Previous Verse
Next Verse

Shloka 62

द्रोणवध-प्रश्नः

Droṇa’s Fall: Dhṛtarāṣṭra’s Inquiry

कलायपुष्पवर्णस्तु श्वेतलोहितराजय: । रथसेनं हयश्रेष्ठा: समूहुर्युद्धदुर्मदम्‌,जिनके रंग केरावके फ़ूलके समान हैं, जिनकी रोमराजि श्वेतलोहित वर्णकी है, ऐसे श्रेष्ठ घोड़ोंने रणदुर्मद रथसेनको संग्रामभूमिमें पहुँचाया

kālāyapuṣpavarṇas tu śvetalohitarājayaḥ | rathasenaṃ hayaśreṣṭhāḥ samūhur yuddhadurmadam ||

ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ມ້າຊັ້ນຍອດ ມີສີດັ່ງດອກຂອງພືດກາລາຍະ ແລະ ມີລາຍຂາວປົນແດງ ໄດ້ພາ ຣະຖະເສນ ຜູ້ເມົາມົນດ້ວຍຄວາມຄັ່ງຄາດແຫ່ງສົງຄາມ ເຂົ້າສູ່ສະໜາມຮົບ.

कलायपुष्पवर्णःhaving the color of a pea-flower
कलायपुष्पवर्णः:
Karta
TypeAdjective
Rootकलायपुष्पवर्ण
FormMasculine, Nominative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
श्वेतलोहितराजयःhaving white-and-red streaks/stripes (in the coat)
श्वेतलोहितराजयः:
Karta
TypeAdjective
Rootश्वेतलोहितराजि
FormMasculine, Nominative, Plural
रथसेनम्Rathasena (proper name)
रथसेनम्:
Karma
TypeNoun
Rootरथसेन
FormMasculine, Accusative, Singular
हयश्रेष्ठाःthe best horses
हयश्रेष्ठाः:
Karta
TypeNoun
Rootहयश्रेष्ठ
FormMasculine, Nominative, Plural
समूहुःcarried/conveyed
समूहुः:
TypeVerb
Rootसम् + ऊह्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Plural, Parasmaipada
युद्धदुर्मदम्maddened by battle / battle-intoxicated
युद्धदुर्मदम्:
Karma
TypeAdjective
Rootयुद्धदुर्मद
FormMasculine, Accusative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
R
Rathasena (Karṇa)
H
horses (hayaśreṣṭhāḥ)
B
battlefield/war (yuddha)

Educational Q&A

The verse highlights the psychological force of yuddha-durmada—battle-intoxication—showing how martial pride and momentum can drive a warrior forward, a recurring ethical tension in the epic where valor often coexists with moral peril.

Sañjaya describes Rathasena (Karṇa) being brought to the battlefield by superb horses distinguished by their flower-like coloration and white-red streaked markings.