Shloka 49
अजिशीर्षे प्रातःसंध्यायां संग्रामवर्णनम् / Dawn-Transition Battle at Ajiśīrṣa
Chapter 161
कर्णो वैकर्तन: सूत प्रत्यपद्यत् किमुत्तरम् । धृतराष्ट्रने पूछा--सूत! काल, अन्तक और यमके समान क्रोधमें भरे हुए अर्जुनको देखकर वैकर्तन कर्णने उन्हें किस प्रकार उत्तर दिया? (कैसे उनका सामना किया) ।। ४८ ६ || यो हास्पर्धत पार्थेन नित्यमेव महारथ:
sañjaya uvāca |
karṇo vaikatanaḥ sūta pratyapadyat kim uttaram |
dhṛtarāṣṭreṇa pṛṣṭaḥ—sūta! kālāntaka-yama-samāna-krodha-bhareṇa arjunena dṛṣṭvā vaikatanaḥ karṇaḥ kathaṃ tam uttaram adāt (kathaṃ vā tasya sāmānaṃ cakāra) ||
yo hy aspardhata pārthena nityam eva mahārathaḥ ||
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: “ໂອ ສູຕະ (ຜູ້ຂັບລົດສົງຄາມ), ກັນນະ ບຸດແຫ່ງ ວິກັຣຕະນະ ໄດ້ຕອບຢ່າງໃດ? ເມື່ອທຣິຕະຣາດ ຖາມວ່າ ‘ໂອ ສູຕະ! ເມື່ອເຫັນ ອາຣະຈຸນ ເດືອດດານດ້ວຍໂທສະ ຄ້າຍດັ່ງ ກາລະ, ອັນຕະກະ, ແລະ ຍະມະ, ກັນນະ ວິກັຣຕະນະ ຕອບຢ່າງໃດ ແລະ ຮັບມືຢ່າງໃດ?’ ຈົ່ງເລົ່າໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າຟັງ. ເພາະກັນນະແມ່ນມະຫາຣະຖີ ຜູ້ທ້າທາຍ ປາຣຖະ (ອາຣະຈຸນ) ຢູ່ເປັນນິດ.”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse frames battlefield ethics through the lens of kṣatriya rivalry: even when an opponent appears as terrifying as cosmic death (Kāla/Antaka/Yama), a warrior’s duty is to stand firm and answer the challenge with courage and resolve rather than retreat.
Sañjaya reports Dhṛtarāṣṭra’s anxious question: seeing Arjuna furious and deadly, how did Karṇa respond and face him? The closing phrase highlights that Karṇa had long been Arjuna’s constant rival, setting up their confrontation.