Shloka 5
Droṇa’s Renewed Advance toward Yudhiṣṭhira; Fall of Satyajit and Allied Recoil (द्रोणस्य युधिष्ठिरप्रेप्सा—सत्यजितः पतनम्)
मुखं त्वासीत् सुपर्णस्य भारद्वाजो महारथ: । शिरो दुर्योधनो राजा सोदर्य: सानुगैर्व॒त: । चक्षुषी कृतवर्मा5डसीद् गौतमश्चास्यतां वर:,गरुड़व्यूहमें गरुड़के मुँहके स्थानपर महारथी द्रोणाचार्य खड़े थे। शिरोभागमें भाइयों तथा अनुगामी सैनिकोंसहित राजा दुर्योधन उपस्थित हुआ। बाण चलानेवालोंमें श्रेष्ठ कृपाचार्य और कृतवर्मा उस व्यूहकी आँखके स्थानमें स्थित हुए
mukhaṁ tv āsīt suparṇasya bhāradvājo mahārathaḥ | śiro duryodhano rājā sodaryaḥ sānugair vṛtaḥ | cakṣuṣī kṛtavarmā cāsīd gautamaś cāsya tāṁ varaḥ ||
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ໃນຮູບຂະບວນຮົບຮູບກະຣຸດນັ້ນ, ພາຣັດວາຊະ (ດໂຣນາ) ມະຫາຣະຖະ ຢືນເປັນປາກ/ຈົກ. ພະຣາຊາທຸຣະໂຍທະນະ ມີພີ່ນ້ອງແລະທະຫານຕິດຕາມລ້ອມຮອບ ຢູ່ສ່ວນຫົວ. ແລະເປັນດວງຕາສອງຂ້າງຂອງຂະບວນນັ້ນ ມີກຣິຕະວັຣມາ ແລະ ຄົນຕະກູນໂກຕະມະ—ຄື ກຣິປະ—ຜູ້ເລີດລ້ຳໃນບັນດານັກຍິງທະນູ. ບົດນີ້ຊີ້ວ່າ ອຳນາດບັງຄັບບັນຊາ, ຄວາມຈົ່ງຮັກພັກດີ, ແລະຝີມືການຮົບ ຖືກຈັດວາງຢ່າງຈົງໃຈ ເຫມືອນອະນາດົມຂອງເຄື່ອງຈັກສົງຄາມ.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical tension of war: personal relationships (brothers, followers) and exceptional skills (master archers) are organized into a strategic instrument. It implicitly shows how leadership and loyalty can be harnessed for destructive ends, reminding the listener that competence and unity are morally neutral until directed by dharma.
Sañjaya describes the Kauravas arranging a Garuḍa-shaped battle formation. Droṇa is positioned at the front as the ‘mouth,’ Duryodhana takes the ‘head’ with his brothers and troops, and Kṛpa and Kṛtavarmā are placed as the ‘two eyes,’ indicating key roles in command and missile warfare.