Shloka 19
उपायैः पूर्ववधकथनम् / Strategic Justifications for Prior Eliminations
Devanagari script
ततः सैन्येषु राजेन्द्र शब्द: समभवन्महान्,खुरशब्दनिपातैश्न तुमुल: सर्वतो5भवत् । राजेन्द्र! तदनन्तर सारी सेनाओंमें रणभेरीकी भारी आवाज, मृदंगोंकी ध्वनि, हाथियोंके चिग्घाड़ने, घोड़ोंके हिनहिनाने और धरतीपर उनकी टाप पड़नेसे चारों ओर अत्यन्त भयंकर शब्द गूँजने लगा
Translation
ຕໍ່ຈາກນັ້ນ ໂອ້ ພະຣາຊາເອກ! ໃນຫມູ່ກອງທັບທັງຫຼາຍ ກໍເກີດສຽງຄືກຄື້ນອັນໃຫຍ່ຫຼວງ; ດ້ວຍສຽງກີບມ້າກະແທກພື້ນ ແລະການກະທົບກະແທກອັນວຸ້ນວາຍ ຈຶ່ງເກີດສຽງອື້ອຶງກະຫຶມກະຫຼືກໄປທົ່ວທຸກທິດ. ໂອ້ ພະຣາຊາເອກ! ຕໍ່ຈາກນັ້ນ ສຽງແກວ່ງຂອງກອງຮົບ, ສຽງກອງມຣິດັງ, ສຽງຮ້ອງຂອງຊ້າງ, ສຽງຮ້ອງຂອງມ້າ, ແລະສຽງກີບຂອງພວກມັນກະແທກພື້ນ ເຮັດໃຫ້ສຽງອັນນ່າຢ້ານກົວກັງວານກ້ອງກັບໄປທົ່ວທຸກທິດ.
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
सैन्येषुin the armies
सैन्येषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसैन्य
FormNeuter, Locative, Plural
राजेन्द्रO king of kings
राजेन्द्र:
TypeNoun
Rootराजेन्द्र
FormMasculine, Vocative, Singular
शब्दःa sound, noise
शब्दः:
Karta
TypeNoun
Rootशब्द
FormMasculine, Nominative, Singular
समभवत्arose, occurred
समभवत्:
TypeVerb
Rootसम् + भू
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular
महान्great, loud
महान्:
TypeAdjective
Rootमहत्
FormMasculine, Nominative, Singular
खुरhoof
खुर:
TypeNoun
Rootखुर
FormMasculine, Instrumental (as compound member), Plural (sense)
शब्दsound
शब्द:
TypeNoun
Rootशब्द
FormMasculine, Nominative (as compound member), Singular (stem)
निपातैःby the striking/falling (down)
निपातैः:
Karana
TypeNoun
Rootनिपात
FormMasculine, Instrumental, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
तुमुलःtumultuous, uproarious
तुमुलः:
TypeAdjective
Rootतुमुल
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वतःfrom all sides, everywhere
सर्वतः:
TypeIndeclinable
Rootसर्वतः
अभवत्became, was
अभवत्:
TypeVerb
Rootभू
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes