Adhyaya 36

Verse 1

अड--#क+ षट्त्रिशो5ध्याय: अभिमन्युका उत्साह तथा उसके द्वारा कौरवोंकी चतुरंगिणी सेनाका संहार संजय उवाच सौभद्रस्तद्‌ वच: श्रुत्वा धर्मराजस्य धीमत: । अचोदयत यन्तारं द्रोणानीकाय भारत

ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ໂອ ພາຣະຕະ, ເມື່ອໄດ້ຍິນຖ້ອຍຄໍາກ່ອນໜ້າຂອງ ທັມມະຣາຊາ (ຢຸທິສຖິຣາ) ຜູ້ມີປັນຍາ, ອະພິມັນຍຸ ບຸດແຫ່ງ ສຸພັດຣາ ກໍໄດ້ກະຕຸ້ນສາລະຖີໃຫ້ຂັບໄປຫາຂະບວນຮົບຂອງ ໂດຣນາ. ດັ່ງນັ້ນ ດ້ວຍຄວາມແນ່ວແນ່ອັນຖືກທັມມະ ແລະໄຟແຫ່ງວັຍໜຸ່ມ, ລາວຈຶ່ງຫັນຈາກການຮັບຄໍາແນະນໍາໄປສູ່ການລົງມື, ເລືອກຈະເຜີຍໜ້າກັບກອງກໍາລັງຂອງອາຈານໃນກາງສົງຄາມ.

Verse 2

तेन संचोद्यमानस्तु याहि याहीति सारथि: । प्रत्युवाच ततो राजन्नभिमन्युमिदं वच:,राजन्‌! “चलो, चलो” ऐसा कहकर अभिमन्युके बारंबार प्रेरित करनेपर सारथिने उससे इस प्रकार कहा--

ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ເມື່ອຖືກເຮັດໃຫ້ຮີບຮ້ອນຊ້ຳໆວ່າ «ໄປ! ໄປ!» ສາລະທີ (ຄົນຂັບລົດຮົບ) ຈຶ່ງຕອບອະພິມັນຍຸດ້ວຍຖ້ອຍຄຳນີ້, ໂອ ພຣະຣາຊາ—ທ່າມກາງຄວາມແອອັດແຫ່ງສົງຄາມ ແລະພະລະໜ້າທີ່ອັນເຂັ້ມງວດ.

Verse 3

अतिभारोथयमायुष्मन्नाहितस्त्वयि पाण्डवै: । सम्प्रधार्य क्षणं बुद्धा ततस्त्वं योद्धुमहसि

ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ໂອ ທ່ານຜູ້ຄວນເຄົາລົບ, ພານດະວະໄດ້ວາງພາລະອັນໜັກຫນ່ວງໄວ້ເທິງທ່ານ. ຈົ່ງຢຸດພັກຊົ່ວຄາວ, ພິຈາລະນາດ້ວຍປັນຍາອັນແຈ້ງຊັດ ແລະຕັດສິນວ່າໜ້າທີ່ຂອງທ່ານຮ້ອງຂໍສິ່ງໃດ; ແລ້ວຈຶ່ງເຂົ້າສູ່ການຮົບ»។

Verse 4

आचार्यो हि कृती द्रोण: परमास्त्रे कृतश्रम: । अत्यन्तसुखसंवृद्धस्त्वं चायुद्धविशारद:

ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ເພາະດໂຣນະ ອາຈານນັ້ນ ເປັນຜູ້ສຳເລັດຜົນແທ້—ທ່ານໄດ້ອົດທົນຝຶກຝົນຢ່າງໜັກໃນອາວຸດອັນສູງສຸດ. ແຕ່ທ່ານກັບເຕີບໃຫຍ່ໃນຄວາມສຸກສະບາຍ ແລະການຖະນອມຫຼາຍ; ທ່ານບໍ່ຊຳນານໃນສິລະປະແຫ່ງສົງຄາມເທົ່າທ່ານນັ້ນ»។

Verse 5

! ४ है उस पक * हि ० ततो$भिमन्यु: प्रहसन्‌ सारथिं वाक्यमत्रवीत्‌ । सारथे को न्वयं द्रोण: समग्रं क्षत्रमेव वा

ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ແລ້ວອະພິມັນຍຸດຍິ້ມພ້ອມຫົວເບົາໆ ແລະກ່າວກັບສາລະທີວ່າ: «ສາລະທີເອີຍ, ດໂຣນະນີ້ຈະເປັນຫຍັງຕໍ່ຂ້າ—ຫຼືແມ່ນແຕ່ຫມູ່ຄະຊັດຕຣິຍະທັງປວງ? ຂ້າສາມາດຢືນປະຈັນໜ້າອິນທຣະ ພ້ອມດ້ວຍເທວະທັງຫມົດ ຜູ້ນັ່ງເທິງໄອຣາວະຕະ ແລະຮົບໄດ້; ຫຼືຈະປະຈັນໜ້າຣຸດຣະ ອີຊານະ ຜູ້ເປັນເຈົ້າ ທີ່ຝູງສັດທັງປວງບູຊາ. ດັ່ງນັ້ນ ການຮົບກັບກອງຄະຊັດຕຣິຍະນີ້ໃນວັນນີ້ ບໍ່ເຮັດໃຫ້ຂ້າປະຫລາດໃຈແຕ່ຢ່າງໃດ»។

Verse 6

ऐरावतगतं शक्रं सहामरगणैरहम्‌ | अथवा रुद्रमीशानं सर्वभूतगणार्चितम्‌ । योधयेयं रणमुखे न मे क्षत्रेड्द्य विस्मय:

ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ຂ້າສາມາດປະຈັນໜ້າໃນສົງຄາມ ແມ່ນແຕ່ຊັກຣະ (ອິນທຣະ) ຜູ້ນັ່ງເທິງໄອຣາວະຕະ ພ້ອມດ້ວຍຝູງເທວະທັງຫມົດ; ຫຼືຈະປະຈັນໜ້າຣຸດຣະ ອີຊານະ ຜູ້ເປັນເຈົ້າ ທີ່ຝູງສັດທັງປວງບູຊາ. ດັ່ງນັ້ນ ການຮົບກັບກອງຄະຊັດຕຣິຍະນີ້ໃນວັນນີ້ ບໍ່ເຮັດໃຫ້ຂ້າປະຫລາດໃຈເລີຍ»។

Verse 7

न ममैतद्‌ द्विषत्सैन्यं कलामहति षोडशीम्‌ | अपि विश्वजितं विष्णु मातुलं प्राप्प सूतज

ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ກອງທັບສັດຕູນີ້ ບໍ່ເຖິງແມ່ນແຕ່ໜຶ່ງໃນສິບຫົກສ່ວນຂອງກຳລັງຂ້າພະເຈົ້າ. ແຕ່ກໍ່ດີ, ໂອ ລູກຊາຍຂອງຄົນຂັບລົດຮົບ, ວິສນຸ—ລຸງຝ່າຍແມ່ຂອງຂ້າພະເຈົ້າ, ຜູ້ຊະນະທົ່ວໂລກ—ກໍ່ໄດ້ຖືກດຶງເຂົ້າມາໃນຄວາມຂັດແຍ້ງນີ້»។

Verse 8

अभिमन्युश्व तां वाचं कदर्थीकृत्य सारथे:

ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ອະພິມັນຍຸ ໄດ້ຕຳນິແລະປັດຕິເສດຄຳນັ້ນວ່າບໍ່ສົມຄວນ ແລ້ວຈຶ່ງກ່າວກັບຄົນຂັບລົດຮົບ ດ້ວຍຄວາມຮີບດ່ວນແລະຄວາມຊັດເຈນທາງທຳມະທີ່ສົງຄາມບັງຄັບໃຫ້ມີ।

Verse 9

ततः संनोदयामास हयानाशु त्रिहायनान्‌

ຈາກນັ້ນ ລາວໄດ້ເຮັດໃຫ້ມ້າອາຍຸສາມປີພຸ້ນໄປຢ່າງວ່ອງໄວ ຂັບລົດຮົບພຸ້ນໜ້າດ້ວຍແຮງໃໝ່—ເປັນພາບແຫ່ງການຕັດສິນໃຈອັນແນ່ວແນ່ ທ່າມກາງຄວາມກົດດັນແລະຄວາມຮີບດ່ວນຂອງສົງຄາມ।

Verse 10

ते प्रेषिता: सुमित्रेण द्रोणानीकाय वाजिन:

ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ພວກທະຫານມ້າທີ່ສຸມິຕຣະສົ່ງອອກໄປ ໄດ້ພຸ້ນເຂົ້າຫາຂະບວນຮົບຂອງດໂຣນາ. ຖ້ອຍຄຳນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ໃນສົງຄາມ ຜູ້ບັງຄັບການຍ່ອມຊີ້ນຳກຳລັງທີ່ວ່ອງໄວໃຫ້ໂຈມຕີຂະບວນທີ່ເລືອກໄວ້—ເປັນໜ້າທີ່ຕໍ່ຝ່າຍຂອງຕົນ ແຕ່ກໍ່ມີເງົາທາງຈິດທຳຈາກຄວາມຮຸນແຮງອັນໃຫຍ່ຫຼວງຂອງສົງຄາມນັ້ນ।

Verse 11

तमुदीक्ष्य तथा<<यान्तं सर्वे द्रोणपुरोगमा: । अभ्यवर्तन्त कौरव्या: पाण्डवाश्व तमन्वयु:

ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອເຫັນລາວກຳລັງພຸ້ນມາຢ່າງນັ້ນ ນັກຮົບກອຣະວະທັງຫມົດ ມີດໂຣນານຳໜ້າ ກໍ່ອອກໄປປະຈັນໜ້າກັບລາວ; ແລະນັກຮົບປານດະວະກໍ່ຕາມຫຼັງລາວຢ່າງໃກ້ຊິດ ກົດດັນເຂົ້າໄປເພື່ອໜຸນຊ່ວຍ. ພາບນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ໃນຄວາມຮ້ອນແຮງຂອງສົງຄາມ ຄວາມເປັນຜູ້ນຳແລະຄວາມຈົ່ງຮັກພັກດີ ດຶງກອງທັບທັງຫມົດໃຫ້ເຄື່ອນໄປພ້ອມກັນ ສູ່ການປະທະອັນເປັນຊະຕາກຳ।

Verse 12

स कर्णिकारप्रवरोच्छित ध्वज: सुवर्णवर्मार्जुनिरर्जुनादू वर: । युयुत्सया द्रोणमुखान्‌ महारथान्‌ समासदत्‌ सिंहशिशुर्यथा द्विपान्‌

ສັນຊະຍະເວົ້າວ່າ: ດ້ວຍທຸງສູງສົງ່າທີ່ມີເຄື່ອງໝາຍດອກກັນນິກາຣະ (karṇikāra) ອັນປະເສີດ ແລະສວມເກາະຄຳ ອະພິມັນຍຸ ບຸດຂອງອາຣຊຸນ ມີຄວາມກ້າຫານເກີນກວ່າບິດາຂອງຕົນເອງ. ດ້ວຍໃຈຮ້ອນຮົນຢາກຮົບ ລາວພຸ້ງເຂົ້າໃສ່ມະຫາຣະຖີທີ່ມີໂດຣນະນຳໜ້າ ດັ່ງລູກສິງໂຕພຸ້ງໃສ່ຊ້າງ.

Verse 13

ते विंशतिपदे यत्ता: सम्प्रहारं प्रचक्रिरे । आसीद्‌ गाज् इवावर्तो मुहूर्तमुदधाविव

ສັນຊະຍະເວົ້າວ່າ: ເມື່ອອະພິມັນຍຸກ້າວໄປຂ້າງໜ້າໄດ້ປະມານຊາວກ້າວ ນັກຮົບທີ່ມີໂດຣນາຈານນຳໜ້າ ຜູ້ພ້ອມປະຈັນໜ້າ ກໍເລີ່ມຟັນຟາດໃສ່ລາວ. ຊົ່ວຄາວໜຶ່ງ ກອງທັບອັນດຸດດັ່ງມະຫາສະໝຸດ ຖືກກວນໃຫ້ເກີດວົງວຽນປັ່ນປ່ວນ ເນື່ອງຈາກການເຂົ້າມາຂອງອະພິມັນຍຸ—ດັ່ງທະເລເມື່ອນ້ຳກັງກາທີ່ມີກະແສວົງວຽນ ໄຫຼພຸ້ງເຂົ້າສູ່ມັນ.

Verse 14

शूराणां युध्यमानानां निघ्नतामितेरतरम्‌ । संग्रामस्तुमुलो राजन्‌ प्रावर्तत सुदारुण:,राजन! युद्धमें तत्पर हो एक-दूसरेपर घातक प्रहार करते हुए उन शूरवीरोंमें अत्यन्त दारुण एवं भयंकर संघर्ष होने लगा

ສັນຊະຍະເວົ້າວ່າ: “ໂອ ພະຣາຊາ! ເມື່ອວີຣະບຸລຸດທັງຫຼາຍຮົບພັນກັນ ແລະຟັນຟາດກັນດ້ວຍຄວາມຮ້າຍແຮງຈົນລົ້ມລົງ ການຮົບອັນອື້ອອຶງກໍເກີດຂຶ້ນ ໂຫດຮ້າຍ ແລະນ່າສະພຶງກົວຢ່າງຍິ່ງ.”

Verse 15

प्रवर्तमाने संग्रामे तस्मिन्नतिभयंकरे । द्रोणस्य मिषतो व्यूहं भित्वा प्राविशदार्जुनि:,वह अति भयंकर संग्राम चल ही रहा था कि द्रोणाचार्यके देखते-देखते अर्जुनकुमार अभिमन्यु व्यूह तोड़कर भीतर घुस गया

ສັນຊະຍະເວົ້າວ່າ: ໃນຂະນະທີ່ການຮົບອັນນ່າຢ້ານກົວນັ້ນກຳລັງຄຸກຄາມ ອະພິມັນຍຸ ບຸດຂອງອາຣຊຸນ ໄດ້ທະລຸວຽວຮູບ (viyūha) ແລະເຂົ້າໄປຂ້າງໃນ—ເຖິງແມ່ນໂດຣນະຈະເບິ່ງຢູ່ກໍຕາມ.

Verse 16

(तदभेद्यमनाधृष्य॑ द्रोणानीकं सुदुर्जयम्‌ । भित्त्वा$<र्जुनिरसम्भ्रान्तो विवेशाचिन्त्यविक्रम: ।।

ສັນຊະຍະເວົ້າວ່າ: ວິກຣະມະຂອງອະພິມັນຍຸນັ້ນເຫັນຈະຄາດຄິດບໍ່ໄດ້. ໂດຍບໍ່ຫວາດຫວັ່ນ ລາວໄດ້ທະລຸກອງທັບ-ວຽວຮູບຂອງໂດຣນະ ອັນວ່າກັນວ່າບໍ່ອາດແຕກ ບໍ່ອາດລະເມີດ ແລະຍາກຈະພິຊິດຢ່າງຍິ່ງ ແລ້ວເຂົ້າໄປຂ້າງໃນ. ເມື່ອເຂົ້າໄປແລ້ວ ໃນຂະນະທີ່ວີຣະບຸລຸດຜູ້ມີພະລັງຫຼາຍນັ້ນກຳລັງກຳຈັດຝູງສັດຕູ ກອງທັບເປັນຄື້ນໆ—ຜູ້ຂີ່ຊ້າງ, ທະຫານມ້າ, ນັກຮົບລົດຮົບ, ແລະທະຫານຍ່າງ—ພາກັນວິ່ງມາລ້ອມລາວຈາກທຸກດ້ານ ຊູອາວຸດຂຶ້ນ.

Verse 17

नानावादित्रनिनदै: &्ष्वेडितोत्क्ुष्टगर्जितै: । हुंकारैः सिंहनादैश्व तिष्ठ तिछ्ठेति नि:स्वनै:

ສັນຊະຍະເວົ້າວ່າ: ດ້ວຍສຽງເຄື່ອງດົນຕີຫຼາຍຊະນິດ ດ້ວຍສຽງຫວີດແຫຼມໆ ແລະສຽງຮ້ອງຮືກຮືອດ້ວຍຄວາມຮື້ນເຮືອງ ດ້ວຍສຽງທ້າທາຍໃນສົງຄາມ ແລະສຽງຮ້ອງດັ່ງສິງຫາ ພ້ອມກັບສຽງອື້ອອຶງທີ່ຮ້ອງຊ້ຳໆວ່າ «ຢຸດ! ຢຸດ!» ບັນດານັກຮົບກໍພາກັນພຸ້ນເຂົ້າມາ—ເຮັດໃຫ້ແຜ່ນດິນທັງປວງກັບກ້ອງກັບກືນ ເມື່ອພວກເຂົາບຸກໃສ່ບຸດຂອງອາຣຊຸນ.

Verse 18

घोरैहलहलाशब्दैर्मा गास्तिष्ठैह्ि मामिति । असावहममुत्रेति प्रवदन्तो मुहुर्मुहु:

ສັນຊະຍະເວົ້າວ່າ: ທ່າມກາງສຽງຮ້ອງອັນນ່າສະພຶງກົວວ່າ «ຮະລະຮະລາ» ພວກເຂົາຮ້ອງຊ້ຳໆວ່າ “ຢ່າໄປ—ຢຸດ! ມາຫາຂ້າ! ຂ້າຢູ່ນີ້—ເຂົາຢູ່ນັ້ນ!” ດັ່ງນັ້ນ ດ້ວຍການທ້າທາຍຊ້ຳໆແລະຄວາມອື້ອອຶງ ນັກຮົບກໍພາກັນພຸ້ນໃສ່ບຸດຂອງອາຣຊຸນ ເຮັດໃຫ້ແຜ່ນດິນທັງປວງກ້ອງກັບກືນດ້ວຍສຽງຊ້າງຮ້ອງ ສຽງກະດິ່ງກະດອງ ສຽງຫົວເຮາະດັງ ສຽງຕົບມື ແລະສຽງລໍ້ລົດສົງຄາມຄືກຄືນ.

Verse 19

बंहितै: सिंजितैहासि: करनेमिस्वनैरपि । संनादयन्तो वसुधामभिदुद्रवुराजुनिम्‌

ສັນຊະຍະເວົ້າວ່າ: ດ້ວຍສຽງເຄື່ອງດົນຕີກະຫຶມ ດ້ວຍສຽງເຄື່ອງປະດັບກະດິ່ງກະດອງ ດ້ວຍສຽງຫົວເຮາະດັງ ແລະສຽງລໍ້ລົດສົງຄາມຄືກຄືນ ພວກເຂົາເຮັດໃຫ້ແຜ່ນດິນກ້ອງກັບກືນ ແລ້ວພຸ້ນເຂົ້າໃສ່ອາຣຊຸນໂດຍກົງ.

Verse 20

तेषामापततां वीर: शीघ्रयोधी महाबल: । क्षिप्रास्त्रो न्यवधीद्‌ राजन्‌ मर्मज्ञो मर्मभेदिभि:

ສັນຊະຍະເວົ້າວ່າ: ໂອ ພະຣາຊາ, ວີຣະບຸລຸດຜູ້ມີກຳລັງຫຼາຍນັ້ນ—ອະພິມັນຍຸ—ເປັນຜູ້ຮົບວ່ອງໄວ ແລະຍິງອາວຸດໄດ້ວ່ອງໄວ. ເພາະຮູ້ຈຸດສຳຄັນຂອງຮ່າງກາຍ ລາວຈຶ່ງຟັນລົງຜູ້ທີ່ພຸ້ນເຂົ້າມາ ດ້ວຍອາວຸດທີ່ທະລຸຈຸດຕາຍຢ່າງແມ່ນຍຳ.

Verse 21

ते हन्यमाना विवशा नानालिऊ्लेः शितै: शरै: । अभिपेतु: सुबहुश: शलभा इव पावकम्‌

ສັນຊະຍະເວົ້າວ່າ: ຖືກລູກສອນຄົມກິບ ທີ່ມີເຄື່ອງໝາຍຫຼາຍຢ່າງປະດັບໄວ້ ບັນດານັກຮົບກອຣະວະກໍຕົກຢູ່ໃນຄວາມຫມົດທາງ ແລະລົ້ມລົງເປັນຈຳນວນຫຼາຍ—ດັ່ງຝູງແມງມອດພຸ້ນເຂົ້າໄປໃນໄຟທີ່ລຸກໂຊນ.

Verse 22

ततस्तेषां शरीरैश्व॒ शरीरावयवैश्व सः । संतस्तार क्षितिं क्षिप्रं कुशै्वेदिमिवाध्वरे

Sañjaya said: Then he swiftly covered the ground with their bodies and severed limbs—so that the battlefield was spread over as an altar is strewn with kuśa grass in a sacrifice. The simile underscores how the violence of war can mimic the outward forms of ritual, while remaining morally grave in its human cost.

Verse 23

बद्धगोधाड्गुलित्राणानू सशरासनसायकान्‌ | सासिचर्माड्कुशाभीषून्‌ सतोमरपरश्चधान्‌

Sañjaya said: O King, Abhimanyu, the son of Arjuna, swiftly hewed off the arms of your warriors by the thousand—arms anointed with fragrant sandal paste, fitted with iguana-leather finger-guards, and adorned with bows and arrows. Some bore sword and shield, goad and reins; others carried javelins and axes. Thus, in the fury of battle, the instruments of violence and the pride of martial display were cut down together, underscoring the grim ethical cost of war where valor and ornament alike are rendered futile before death.

Verse 24

सगदायोगुडप्रासान्‌ सर्ितोमरपट्टिशान्‌ | सभिन्दिपालपरिघान्‌ सशक्तिवरकम्पनान्‌

Sañjaya said: “O King, Abhimanyu, the son of Arjuna, swiftly hewed down the arms of your thousands of warriors—arms that bore maces, heavy clubs, spears, lances, javelins, battle-axes, bhindipālas, iron bars, and mighty śaktis, along with the famed weapon called Kampana. The verse underscores the grim momentum of battle: weapons meant to uphold a warrior’s duty in combat become, in an instant, the very marks by which he is struck down. It presents the ethical tension of kṣatriya-dharma—valor and skill displayed amid relentless destruction.”

Verse 25

सप्रतोदमहाशड्खान्‌ सकुन्तान्‌ सकचग्रहान्‌ । समुद्गरक्षेपणीयान्‌ सपाशपरिघोपलान्‌

Sañjaya said: O King, Abhimanyu, the son of Arjuna, swiftly hewed off the arms of your warriors—arms smeared with fragrant sandal paste, adorned with armlets and ornaments, and fitted with iguana-leather gloves—arms that bore bows and arrows, shields and swords, goads and reins, javelins and axes, clubs, iron balls, spears and lances, tomara and pattisa, bhindipāla and parigha, fine śaktis, whips and prods, great conches and spears; some even still clutching the enemy by the topknot, and others holding hurlable mudgaras, nooses, iron bars, and stones. The verse underscores the grim momentum of battle: valor and skill are displayed through destruction, while the king is made to confront the human cost borne by his own side.

Verse 26

सकेयूराज्गदान्‌ बाहून्‌ हृद्यगगन्धानुलेपनान्‌ संचिच्छेदार्जुनिस्तूर्ण त्॒वदीयानां सहस्रश:

Sañjaya said: O great king, Abhimanyu, the son of Arjuna, swiftly severed by the thousand the arms of your warriors—arms adorned with armlets and smeared with pleasing, fragrant sandal-paste. The verse underscores the grim momentum of battle: ornament and refinement (perfumed unguents, jewelry) cannot shield one from the consequences of violent conflict, and the splendor of martial display is abruptly reduced to suffering and loss.

Verse 27

तैः स्फुरद्धिर्महाराज शुशुभे भू: सुलोहितै: । पज्चास्यै: पन्नगैश्छिन्नैर्गरुडेनेव मारिष

ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ໂອ ພະມະຫາກະສັດ! ແຜ່ນດິນສ່ອງສະຫວ່າງດ້ວຍອະວະຍະວະສີແດງດັ່ງເລືອດເຫຼົ່ານັ້ນ ທີ່ຍັງກະຕຸກກະຕິກຢູ່. ມັນປານດັ່ງພື້ນດິນຖືກປະດັບດ້ວຍຊາກຮ່າງຂອງງູຫ້າຫົວ ທີ່ຖືກກຣຸດ (Garuḍa) ສັບຂາດເປັນຊິ້ນໆ—ພາບທີ່ຊູ້ຊັດຄວາມງາມອັນນ່າຢ້ານຂອງສົງຄາມ ແລະນ້ຳໜັກທາງທຳມະຂອງຄວາມຮຸນແຮງ.

Verse 28

सुनासाननकेशान्तैरब्रणैश्वारुकुण्डलै: । संदष्टौष् पुटै: क्रोधात्‌ क्षरद्धि: शोणितं बहु

ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ຫົວທັງຫຼາຍນັ້ນ—ມີດັ່ງງາມ ໜ້າງາມ ແລະແນວຜົມງາມ, ບໍ່ມີຮອຍຝີ ຫຼືບາດແຜ, ແລະສ່ອງປະກາຍດ້ວຍຕຸ້ມຫູອັນງາມ—ປາກຖືກກັດກົດໄວ້ເນື່ອງຈາກຄວາມໂກດ, ແລະເລືອດໄຫຼອອກຫຼາຍ. ດ້ວຍຫົວຂອງສັດຕູເຫຼົ່ານັ້ນ ອະພິມັນຍຸໄດ້ປົກຄຸມແຜ່ນດິນຢູ່ທີ່ນັ້ນ—ເປັນພະຍານອັນໂຫດຮ້າຍຂອງຄວາມຄຸກຄາມແລະຄ່າແທນຂອງສົງຄາມ.

Verse 29

स चारुमुकुटोष्णीषैर्मणिरत्नविभूषितै: । विनालनलिनाकारैर्दिवाकरशशिप्रभै:

ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ແລະດ້ວຍຫົວຂອງສັດຕູເຫຼົ່ານັ້ນ—ປະດັບດ້ວຍມົງກຸດແລະຜ້າພັນສີສະອັນງາມ, ຕົກແຕ່ງດ້ວຍມະນີແລະອັນມະນີ, ຄ້າຍດອກບົວບໍ່ມີກ້ານ, ແລະສ່ອງປະກາຍດັ່ງແສງຕາເວັນແລະຈັນ—ອະພິມັນຍຸໄດ້ປົກຄຸມແຜ່ນດິນຢູ່ທີ່ນັ້ນ ປານດັ່ງປູພື້ນດ້ວຍມັນ. ຄຳກະວີນີ້ຊູ້ຊັດຄວາມງາມອັນໂຫດຮ້າຍຂອງສະໜາມຮົບ: ຄວາມງາມແລະເຄື່ອງໝາຍກະສັດຍັງຄົງຢູ່ ແຕ່ບັດນີ້ກາຍເປັນພຽງຖ້ວຍລາງວັນຂອງຄວາມຕາຍ.

Verse 30

हितप्रियंवदैः काले बहुभि: पुण्यगन्धिभि: । द्विषच्छिरोभि: पृथिवीं स वै तस्तार फाल्गुनि:

ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ໃນເວລານັ້ນ ດ້ວຍຫົວຂອງສັດຕູຈຳນວນຫຼາຍ—ຫົວທີ່ເຄີຍເວົ້າຄຳທີ່ເປັນປະໂຫຍດ ແລະນ່າພໍໃຈໃນການກຳນົດເວລາ, ແລະຫອມດ້ວຍນ້ຳຫອມອັນມົງຄຸນ—ຟາລກຸນີ (ອະພິມັນຍຸ) ໄດ້ປົກຄຸມແຜ່ນດິນຢູ່ທີ່ນັ້ນ ໂດຍຫວ່ານຫົວທີ່ຖືກຕັດຂາດຂອງສັດຕູ. ຄຳກະວີນີ້ຊູ້ຊັດຄວາມປະຫລາດອັນໂຫດຮ້າຍຂອງສົງຄາມ: ແມ່ນແຕ່ຜູ້ທີ່ເຄີຍໃຫ້ຄຳແນະນຳສຸພາບຢ່າງຖືກການ ກໍຖືກຫຼຸດລົງເປັນຖ້ວຍລາງວັນໄຮ້ຊີວິດ ເມື່ອທຳມະພັງທະລາຍເປັນການຂ້າຟັນ.

Verse 31

अभिमन्युके द्वारा कौरव-सेनाके प्रमुख वीरोंका संहार गन्धर्वनगराकारान्‌ विधिवत्‌ कल्पितान्‌ रथान्‌ । वीषामुखान द्वित्रिवेणून्‌ न्यस्तदण्डकबन्धुरान्‌

ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ອະພິມັນຍຸ ຫຼັງຈາກສັງຫານວີລະບຸລຸດຜູ້ເດັ່ນໆໃນກອງທັບກົວຣະວະ ແລ້ວ ໄດ້ທຳລາຍລົດຮົບຈຳນວນຫຼາຍ—ໃຫຍ່ໂຕ ແລະຈັດຕຽມຢ່າງປະນີດ ດັ່ງນະຄອນຟ້າຂອງຄົນທຣະວາ (Gandharva)—ໃຫ້ແຕກເປັນຊິ້ນໆ. ປາຍຄານຍົກແລະແກນຫຼັກຖືກຫັກ; ຄານສາມສາຍຖືກສະບັບ; ເສົາແລະຄ້ຳຈຸນຖືກດຶງອອກ; ສາຍມັດຖືກຂາດ; ກອບລຸ່ມແລະຖານຄານຍົກແຕກ; ຂອບລໍ້ແລະຊີ້ລໍ້ຖືກບີບບົດ; ເຄື່ອງປະດັບແລະບ່ອນນັ່ງພັງ; ອຸປະກອນທຸກຢ່າງຖືກບົດແຕກ; ຮົ່ມແລະຜ້າຄຸມຖືກປັດລົງ; ແລະນັກຮົບເທິງລົດຖືກສັງຫານ. ດັ່ງນັ້ນ ດ້ວຍລູກສອນຂອງອະພິມັນຍຸ ລົດຮົບນັບພັນຖືກຫຼຸດເຫຼືອແຕ່ຊາກພັງພິນາດໃນທຸກທິດ—ສະແດງພະລັງກະແທກອັນນ່າຢ້ານຂອງສົງຄາມ ແລະຄ່າແທນອັນແຂງກະດ້າງຂອງຄວາມກ້າຫານ ເມື່ອທຳມະຖືກໂຕ້ຖຽງຢູ່ໃນສະໜາມຮົບ.

Verse 32

विजड्घाकूबरांस्तत्र विनेमिदशनानपि | विचक्रोपस्करोपस्थान्‌ भग्नोपकरणानपि

ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ທີ່ນັ້ນ ອະພິມັນຍູໄດ້ທຳລາຍລົດຮົບຂອງສັດຕູໃຫ້ແຕກກະຈາຍເປັນຊິ້ນໆ—ຫັກຄານຍົກ ແລະປາຍຄານ, ທຳໃຫ້ແມ່ນແຕ່ຂອບລໍ້ ແລະຊ່ອງລໍ້ກໍເສຍຫາຍ, ພ້ອມທັງທຳລາຍເຄື່ອງປະດັບ ແລະບ່ອນນັ່ງ. ເມື່ອອຸປະກອນຖືກທຸບທຳລາຍ ແລະສ່ວນປະກອບຖືກສະລາຍ, ລົດຮົບເຫຼົ່ານັ້ນ—ທີ່ເຄີຍຮຽບຮ້ອຍ ແລະງາມສະຫງ່າດັ່ງນະຄອນຄັນທະວະ—ກໍກາຍເປັນຊາກພັງພິນາດໃນທຸກທິດ. ພາບນັ້ນປະກາດໃຫ້ເຫັນຄວາມຮ້າຍກາດຂອງຝີມືຍຸດທະເມື່ອຖືກນຳໄປສູ່ການທຳລາຍ: ຄວາມສະຫງ່າ ແລະແຮງພະຍາຍາມຂອງມະນຸດ ເມື່ອຖືກຜູກພັນກັບອະທັມ ແລະຄວາມຮຸນແຮງ ຍ່ອມຖືກລົ້ມລົງຢ່າງວ່ອງໄວໃນສະໜາມຮົບ.

Verse 33

प्रपातितोपस्तरणान्‌ हतयोधान्‌ सहस्रश: । शरैविशकलीकुर्वन्‌ दिक्षु सर्वास्वदृश्यत

ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ອະພິມັນຍູປາກົດໃຫ້ເຫັນໃນທຸກທິດ ກຳລັງສັບຊອຍລົດຮົບຂອງສັດຕູດ້ວຍລູກສອນ—ລົດຮົບທີ່ໃຫຍ່ໂຕ ແລະຕົກແຕ່ງງາມດັ່ງນະຄອນຄັນທະວະ—ຈົນເຄື່ອງປະກອບພັງລົງ ແລະນັກຮົບຖືກສັງຫານເປັນພັນໆ. ພາບນັ້ນບໍ່ພຽງສະທ້ອນຄວາມດຸເດືອດຂອງສົງຄາມ ແຕ່ຍັງຊີ້ໃຫ້ເຫັນຄ່າແພງອັນໂສກເສົ້າຂອງຄວາມກ້າຫານເມື່ອຕ້ອງຕາມຫາທຳມະທ່າມກາງເຄື່ອງຈັກສົງຄາມ: ຝີມືກາຍເປັນການທຳລາຍ ແລະຄວາມສະຫງ່າກາຍເປັນຊາກພັງ.

Verse 34

पुनर्दधिपान्‌ द्विपारोहान्‌ वैजयन्त्यड्कुशध्वजान्‌ । तूणान्‌ वर्माण्यथो कक्ष्या ग्रैवेयांश्व॒ सकम्बलान्‌

ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ອີກຄັ້ງໜຶ່ງ ອະພິມັນຍູໃຊ້ລູກສອນຄົມກິ່ງດັ່ງມີດ ຕັດລົງຄົນຂັບຊ້າງ ແລະຜູ້ຂີ່ຊ້າງຂອງສັດຕູ ພ້ອມທັງທຸງໄວຊະຍັນຕີ, ໄມ້ງັດ (ອັງກຸສ) ແລະທຸງຊັຍ; ຍັງຕັດຂາດກະບອກລູກສອນ, ເກາະ, ສາຍຮັດ ແລະສາຍຜູກ, ເຄື່ອງປະດັບຄໍ, ກະທັ່ງຜ້າຄຸມຊ້າງອີກດ້ວຍ. ພາບນັ້ນຕອກຢ້ຳແຮງຂັບດັນອັນບໍ່ຢຸດຢັ້ງຂອງສົງຄາມ—ຝີມື ແລະຄວາມກ້າຫານຖືກນຳໄປໃຊ້ເພື່ອທຳລາຍເຄື່ອງຈັກຮົບຂອງຄູ່ຕໍ່ສູ້ ແຕ່ຢູ່ໃນບັນຍາກາດທາງສິນທຳອັນຫມອກມືດຂອງສົງຄາມພີ່ນ້ອງ ທີ່ຄວາມກ້າຫານແລະການທຳລາຍເດີນຄຽງກັນ.

Verse 35

घण्टा:शुण्डाविषाणाग्रान्‌ छत्रमाला: पदानुगान्‌ । शरैरनिशितधाराग्रै: शात्रवाणामशातयत्‌

ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ດ້ວຍລູກສອນທີ່ປາຍຄົມດັ່ງມີດ ອະພິມັນຍູໄດ້ຕັດທຳລາຍເຄື່ອງຮົບ ແລະເຄື່ອງປະດັບຂອງສັດຕູ—ກະດິ່ງ, ງວງຊ້າງ ແລະປາຍງາ, ຮົ່ມສະຫວ່າງ ແລະພວງມາລາ, ກະທັ່ງກອງຄຸ້ມກັນທີ່ຕາມຮອຍຕີນ. ດັ່ງນັ້ນລາວໄດ້ທຳລາຍການອວດອ້າງທາງທະຫານ ແລະການປ້ອງກັນຂອງສັດຕູໃນກາງການປະຈັນໜ້າ. ພາບນີ້ຊີ້ວ່າ ໃນສົງຄາມ ການສະແດງຝີມືບໍ່ແມ່ນແຕ່ການສັງຫານ ແຕ່ແມ່ນການເຮັດໃຫ້ຄູ່ຕໍ່ສູ້ໝົດຄວາມສາມາດໃນການທຳຮ້າຍ ແລະການທຳລາຍຂວັນກຳລັງ ແລະຮູບຂະບວນຂອງເຂົາເຈົ້າ.

Verse 36

वनायुजानू्‌ पर्वतीयान्‌ काम्बोजानथ बाह्लिकान्‌ | स्थिरबालधिकर्णाक्षाञ्जवनान्‌ साधुवाहिन:,इति श्रीमहा भारते द्रोणपर्वणि अभिमन्युवधपर्वणि अभिमन्युपराक्रमे षट्त्रिंशो5ध्याय:

ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: “ຍັງມີພວກວະນາຍຸຊະ ແລະພວກປະວະຕີຍະ, ພວກກາມໂບຊະ ແລະພວກບາຫລິກະ; ແລະພວກຢະວະນະ—ຊາຍຜູ້ມີແຮງກຳລັງໝັ້ນຄົງ ມີຫູແລະຕາໂດດເດັ່ນ ແລະມີຊື່ສຽງເລື່ອງມ້າດີ.” ໃນການລຽນນາມນີ້ ກະວີຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ສົງຄາມໄດ້ດຶງເອົາຊົນເຜົ່າຈາກແດນໄກ ແລະວັດທະນະທຳການຮົບອັນຫຼາກຫຼາຍເຂົ້າມາ ເພີ່ມນ້ຳໜັກທາງສິນທຳໃຫ້ແກ່ຄວາມຂັດແຍ້ງທີ່ບໍ່ພຽງກິນກັນເອງໃນວົງຍາດ ແຕ່ຍັງກວາດກິນທັງພູມິພາກ ແລະວິຖີຊີວິດທັງຫມົດ.

Verse 37

आरूढाज्गशिक्षितैर्योधै: शकक्‍्त्यृष्टिप्रासयोधिभि: । विध्वस्तचामरमुखान्‌ विप्रविद्धप्रकीर्णकान्‌

Sañjaya said: The warriors, well-trained in mounted combat, and skilled in the use of spears, javelins, lances, and other weapons, struck down and scattered those whose foremost ranks and standards were shattered—men pierced and thrown into confusion amid the violence of battle. The verse underscores how disciplined martial training, when yoked to wrath and rivalry, becomes a force that breaks formations and lives alike, intensifying the moral weight of war’s devastation.

Verse 38

निरस्तजिद्दानयनान्‌ निष्कीर्णान्त्रयकृद्घनान्‌ । हतारोहांश्छिन्नघण्टान्‌ क्रव्यादगणमोदकान्‌

Sañjaya said: “(On that battlefield) there were warriors whose victory-pride had been cast down, whose eyes were fixed and lifeless; their entrails had spilled out and their bodies were made heavy with gore. Riders lay slain, their bells cut away and silenced, while flesh-eating creatures gathered in delighted swarms.”

Verse 39

निकृत्तचर्मकवचान्‌ शकृन्मूत्रासृगाप्लुतान्‌ । निपातयजन्नश्ववरांस्तावकान्‌ स व्यरोचत

Sañjaya said: Cutting down your finest horses—stripped of their protective hide and armor and drenched in dung, urine, and blood—he kept felling them, and in that grim work he shone forth. The verse underscores how battlefield “glory” is inseparable from horrific bodily reality, exposing the ethical cost of martial prowess.

