Shloka 56
Omens and Consolation after Loss; Reaffirmation of the Saindhava Punishment Vow (उत्पात-दर्शनम्, आश्वासन-वाक्यानि, प्रतिज्ञा-स्थैर्यम्)
अभिमन्यु: परान् हत्वा प्रमुखे सर्वधन्विनाम्,महाधनुर्धर अभिमन्यु पूर्वजन्ममें चन्द्रमाका पुत्र था, वह महारथी वीर समरांगणमें समस्त धनुर्थरोंके सामने शत्रुओंका वध करके खड्ग, शक्ति, गदा और धनुषद्वारा सम्मुख युद्ध करता हुआ मारा गया है तथा दुःखरहित हो पुनः चन्द्रलोकमें ही चला गया है
abhimanyuḥ parān hatvā pramukhe sarva-dhanvinām | mahā-dhanur-dharaḥ abhimanyuḥ pūrva-janmani candramākaḥ putraḥ āsīt | sa mahā-rathī vīraḥ samarāṅgaṇe samasta-dhanurdharāṇāṃ samakṣaṃ śatrūn vadhitvā khaḍga-śakti-gadā-dhanuṣā sammukha-yuddhaṃ kurvan hataḥ | duḥkha-rahitaḥ punar eva candra-lokaṃ gataḥ ||
ວະຍາສະ ກ່າວວ່າ: «ອະພິມັນຍຸ ນັກທະນູຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ນັ້ນ, ຫຼັງຈາກສັງຫານສັດຕູຢູ່ແນວໜ້າສຸດ ທ່າມກາງນັກທະນູທັງປວງ, ແທ້ຈິງແລ້ວໃນຊາດກ່ອນເຂົາເປັນບຸດແຫ່ງພຣະຈັນ. ວິລະຊົນມະຫາຣະຖະນັ້ນ ຕໍ່ສູ້ແບບປະຈັນໜ້າໃນສະໜາມຮົບ ຕໍ່ໜ້າສາຍຕານັກທະນູທັງຫມົດ—ໃຊ້ດາບ, ຫອກ, ຄອນ ແລະຄັນທະນູ—ແລ້ວຖືກສັງຫານ; ເມື່ອພົ້ນຈາກຄວາມທຸກ ເຂົາກໍກັບໄປສູ່ໂລກແຫ່ງພຣະຈັນອີກຄັ້ງ. ຕອນນີ້ມອງຄວາມຕາຍຂອງເຂົາບໍ່ແມ່ນຄວາມພ່າຍແພ້ທົ່ວໄປ, ແຕ່ເປັນການສຳເລັດໜ້າທີ່ນັກຮົບ ແລະການກັບຄືນສູ່ກຳເນີດຟ້າສະຫວັນຂອງເຂົາ.
दैपायन उवाच
Educational Q&A
The verse presents a dharmic framing of heroic death: Abhimanyu fulfills the warrior’s duty by fighting openly and courageously, and his end is portrayed as a return to his higher origin rather than a meaningless loss—linking righteous action, destiny, and the soul’s onward journey.
Vyāsa reports that Abhimanyu fought at the very front, killing many enemies and engaging in direct combat with multiple weapons; he was then slain in battle and, being free from suffering, departed to the Moon-world, identified as his former celestial abode as the Moon’s son.