Shloka 14
घटोत्कच-कर्णयुद्धम्
Ghaṭotkaca–Karna Combat and the Release of Śakti
(रक्षामि सैन्धवं युद्धे नैन॑ प्राप्स्पति फाल्गुन: । मम सैन्यविनाशाय रुद्धो विप्रेण सैन्धव: ।। “'मैं युद्धमें सिंधुराजकी रक्षा करूँगा; अर्जुन उसे नहीं पा सकेंगे”! ऐसा कहकर इस ब्राह्मणने मेरी सेनाका संहार करानेके लिये सिंधुराजको रोक लिया। तस्य मे मन्दभाग्यस्य यतमानस्य संयुगे । हतानि सर्वसैन्यानि हतो राजा जयद्रथ: ।। 'युद्धमें प्रयत्न करनेपर भी मुझ भाग्यहीनकी सारी सेनाएँ नष्ट हो गयीं और राजा जयद्रथ भी मार डाले गये। पश्य योधवरान् कर्ण शतशो5थ सहस्रश: । पार्थनामाड्कितैर्बाणै: सर्वे नीता यमक्षयम् ।। “कर्ण! इन सैकड़ों-हजारों श्रेष्ठ योद्धाओंको देखो, ये सब-के-सब अर्जुनके नामसे अंकित बाणोंद्वारा यमलोक पहुँचाये गये हैं । कथमेकरथेनाजौ बहूनां न: प्रपश्यताम् । विपन्न: सैन्धवो राजा योधाश्रैव सहस्रश: ।।) “हम बहुसंख्यक योद्धा देखते ही रह गये और युद्धस्थलमें एकमात्र रथकी सहायतासे अर्जुनने मेरे इन सहस्रों योद्धाओं तथा सिंधुराज जयद्रथको भी मार डाला। यह कैसे सम्भव हुआ। अद्य मे भ्रातर: क्षीण॒क्षित्रसेनादयो रणे । भीमसेनं समासाद्य पश्यतां नो दुरात्मनाम्
sañjaya uvāca |
rakṣāmi saindhavaṃ yuddhe nainaṃ prāpsyati phālgunaḥ |
mama sainya-vināśāya ruddho vipreṇa saindhavaḥ ||
tasya me manda-bhāgyasya yatamānasya saṃyuge |
hatāni sarva-sainyāni hato rājā jayadrathaḥ ||
paśya yodha-varān karṇa śataśo 'tha sahasraśaḥ |
pārtha-nāmāṅkitair bāṇaiḥ sarve nītā yama-kṣayam ||
katham eka-rathenājau bahūnāṃ naḥ prapaśyatām |
vipannaḥ saindhavo rājā yodhāś caiva sahasraśaḥ ||
adya me bhrātaraḥ kṣīṇā kṣitra-senādayo raṇe |
bhīmasenaṃ samāsādya paśyatāṃ no durātmanām ||
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ໃນສົງຄາມ ຂ້ອຍຈະປົກປ້ອງກະສັດແຫ່ງສິນທຸ; ຟາລກຸນ (ອາຣຊຸນ) ຈະບໍ່ອາດເຂົ້າເຖິງເຂົາໄດ້» ເມື່ອເວົ້າດັ່ງນັ້ນ ພຣາຫມັນນັ້ນໄດ້ກັ້ນຈະຍະດຣະຖະ ເຮັດໃຫ້ກອງທັບຂອງຂ້ອຍພິນາດ. ແມ່ນຂ້ອຍຜູ້ອັບໂຊກຈະພະຍາຍາມໃນສະໜາມຮົບ ແຕ່ກໍຖືກຂ້າລ້າງກອງທັບທັງໝົດ ແລະກະສັດຈະຍະດຣະຖະກໍຖືກສັງຫານ. ເບິ່ງເຖີດ ກັນນະ—ນັກຮົບຊັ້ນຍອດຫຼາຍຮ້ອຍຫຼາຍພັນ ລ້ວນຖືກສົ່ງໄປສູ່ຖິ່ນຂອງຍະມະ ໂດຍລູກສອນທີ່ຈາລຶກນາມຂອງປາຣຖະ (ອາຣຊຸນ). ເປັນໄປໄດ້ແນວໃດ ໃນຂະນະທີ່ພວກເຮົາມອງເບິ່ງກັນເປັນຈໍານວນຫຼາຍ ກະສັດແຫ່ງສິນທຸຈຶ່ງພິນາດໃນສະໜາມຮົບ ໂດຍອໍານາດຂອງລົດຮົບພຽງຄັນດຽວ—ແລະພ້ອມກັບເຂົາ ນັກຮົບອີກຫຼາຍພັນ? ມື້ນີ້ ພີ່ນ້ອງຂອງຂ້ອຍ—ກະສິຕຣະເສນ ແລະອື່ນໆ—ຖືກຟັນລົງໃນສະໜາມ ໃນຂະນະທີ່ພວກເຮົາຄົນຊົ່ວຍືນເບິ່ງ ຫຼັງຈາກພວກເຂົາເຂົ້າປະຈັນໜ້າກັບພີມະເສນ»។
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage highlights how prideful assurances and tactical obstruction in war can rebound disastrously: despite claims of protection, the speaker witnesses overwhelming loss. It also frames ethical self-judgment—calling themselves durātmānaḥ—suggesting an awareness that adharma and hubris invite ruin, even amid battlefield skill and strategy.
Sañjaya reports that a brāhmaṇa declared he would protect Jayadratha from Arjuna and then restrained Jayadratha, which led to the Kaurava army’s devastation. Arjuna, from a single chariot, kills Jayadratha and many warriors with arrows marked in his name; Sañjaya then notes further losses, including his brothers such as Kṣitrasena, slain after engaging Bhīmasena.