Previous Verse
Next Verse

Shloka 713

Droṇa-parva Adhyāya 94: Sātyaki–Sudarśana Yuddha (सात्यकि–सुदर्शन युद्ध)

पपाताभिमुख: शूरो यन्त्रमुक्त इव ध्वज: । इससे उसका कवच फट गया, सारे अंग शिथिल हो गये, मुकुट और बाजूबंद गिर गये तथा शूरवीर सुदक्षिण मशीनसे फेंके गये ध्वजके समान मुँहके बल गिर पड़ा

papātābhimukhaḥ śūro yantramukta iva dhvajaḥ |

ສັນຈະຍະ ກ່າວວ່າ: ວິລະບຸລຸດນັ້ນລົ້ມຄວ່ຳໜ້າ ດັ່ງທຸງທີ່ຖືກປ່ອຍອອກຈາກກົນໄກ. ເພາະການນັ້ນ ເກາະຂອງເຂົາແຕກຂາດ ອະວະທັງຫມົດອ່ອນປວກ ມົງກຸດແລະກຳໄລແຂນກໍຫຼຸດລົງ; ແລ້ວວິລະບຸລຸດ ສຸດັກຊິນາ ກໍລົ້ມຄວ່ຳໜ້າ ດັ່ງທຸງທີ່ຖືກຂວ້າງອອກຈາກເຄື່ອງຈັກ.

पपातfell
पपात:
TypeVerb
Rootपत् (पतति)
Formलिट् (परस्मैपद) — perfect, 3, singular
अभिमुखःface-forward, headlong
अभिमुखः:
TypeAdjective
Rootअभिमुख
Formmasculine, nominative, singular
शूरःthe hero/warrior
शूरः:
Karta
TypeNoun
Rootशूर
Formmasculine, nominative, singular
यन्त्रमुक्तःreleased/shot by a machine (engine)
यन्त्रमुक्तः:
TypeAdjective
Rootयन्त्र-मुक्त
Formmasculine, nominative, singular
इवas if, like
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
ध्वजःa banner/flag
ध्वजः:
TypeNoun
Rootध्वज
Formmasculine, nominative, singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
dhvaja (banner/standard)
Y
yantra (mechanism/device)

Educational Q&A

The verse highlights the fragility of bodily protection and worldly insignia in war: armor, ornaments, and status can vanish in an instant, reminding the listener of impermanence and the ethical gravity of violence.

Sañjaya describes a warrior collapsing face-first, compared to a standard dropping when released from its rigging—an emphatic battlefield image of sudden defeat and loss of strength.