Shloka 19
संजय उवाच हते घटोत्कचे राजन् कर्णेन निशि राक्षसे | प्रणदत्सु च हृष्टेषु तावकेषु युयुत्सुषु,संजयने कहा--राजन्! जब रातमें कर्णके द्वारा राक्षस घटोत्कच मारा गया, आपके सैनिक हर्षमें भरकर युद्धकी इच्छासे गर्जना करते हुए वेगपूर्वक आक्रमण करने लगे तथा पाण्डव-सेना मारी जाने लगी, उस समय प्रगाढ़ रजनीमें राजा युधिष्ठिर अत्यन्त दीन एवं दुःखी हो गये
sañjaya uvāca | hate ghaṭotkace rājan karṇena niśi rākṣase | praṇadatsu ca hṛṣṭeṣu tāvakeṣu yuyutsuṣu |
ສັນຈະຍະ ກ່າວວ່າ: «ຂ້າແຕ່ພະຣາຊາ, ເມື່ອໃນຍາມຄ່ຳຄືນ ກັນນະ ໄດ້ສັງຫານຣາກສະສະ ກະຖໂຕດກະຈະ, ທະຫານຂອງພະອົງກໍຍິນດີຮ່າເຮີງ ແລະປາຖະໜາຈະຮົບ, ຮ້ອງໂຮຮ້ອງຮຽກດັງກ້ອງ ແລ້ວພຸ້ນເຂົ້າຈູ່ໂຈມດ້ວຍຄວາມໄວ. ໃນຄວາມມືດຫນາແນ່ນັ້ນ, ເມື່ອກອງທັບປານດະວະເລີ່ມຖືກຟັນລົງ, ພະຣາຊາ ຢຸທິສຖິຣະ ກໍຕົກຢູ່ໃນຄວາມທໍ້ແທ້ ແລະໂສກເສົ້າຢ່າງຫນັກ»
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how victory and loss immediately reshape the mind in war: one side’s elation becomes the other side’s despair. It implicitly warns that battlefield success can intoxicate (hṛṣṭa, praṇadant) while tragedy can overwhelm even the most dharma-minded leader (Yudhiṣṭhira), showing the ethical and psychological cost of violence.
After Karṇa kills Ghaṭotkaca during the night fighting, the Kaurava troops rejoice and press their attack with loud battle-cries. In the darkness the Pāṇḍava forces begin to suffer heavy losses, and Yudhiṣṭhira is plunged into deep sorrow and dejection.