Verse 40

एको विष्णुरिवाचिन्त्यं कृत्वा कर्म सुदुष्करम्‌ | राजन्‌! आपके वनायुज

Verse 41

यथासुरबल घोरें त्रयम्बकेण महौजसा । जैसे महान्‌ तेजस्वी त्रिनेत्रधारी भगवान्‌ रुद्रने असुरोंकी सेनाको मथ डाला था

Verse 42

एवमेकेन तां सेनां सौभद्रेण शितै: शरै:

ສັນຊະຍາກ່າວວ່າ: “ດັ່ງທີ່ ກາຣຕຕິເກຍ (ສະກັນດະ) ເຄີຍທຳລາຍກອງທັບອະສຸຣະໃຫ້ແຕກພັງ ສະເຫມືອນກັນນັ້ນ ສາວພັດຣະ—ອະພິມັນຍຸ ບຸດແຫ່ງສຸພັດຣາ—ຢູ່ຜູ້ດຽວ ໄດ້ໃຊ້ລູກສອນຄົມກ້າ ສັບກອງທັບກົວຣະວະທັງໝົດໃຫ້ແຫຼກລະອຽດ. ເມື່ອເຫັນດັ່ງນັ້ນ ບຸດຂອງທ່ານ ແລະ ທະຫານຂອງເຂົາ ຖືກຄວາມຢ້ານກົວຄອບງຳ ແລະ ຫັນໄປເບິ່ງທິດທັງສິບ. ປາກແຫ້ງ ຕາກະສັບກະສ່າຍ ເຫື່ອອອກທົ່ວກາຍ ແລະ ຂົນລຸກຊັນ. ບັດນີ້ ກຳລັງໃຈຂອງເຂົາຫັນໄປຫາການຫນີ; ບໍ່ເຫຼືອແມ່ນແຕ່ເສັ້ນໃຍຂອງຄວາມຮຸ່ນແຮງເພື່ອຊະນະສັດຕູ.”

Verse 43

भृशं विप्रहतां दृष्टवा स्कन्देनेवासुरीं चमूम्‌ । त्वदीयास्तव पुत्राश्न॒ वीक्षमाणा दिशो दश

ສັນຊະຍາກ່າວວ່າ: ເມື່ອເຫັນກອງທັບນັ້ນຖືກທຳລາຍຢ່າງໜັກ ດັ່ງກອງອະສຸຣະທີ່ສະກັນດະເຄີຍບົດຂີ້ຝຸ່ນ, ຄົນຂອງທ່ານ—ລວມທັງບຸດຂອງທ່ານ—ກໍເລີ່ມຫັນໄປເບິ່ງທິດທັງສິບ. ຖືກຄວາມຢ້ານກົວຖ້ວມທັບ ເຂົາສູນເສຍຄວາມໝັ້ນຄົງ ແລະ ຈິດໃຈແຫ່ງໄຊຊະນະ; ຄວາມຄິດຫັນໄປຫາການຫນີ ຫາກບໍ່ແມ່ນການຍືນຢັນຕາມທຳໃນສົງຄາມ.

Verse 44

संशुष्कास्याश्षलन्नेत्रा: प्रस्विन्ना रोमहर्षिण: । पलायनकृतोत्साहा निरुत्साहा द्विषज्जये

ສັນຊະຍາກ່າວວ່າ: ປາກເຂົາແຫ້ງ ຕາກະສັບກະສ່າຍ; ເຫື່ອຊຸມທົ່ວກາຍ ແລະ ຂົນລຸກຊັນ. ກຳລັງໃຈຂອງເຂົາບັດນີ້ຫັນໄປຫາການຫນີ, ແຕ່ສຳລັບການຊະນະສັດຕູ ບໍ່ເຫຼືອຄວາມຮຸ່ນແຮງແມ່ນແຕ່ນ້ອຍນິດ.

Verse 45

गोत्रनामभिरन्योन्यं क्रन्दन्तो जीवितैषिण: । हतान्‌ पुत्रान्‌ पितृन्‌ भ्रातृन्‌ बन्धून्‌ सम्बन्धिनस्तथा

ສັນຊະຍາກ່າວວ່າ: ດ້ວຍຄວາມປາຖະໜາຈະຮັກສາຊີວິດ ເຂົາຮ້ອງເອີ້ນກັນໄປມາ ໂດຍເອີ້ນຊື່ຕະກູນ ແລະ ຊື່ສ່ວນຕົວ. ໃນຄວາມຕື່ນຕົກນັ້ນ ເຂົາຄຳນຶງຮ້ອງໄຫ້ເຖິງລູກຊາຍ ພໍ່ ອ້າຍນ້ອງ ຍາດພີ່ນ້ອງ ແລະ ຜູ້ສຳພັນທັງຫຼາຍທີ່ຖືກສັງຫານ—ແຕ່ພາບນັ້ນກໍສະແດງວ່າ ຄວາມຢ້ານກົວໃນສົງຄາມ ອາດຜັກດັນໃຫ້ຄົນລະທິ້ງແມ່ນແຕ່ຜູ້ຕາຍຂອງຕົນ ແລະ ຫນີໄປເພື່ອຄວາມປອດໄພ.

Verse 46

प्रातिष्ठन्त समुत्सृज्य त्वरयन्तो हयद्विपान्‌

ສັນຊະຍາກ່າວວ່າ: ລະທິ້ງທຸກສິ່ງ ເຂົາເຮັ່ງຮີບຂັບມ້າ ແລະ ຊ້າງອອກໄປ. ຍຶດຕິດກັບຄວາມປາຖະໜາຈະມີຊີວິດ ເຂົາຮ້ອງເອີ້ນກັນ ໂດຍຕະໂກນຊື່ຕະກູນ ແລະ ຊື່ຂອງຍາດພີ່ນ້ອງ. ໃນເວລານັ້ນ ທະຫານຂອງທ່ານທີ່ຖືກຄວາມຢ້ານກົວສັ່ນສະເທືອນ ໄດ້ລະທິ້ງແມ່ນແຕ່ລູກຊາຍທີ່ຖືກສັງຫານ ຜູ້ເຖົ້າຜູ້ແກ່ດັ່ງພໍ່ ອ້າຍນ້ອງ ໝູ່ມິດ ແລະ ຍາດພີ່ນ້ອງອື່ນໆທີ່ນອນຢູ່ທີ່ນັ້ນ ແລ້ວຫນີອອກຈາກສະໜາມຮົບ ພ້ອມທັງເຮັ່ງຂັບມ້າແລະຊ້າງຢ່າງບ້າຄັ່ງ.

