Shloka 5
द्रोणसेनापत्यं, व्यूहविन्यासः, उत्पातदर्शनं, आरम्भयुद्धम्
Droṇa’s Command, Battle-Formations, Omens, and Opening Engagement
इस प्रकार श्रीमह्गाभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत द्रोणाभिषेकपर्वमें कर्णवाक्यविषयक पॉचवाँ अध्याय पूरा हुआ,दुर्योधन बोला--द्विजश्रेष्ठ] आप उत्तम वर्ण, श्रेष्ठ कुलमें जन्म, शास्त्रज्ञान, अवस्था, बुद्धि, पराक्रम, युद्धकौशल, अजेयता, अर्थज्ञान, नीति, विजय, तपस्या तथा कृतज्ञता आदि समस्त गुणोंके द्वारा सबसे बढ़े-चढ़े हैं। आपके समान योग्य संरक्षक इन राजाओंमें भी दूसरा नहीं है। अतः जैसे इन्द्र सम्पूर्ण देवताओंकी रक्षा करते हैं, उसी प्रकार आप हमलोगोंकी रक्षा करें। हम आपके नेतृत्वमें रहकर शत्रुओंपर विजय पाना चाहते हैं | २-- ४।। ४. ७ ७... 03330 [. 42 हा 5 | ५ हि (2 । १. ८.० ॥ 0७> रुद्राणामिव कापाली वसूनामिव पावक: । कुबेर इव यक्षाणां मरुतामिव वासव:
rudrāṇām iva kāpālī vasūnām iva pāvakaḥ | kubera iva yakṣāṇāṁ marutām iva vāsavaḥ ||
ດັ່ງນັ້ນ ໃນ «ມະຫາພາຣະຕະ» ພາກ ດໂຣນະປະຣະວະ, ໃນ ດໂຣນາພິເສກະປະຣະວະ, ບົດທີຫ້າ ວ່າດ້ວຍຄໍາຂອງກັນນະ ກໍສໍາເລັດລົງ. ດຸຣະໂຍທະນະໄດ້ກ່າວວ່າ: “ໂອ ພຣາຫມັນຜູ້ປະເສີດ, ດ້ວຍວັນນະອັນສູງ, ດ້ວຍກໍາເນີດໃນຕະກູນຊັ້ນສູງ, ດ້ວຍຄວາມຮູ້ໃນຄໍາພີ, ດ້ວຍວັຍແລະປັນຍາ; ດ້ວຍຄວາມກ້າຫານ, ດ້ວຍຄວາມຊໍານານໃນສົງຄາມ, ດ້ວຍຄວາມບໍ່ອາດຖືກພິຊິດ, ດ້ວຍຄວາມຮູ້ເລື່ອງຊັບພະຍາກອນ, ດ້ວຍນະໂຍບາຍ, ແລະດ້ວຍຊະນະ; ດ້ວຍຕະປະ ແລະຄວາມກະຕັນຍູ—ດ້ວຍຄຸນທັງປວງນີ້ ທ່ານເລີດລ້ໍາກວ່າຜູ້ໃດ. ໃນບັນດາກະສັດເຫຼົ່ານີ້ ບໍ່ມີຜູ້ປົກປ້ອງອື່ນໃດຈະເໝາະສົມເທົ່າທ່ານ. ດັ່ງນັ້ນ ເຫມືອນດັ່ງ ອິນທຣະ ປົກປ້ອງເທວະທັງປວງ, ຂໍໃຫ້ທ່ານປົກປ້ອງພວກເຮົາ. ພວກເຮົາປາຖະໜາຈະຊະນະສັດຕູ ໂດຍຢູ່ພາຍໃຕ້ການນໍາພາຂອງທ່ານ. ແລະທ່ານ—ໃນບັນດາຣຸດຣະ ເຫມືອນ ກະປາລີ (ສິວະ); ໃນບັນດາວະສຸ ເຫມືອນ ປາວະກະ (ອັກນິ); ໃນບັນດາຢັກສະ ເຫມືອນ ກຸເບຣະ; ໃນບັນດາມະຣຸດ ເຫມືອນ ວາສະວະ (ອິນທຣະ). ດ້ວຍການປຽບທຽບເຫຼົ່ານີ້ ຜູ້ເວົ້າໄດ້ຍົກຍ້ອງຜູ້ປົກປ້ອງທີ່ຖືກເອີ້ນຫາໃຫ້ເປັນຜູ້ເລີດທີ່ສຸດໃນທຸກຫມວດ—ຊີ້ວ່າ ຜູ້ນໍາເຊັ່ນນີ້ຄວນຮັບໜ້າທີ່ປົກປ້ອງພັນມິດ ແລະນໍາໄປສູ່ຊະນະ ໃນສົງຄາມທີ່ຊອບທໍາແຕ່ເຕັມໄປດ້ວຍອັນຕະລາຍ.”
कर्ण उवाच
Educational Q&A
The verse teaches a political-ethical ideal of leadership: the most capable guardian should accept responsibility for protection, just as each divine class has a preeminent figure. Excellence implies duty—power is validated by service to one’s side in a time of crisis.
In the Drona-related context, the speaker uses a chain of divine similes to exalt the addressed commander/teacher as unrivaled, thereby urging him to take up the role of chief protector and lead the Kauravas toward victory.