍາ ຖືກຫວຽງວຽນໄປມາ, ລາວກໍເຫັນວ່າມັນເປັນດຸດດັ່ງຄະລະດັນດາ—ຄັນທອນແຫ່ງຄວາມຕາຍ—ສຳລັບຕົນເອງ.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how moral and psychological force in battle can be as decisive as weapons: steadfast courage and clarity (dhī) make a warrior’s action appear irresistible, even ‘death-like,’ to an opponent—showing how fear and conscience shape perception in moments of crisis.
After Sutasoma’s chariot is destroyed and his bow is cut, he switches to a sword and whirls it with brilliance. Observing this, Śakuni interprets the sword as a kāladaṇḍa—an omen of imminent death—indicating Śakuni’s alarm at Sutasoma’s renewed, fierce resistance.