Shloka 233
भीमसेन-धृष्टद्युम्नयोर्वाक्यं
Bhīmasena and Dhṛṣṭadyumna’s Speeches on Kṣātra-Dharma
वराहकर्णनलिीकैर्विकर्ण श्षा भ्यवीवृषत् । तत्पश्चात् भीमसेनके प्रतापी पुत्र घटोत्कचने क्रोधमें भरकर वज्र एवं बिजलीके समान चमकनेवाले भयंकर बाणोंद्वारा अश्वत्थामाको क्षत-विक्षत कर दिया तथा उसके ऊपर क्षुगप्र, अर्धचन्द्र, नाराच, शिलीमुख, वराहकर्ण, नालीक और विकर्ण आदि अस्त्रोंकी चारों ओरसे वर्षा आरम्भ कर दी
varāhakarṇa-nālīkair vikarṇa-śarair abhyavarṣat | tatpaścāt bhīmasena-putraḥ pratāpī ghaṭotkacaḥ krodham āpūrya vajra-vidyut-sadṛśa-prabhair bhīṣaṇaiḥ śaraiḥ aśvatthāmānaṃ kṣata-vikṣataṃ cakāra | tasya ca upari kṣurapra-ardhacandra-nārāca-śilīmukha-varāhakarṇa-nālīka-vikarṇādibhir astrāṇāṃ sarvataḥ varṣaṃ prārabhata ||
ສັນຊະຍາກ່າວວ່າ: ລາວໄດ້ພອຍລູກສອນວະຣາຫະກັນນະ ແລະ ນາລີກາ, ພ້ອມທັງລູກສອນວິກັນນະ ດັ່ງຝົນຫຼົງ. ຕໍ່ມາ ຄະຕໍດກະຈະ ບຸດຜູ້ກ້າຫານຂອງພີມະເສນ, ເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມໂກດ, ໄດ້ທຳໃຫ້ອັສວັດຖາມາແຕກຍັບດ້ວຍລູກສອນອັນນ່າຢ້ານທີ່ສ່ອງວາບດັ່ງວັດຊະຣະ ແລະ ຟ້າຜ່າ; ແລ້ວກໍເລີ່ມຝົນອາວຸດຈາກທຸກທິດ—ກະສຸຣະປຣະ, ອາດຈັນທຣະ, ນາຣາຈະ, ສິລີມຸຂະ, ວະຣາຫະກັນນະ, ນາລີກາ, ວິກັນນະ ແລະ ອື່ນໆ. ໃນສາຍໃຍຈັນຍາຂອງມະຫາກາບ, ຂໍ້ນີ້ເພີ່ມພູນຄວາມໂສກເສົ້າຂອງສົງຄາມ: ຄວາມໂກດກາຍເປັນແຮງຂັບທັນທີ, ແລະ ຄວາມກ້າຫານທາງອາວຸດ ແມ່ນເຫັນເປັນການທະວີຄວາມຮຸນແຮງ ບໍ່ແມ່ນການຟື້ນຟູທຳມະ.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores how krodha (wrath) fuels the spiral of destruction in war: even extraordinary valor and skill, when driven by anger, intensify suffering rather than clearly re-establishing dharma. It invites reflection on the ethical cost of vengeance and the momentum of violence once unleashed.
Sañjaya describes Ghaṭotkaca, Bhīma’s powerful son, attacking Aśvatthāmā with a dense, all-sided barrage of named arrows and weapon-forms—varāhakarṇa, nālīka, vikarṇa, kṣurapra, ardhacandra, nārāca, śilīmukha—wounding and mangling him amid a terrifying rain of missiles.