Shloka 17
Bhīmasena–Drauṇi Mahāyuddha
Chariot Duel and Astra-Exchange
Devanagari script
वामपादे तु राजेन्द्र कृतवर्मा व्यवस्थित: । नारायणबलैयक्तो गोपालैरयुद्धदुर्मदै:,राजेन्द्र! उस मकरव्यूहके बायें पैरकी जगह नारायणी-सेनाके रणदुर्मद गोपालोंके साथ कृतवर्मा खड़ा किया गया था
Transliteration
vāmapāde tu rājendra kṛtavarmā vyavasthitaḥ | nārāyaṇabalaiyukto gopālair ayuddhadurmadāḥ ||
Translation
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: “ໂອ ພະຣາຊາ, ທີ່ຕຳແໜ່ງ ‘ຕີນຊ້າຍ’ ຂອງວຽວຫະນັ້ນ ກຣິຕະວັຣມາ ຖືກຈັດໃຫ້ປະຈຳການ ໂດຍມີກຳລັງນາຣາຍະນະໜຸນຫຼັງ—ພວກນັກຮົບຄົນລ້ຽງງົວ ຜູ້ເມົາມົນດ້ວຍຄວາມຍິ່ງຍະໂສໃນສົງຄາມ.” ການຈັດວາງນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ບັນດາແມ່ທັບໄດ້ຈັດກຳລັງຢ່າງລະມັດລະວັງ ໃຫ້ກອງທີ່ດຸດັນແລະຈົ່ງຮັກພັກດີ ຄຸ້ມກັນປີກສຳຄັນໃນຄວາມຮຸນແຮງຂອງສົງຄາມທີ່ແບກພາລະດ້ານຈັນຍາບັນ.
Word by Word
वामपादेin the left foot/wing (of the formation)
वामपादे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवामपाद
FormMasculine, Locative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
राजेन्द्रO king of kings
राजेन्द्र:
TypeNoun
Rootराजेन्द्र
FormMasculine, Vocative, Singular
कृतवर्माKritavarman
कृतवर्मा:
Karta
TypeNoun
Rootकृतवर्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
व्यवस्थितःstationed/placed
व्यवस्थितः:
TypeVerb
Rootव्यवस्था (वि+अव+स्था)
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle), Passive (participial)
नारायणबलैःwith the Narayana forces
नारायणबलैः:
Karana
TypeNoun
Rootनारायणबल
FormNeuter, Instrumental, Plural
युक्तःjoined/associated
युक्तः:
TypeVerb
Rootयुज्
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle), Passive (participial)
गोपालैःwith the cowherds (Gopalas)
गोपालैः:
Karana
TypeNoun
Rootगोपाल
FormMasculine, Instrumental, Plural
अयुद्धदुर्मदैःwith those mad for battle (battle-intoxicated)
अयुद्धदुर्मदैः:
Karana
TypeAdjective
Rootअयुद्धदुर्मद
FormMasculine, Instrumental, Plural
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaK
KṛtavarmāN
Nārāyaṇa-bala (Nārāyaṇī-senā)G
Gopālas (cowherd-warriors)B
battle formation (vyūha; implied by ‘pāda’)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes