Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

Droṇa’s Cakra-Śakaṭa Vyūha and the Protection of Jayadratha (द्रोणकृतः चक्रशकटव्यूहः)

स चेन्ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया । पुत्रात्‌ पुण्यतरस्तुभ्यं मा पुत्रमनुतप्यथा: । अयज्वानमदाक्षिण्यमश्रि श्रैत्येत्युदाहरत्‌,वैत्य सूंजय! वे धर्म, ज्ञान, वैराग्य और ऐश्वर्य--इन चारों कल्याणकारी गुणोंमें तुमसे बहुत बढ़े-चढ़े थे और तुम्हारे पुत्रसे भी अधिक पुण्यात्मा थे। जब वे भी जीवित न रह सके, तब औरोंकी तो बात ही क्‍या है? अतः तुम अपने उस पुत्रके लिये शोक न करो, जिसने न तो यज्ञ किया था और न दक्षिणा ही दी थी। ऐसा नारदजीने कहा

sa cen mamāra sṛñjaya caturbhadrataras tvayā | putrāt puṇyataras tubhyaṃ mā putram anutapyathāḥ | ayajvān amadākṣiṇyam aśrī śraity ety udāharat | vaitī sūñjaya! ||

ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: “ໂອ ສຣິນຈະຍະ! ຖ້າແມ່ນແຕ່ຜູ້ທີ່ມີຄຸນຄວາມດີອັນເປັນມົງຄຸນຫຼາຍກວ່າເຈົ້າເຖິງສີ່ປະການ—ເຫນືອກວ່າເຈົ້າໃນທຳມະ, ປັນຍາ, ວິຣາຄະ (ຄວາມຄາຍກຳໜັດ) ແລະ ໄອສະວະຣະຍະ (ອຳນາດສິຣິສົມບັດ)—ແລະຜູ້ມີບຸນຫຼາຍກວ່າລູກຂອງເຈົ້າອີກ ຍັງບໍ່ອາດດຳລົງຊີວິດໄດ້, ແລ້ວຈະກ່າວຫຍັງເຖິງຄົນອື່ນ? ດັ່ງນັ້ນ ຢ່າໂສກເສົ້າເພາະລູກຂອງເຈົ້າຜູ້ນັ້ນ ຜູ້ບໍ່ເຄີຍບູຊາຍັດ ແລະບໍ່ເຄີຍໃຫ້ທັກຊິນາ (ທານແຫ່ງພິທີຍັດ).” ນາຣະດະ ກ່າວດັ່ງນີ້.

सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
चेत्if
चेत्:
TypeIndeclinable
Rootचेत्
ममारdied
ममार:
TypeVerb
Rootमृ
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
सृञ्जयO Sṛñjaya
सृञ्जय:
TypeNoun (Proper name/Vocative)
Rootसृञ्जय
FormMasculine, Vocative, Singular
चतुर्भद्रतरःmore auspicious in four ways
चतुर्भद्रतरः:
Karta
TypeAdjective
Rootचतुर्भद्रतर
FormMasculine, Nominative, Singular
त्वयाthan you / by you
त्वया:
Karana
TypePronoun
Rootत्वद्
FormMasculine/Feminine, Instrumental, Singular
पुत्रात्than (your) son
पुत्रात्:
Apadana
TypeNoun
Rootपुत्र
FormMasculine, Ablative, Singular
पुण्यतरःmore meritorious
पुण्यतरः:
Karta
TypeAdjective
Rootपुण्यतर
FormMasculine, Nominative, Singular
तुभ्यम्to you / for you
तुभ्यम्:
Sampradana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormMasculine/Feminine, Dative, Singular
माdo not
मा:
TypeIndeclinable (Prohibitive particle)
Rootमा
पुत्रम्son
पुत्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootपुत्र
FormMasculine, Accusative, Singular
अनुतप्यथाःgrieve / repent
अनुतप्यथाः:
TypeVerb
Rootअनु-तप्
FormPresent (Laṭ) with prohibitive मा, 2nd, Singular, Ātmanepada
अयज्वानम्one who did not perform sacrifice
अयज्वानम्:
Karma
TypeAdjective (used substantively)
Rootअयज्वान्
FormMasculine, Accusative, Singular
अदाक्षिण्यम्lack of sacrificial fee/generosity
अदाक्षिण्यम्:
Karma
TypeNoun/Adjective (abstract)
Rootअदाक्षिण्य
FormNeuter, Accusative, Singular
आश्रिhaving resorted to / having taken up
आश्रि:
TypeVerb
Rootआ-श्रि
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada
श्रैतिgoes/attains (to)
श्रैति:
TypeVerb
Rootश्रि
FormPresent (Laṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
उदाहरत्said / uttered
उदाहरत्:
TypeVerb
Rootउद्-आ-हृ
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada

नारद उवाच

N
Nārada
S
Sṛñjaya
S
Sṛñjaya’s son

Educational Q&A

Nārada redirects grief by pointing to the inevitability of death even for the highly virtuous, and he frames ethical evaluation through dharmic conduct—especially sacrifice and giving—implying that lamentation should yield to discernment about impermanence and the moral quality of one’s life.

Nārada addresses Sṛñjaya, who is mourning his son. He argues that if even people superior in four welfare-giving qualities (dharma, knowledge, dispassion, and prosperity) could not escape death, then Sṛñjaya should not be overwhelmed by sorrow—particularly for a son described as neglecting yajña and dakṣiṇā.