Shloka 35
धृष्टद्युम्नस्य द्रोणरथारोহণं सात्यकेः प्रतिरक्षणं च | Dhrishtadyumna Boards Droṇa’s Chariot; Sātyaki’s Counter-Protection
यदि पुत्र न पश्यामि यास्यामि यमसादनम् । '“रथियोंकी गणना होते समय जो महारथी गिना गया था, जिसे युद्धमें मेरी अपेक्षा ड्यौढ़ा समझा जाता था तथा अपनी भुजाओंसे सुशोभित होनेवाला जो तरुण वीर प्रद्यम्नको, श्रीकृष्णको और मुझे भी सदैव प्रिय था, उस पुत्रको यदि मैं नहीं देखूँगा तो यमराजके लोकमें चला जाऊँगा ।। ३३-३४ ई ।। सुनसं सुललाटान्तं स्वक्षिभ्रृद्शनच्छदम्
yadi putra na paśyāmi yāsyāmi yamasādanam |
ສັນຊະຍະໄດ້ກ່າວວ່າ: «ຖ້າຂ້ອຍບໍ່ໄດ້ເຫັນລູກຊາຍຂອງຂ້ອຍ ຂ້ອຍຈະໄປສູ່ສຳນັກຂອງຍະມະ (ຄວາມຕາຍ)»។ ຖ້ອຍຄຳນີ້ສະທ້ອນຄວາມປວດຮ້າວຂອງພໍ່ຜູ້ໜຶ່ງທ່າມກາງຄວາມພັງທະລາຍທາງທຳຂອງສົງຄາມ; ຄວາມຜູກພັນຕໍ່ລູກໄດ້ກົດທັບຄວາມອົດທົນ ແລະເຮັດໃຫ້ຄວາມຕາຍດູເຫມືອນຈະດີກວ່າການມີຊີວິດຢູ່ໂດຍບໍ່ມີເຂົາ.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how powerful attachment (especially parental) can eclipse resilience and even make death appear desirable; in the Mahābhārata’s ethical landscape, it underscores the human cost of war and the fragility of composure when loved ones are threatened or lost.
Sañjaya voices an intense fear and sorrow regarding his son’s fate in the ongoing conflict, declaring that if he cannot see his son again, he would rather go to Yama’s realm—an expression of despair amid the turmoil of the Droṇa-parvan battles.