Previous Verse
Next Verse

Shloka 35

Droṇa’s Renewed Advance toward Yudhiṣṭhira; Fall of Satyajit and Allied Recoil (द्रोणस्य युधिष्ठिरप्रेप्सा—सत्यजितः पतनम्)

उन वीरोंके मुकुटों, हारों, आभूषणों तथा कवचोंमें सूर्यके समान प्रभामयी रश्मियाँ प्रकाशित हो रही थीं ।। तत्प्रकीर्णपताकानां रथवारणवाजिनाम्‌ । बलाकाशबलाश्राभं ददृशे रूपमाहवे,उस युद्धस्थलमें फहराती हुई पताकाओंसे युक्त रथों, हाथियों और घोड़ोंका रूप बकपंक्तियोंसे चितकबरे प्रतीत होनेवाले मेघोंके समान दिखायी देता था

tad vīrāṇāṃ mukutahārābharaṇakavaceṣu sūryasamaprabhāmayyo raśmayaḥ prakāśante sma | tatprakīrṇapatākānāṃ rathavāraṇavājinām | balākāśabalāśrābhaṃ dadṛśe rūpam āhave ||

ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ຈາກມົງກຸດ, ຈາກພວງມາລາ, ຈາກເຄື່ອງປະດັບ ແລະເກາະຂອງວີຣະຊົນເຫຼົ່ານັ້ນ ມີລໍາແສງສ່ອງອອກດັ່ງພຣະອາທິດ. ແລະໃນສະໜາມຮົບນັ້ນ ລົດຮົບ, ຊ້າງ ແລະມ້າ—ປະດັບດ້ວຍທຸງທີ່ພັດພິ້ວ ແລະກະຈາຍໄປທົ່ວ—ປາກົດຄືເມກທີ່ມີລາຍດ່າງ ດັ່ງມີແຖວນົກກະຮອກ (cranes) ພາດຜ່ານ».

तत्that (form/sight)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
प्रकीर्णscattered, spread about
प्रकीर्ण:
Karma
TypeAdjective
Rootप्रकीर्ण (√कॄ/किर् + प्र; past participle)
FormNeuter, Accusative, Singular
पताकानाम्of banners/flags
पताकानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपताका
FormFeminine, Genitive, Plural
रथof chariots
रथ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Genitive, Plural
वारणof elephants
वारण:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवारण
FormMasculine, Genitive, Plural
वाजिनाम्of horses
वाजिनाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवाजिन्
FormMasculine, Genitive, Plural
बलाकwith cranes (as comparison)
बलाक:
Karana
TypeNoun
Rootबलाक
FormFeminine, Instrumental, Plural
आशwith cloud-masses
आश:
Karana
TypeNoun
Rootआश (आशा/आश् as cloud-mass term in compounds)
FormMasculine, Instrumental, Plural
बलwith flocks/hosts (as in crane-flocks)
बल:
Karana
TypeNoun
Rootबल
FormNeuter, Instrumental, Plural
अश्राभम्having the appearance of (spotted) clouds
अश्राभम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअश्राभ (अश्र + आभ; adjectival stem)
FormNeuter, Accusative, Singular
ददृशेwas seen/appeared
ददृशे:
Karta
TypeVerb
Root√दृश्
FormPerfect, 3rd, Singular, Atmanepada
रूपम्form, appearance
रूपम्:
Karma
TypeNoun
Rootरूप
FormNeuter, Accusative, Singular
आहवेin battle
आहवे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootआहव
FormMasculine, Locative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
C
crowns (mukuṭa)
G
garlands/necklaces (hāra)
O
ornaments (ābharaṇa)
A
armor (kavaca)
S
sun (sūrya)
B
banners/flags (patākā)
C
chariots (ratha)
E
elephants (vāraṇa)
H
horses (vājin)
C
cranes (balāka)
B
battlefield (āhava)

Educational Q&A

The verse highlights the seductive brilliance of martial display—radiant armor and splendid formations—while implicitly reminding the listener that war’s beauty is only an appearance overlaying destruction; ethical discernment (dharma) must not be eclipsed by spectacle.

Sañjaya narrates to Dhṛtarāṣṭra the दृश्य of the armies in combat: warriors’ ornaments and armor flash like the sun, and the bannered chariots, elephants, and horses look like cloud-masses patterned by lines of cranes.