Shloka 373
Karṇa-parva Adhyāya 20 — Yudhiṣṭhira–Duryodhana Encounter and Escalation of Arms
हताश्न हन्यमानाक्ष पतिताश्वैव सर्वश: । पैदल वीरोंद्वारा उछल-उछलकर मारे गये और मारे जाते हुए कितने ही हाथी और रथ सवारोंसहित सब ओर पड़े थे
hatāśnā hanyamānākṣāḥ patitāśvaiva sarvaśaḥ | paidalair vīrair dvārā ucchal-ucchalakara māritāḥ māryamāṇāś ca keṣāñcid hastinaḥ rathasvārāḥ sahitāḥ sarvataḥ patitā babhūvuḥ |
ສັນຊະຍະໄດ້ກ່າວວ່າ: ທົ່ວທຸກທິດ ສະໜາມຮົບເຕັມໄປດ້ວຍຊາກພັງພິນາດ—ນັກຮົບທີ່ດວງຕາມືດມົນດ້ວຍຄວາມຫມົດຫວັງ ໃນຂະນະຖືກຟັນລົງ; ລົດຮົບທີ່ມ້າລົ້ມ; ແລະຊ້າງຫຼາຍໂຕກັບນັກຮົບລົດຮົບ ລົ້ມລົງໃນຂະນະກຳລັງຖືກຂ້າ. ທະຫານຍ່າງຕີນກະໂດດເຂົ້າໄປຊ້ຳໆ ແລະຟັນຂ້າໃນລະຍະໃກ້. ພາບນີ້ເປີດເຜີຍການກັບຕາລະປັດຂອງສົງຄາມ: ແມ່ນແຕ່ຜູ້ແຂງແກ່ງກໍຖືກຫຼຸດລົງເປັນຮ່າງກາຍອັນຊ່ວຍຕົນບໍ່ໄດ້ ແລະຄວາມກ້າຫານກໍກາຍເປັນສິ່ງທີ່ແຍກບໍ່ອອກຈາກການຂ້າຟັນ.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the ethical and existential cost of war: strength, status, and martial pride collapse into the same vulnerability when violence dominates. It implicitly warns that even ‘heroism’ in battle can become mere destruction, challenging the listener to reflect on dharma amid chaos.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra a grim battlefield tableau: horses have fallen, chariots and elephants lie scattered, and foot-soldiers repeatedly leap in to finish off or strike down warriors. The emphasis is on widespread collapse and relentless close-quarters killing.