Verse 73

पितरं चार्जुनं युद्धे न भीर्मामुपयास्यति । 'शत्रुओंकी यह सारी सेना मेरी सोलहवीं कलाके बराबर भी नहीं है। सूतनन्दन! विश्वविजयी विष्णुस्वरूप मामा श्रीकृष्णको तथा पिता अर्जुनको भी युद्धमें विपक्षीके रूपमें सामने पाकर मुझे भय नहीं होगा”

ສັນຊະຍະໄດ້ກ່າວວ່າ: «ແມ່ນແຕ່ຂ້າພະເຈົ້າຈະພົບໜ້າພໍ່ຂອງຕົນ ອາຣຊຸນ ໃນສົງຄາມ ຄວາມຢ້ານກໍຈະບໍ່ມາຄອບງຳຂ້າພະເຈົ້າ»។ ໃນຄຳອວດອ້າງທີ່ຕາມມາ ຜູ້ເວົ້າປະກາດວ່າ ກອງທັບຝ່າຍຕໍ່ຕ້ານທັງໝົດບໍ່ເທົ່າແມ່ນແຕ່ໜຶ່ງໃນສິບຫົກສ່ວນຂອງພະລັງຕົນ ແລະຈະບໍ່ຫວາດຫວັນແມ່ນແຕ່ເມື່ອປະຈັນໜ້າກັບ ພຣະກຣິດສະນະ—ຜູ້ຖືກເຫັນເປັນຮູບພຣະວິສະນຸ ຜູ້ຊະນະໂລກ—ແລະອາຣຊຸນ. ບົດນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນຄວາມຕຶງຕັນທາງທຳມະໃນສົງຄາມ: ຄວາມໝັ້ນໃຈແລະຄວາມຈອງຫອງອາດກາຍເປັນຄວາມຫຼົງ ປິດບັງສາຍຕານັກຮົບຈາກນ້ຳໜັກທາງຈິດທຳຂອງການຕໍ່ສູ້ກັບຜູ້ເຖົ້າຜູ້ແກ່ທີ່ຄວນເຄົາລົບ ແລະຄູ່ຕໍ່ສູ້ທີ່ມີພຣະເຈົ້ານຳທາງ.

Verse 86

याहीत्येवाब्रवीदेनं द्रोणानीकाय मा चिरम्‌ | अभिमन्युने सारथिके पूर्वोक्त कथनकी अवहेलना करके उससे यही कहा--“तुम शीघ्र द्रोणाचार्यकी सेनाकी ओर चलो”

ສັນຊະຍະໄດ້ກ່າວວ່າ: ອະພິມັນຍູ ບໍ່ໃສ່ໃຈຄຳແນະນຳກ່ອນໜ້າ ແລ້ວເວົ້າກັບສາຣະຖີຂອງຕົນຢ່າງສັ້ນໆວ່າ: «ໄປ—ຢ່າຊ້າ—ໄປຫາກອງທັບຂອງທ່ານໂດຣະນະ.» ຂະນະນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນຄວາມຮີບຮ້ອນແລະຄວາມແນ່ວແນ່ຂອງນັກຮົບ ແມ່ນແຕ່ເມື່ອຕ້ອງວາງຄຳເຕືອນອັນຮອບຄອບໄວ້ຂ້າງຫຼັງ ໃນສົງຄາມທີ່ຜູກພັນດ້ວຍທຳມະ.

Verse 96

नातिहृष्टमना: सूतो हेमभाण्डपरिच्छदान्‌ । तब सारथिने सुवर्णमय आभूषणोंसे भूषित तथा तीन वर्षकी अवस्थावाले घोड़ोंको शीघ्र आगे बढ़ाया। उस समय उसका मन अधिक प्रसन्न नहीं था

ສັນຊະຍະໄດ້ກ່າວວ່າ: ສາຣະຖີຜູ້ບໍ່ໄດ້ຍິນດີນັກ ໄດ້ເຮັດໃຫ້ມ້າອາຍຸສາມປີ—ປະດັບດ້ວຍເຄື່ອງທອງ ແລະມີເຄື່ອງປະດັບລົດທອງ—ພຸ້ນໄປຂ້າງໜ້າຢ່າງວ່ອງໄວ. ແຕ່ໃນຂະນະນັ້ນ ໃຈຂອງເຂົາບໍ່ໄດ້ຊື່ນບານແທ້ ຊີ້ໃຫ້ເຫັນຄວາມກັງວົນພາຍໃນ ທ່າມກາງຄວາມຫຼູຫລາພາຍນອກ ແລະແຮງກົດດັນຂອງສົງຄາມ.

Verse 106

द्रोणमभ्यद्रवन्‌ राजन्‌ महावेगपराक्रमम्‌ । राजन! सारथि सुमित्रद्वारा द्रोणाचार्यकी सेनाकी ओर हाँके हुए वे घोड़े महान्‌ वेगशाली और पराक्रमी द्रोणकी ओर दौड़े

ສັນຊະຍະໄດ້ກ່າວວ່າ: ໂອ ພຣະຣາຊາ, ພວກເຂົາພຸ້ນຕົງໄປຫາ ໂດຣະນະ—ຜູ້ມີຄວາມໄວອັນຫາທຽບບໍ່ໄດ້ ແລະພະລັງວິລະຊົນອັນແກ່ກ້າ—ໂດຍຂັບມ້າໃຫ້ພຸ້ນເຂົ້າໄປປະຈັນໜ້າກັບກອງທັບຂອງ ໂດຣະນາຈາຣະຍະ. ບົດນີ້ເນັ້ນຄວາມເຄື່ອນໄຫວອັນບໍ່ຢຸດຢັ້ງຂອງສົງຄາມ: ຄວາມແນ່ວແນ່ແລະຄຳສັ່ງ ຜັກດັນນັກຮົບໃຫ້ພຸ້ນເຂົ້າຫາຄູອາຈານ-ແມ່ທັບຜູ້ນ່າເກງຂາມ ແມ່ນແຕ່ໃນຂະນະທີ່ນ້ຳໜັກທາງທຳມະຂອງການຕໍ່ສູ້ກັບຜູ້ເຖົ້າຜູ້ແກ່ຍັງຄົງຢູ່.

Verse 413

अभिनच्च पदात्योघांस्त्वदीयानेव सर्वश: । इस प्रकार अर्जुनकुमार अभिमन्युने रणक्षेत्रमें शत्रुओंके लिये असहा पराक्रम करके आपके पैदल योद्धाओंके समूहोंका सभी प्रकारसे विनाश आरम्भ किया

ສັນຊະຍະໄດ້ກ່າວວ່າ: ອະພິມັນຍູ ບຸດຂອງອາຣຊຸນ ສະແດງພະລັງອັນຕ້ານທານບໍ່ໄດ້ໃນສະໜາມຮົບ ແລ້ວເລີ່ມທຳລາຍກອງທະຫານຍ່າງຕີນຂອງທ່ານໃນທຸກຮູບແບບ. ບົດນີ້ເນັ້ນຄວາມຕຶງຕັນທາງຈິດທຳຂອງສົງຄາມ: ຄວາມກ້າຫານແລະໜ້າທີ່ໃນການຮົບຖືກສັນລະເສີນ ແຕ່ການເລົ່າກໍຊີ້ໃຫ້ເຫັນລາຄາອັນໂສກເສົ້າທີ່ທະຫານຍ່າງຕີນທົ່ວໄປຕ້ອງແບກຮັບ ເມື່ອຖືກກວາດເຂົ້າໄປໃນການປະທະຂອງເຫດຜົນສອງຝ່າຍທີ່ຂັດແຍ່ງກັນ.