Adhyaya 152
भीमसेन–अलायुधयुद्धम् / Bhīmasena and Alāyudha: Night Engagement and Command Responses
Upa-parva: Ghaṭotkaca–Alāyudha Saṃgrāma (Rākṣasa-yuddha episode within Droṇa-parva)
Sanjaya reports the arrival of the rākṣasa leader Alāyudha, welcomed by the Kaurava ranks as a renewed source of confidence amid a fear-inducing night engagement. Duryodhana, observing Karṇa’s distress, frames Alāyudha as the appropriate counter to Ghaṭotkaca and urges him to act. Alāyudha advances; Bhīmasena shifts focus to meet the approaching adversary, producing a concentrated duel characterized first by missile exchanges and then by heavy-weapon and close-quarters striking. Rākṣasa detachments, acting under Alāyudha’s direction, pressure allied formations (including Pañcālas and Sṛñjayas), prompting a broader tactical response. Krishna issues coordinating instructions: designated warriors move to check Karṇa and other rākṣasas, while Arjuna is urged to track Alāyudha’s movement to protect Bhīma. The chapter culminates in an intense, tumulous contest between Bhīma and Alāyudha—goaded by mutual resolve—where chariot components and improvised implements are used when standard weapons are disrupted, underscoring the breakdown of conventional combat boundaries under night conditions.
Chapter Arc: Sanjaya begins: with Jayadratha slain, the Kuru camp reels; Duryodhana, like a serpent with broken fangs, sits breathless and poisoned by defeat, staring at the ruin wrought by Arjuna, Bhima, and Satyaki. → Duryodhana’s grief turns to accusation. He upbraids Drona—his commander and guru—charging him with failing to protect Jayadratha and failing to crush the Pandavas despite vast resources. He laments that allies no longer stand firm, that his ‘well-wishers’ have led him into sin through greed for kingdom, and that the Kuru cause is sinking even as the enemy rises. → In a raw, oath-laden outburst, Duryodhana binds his words with vows and sacred merit, pressing Drona to grant permission and full license to slay the Pandavas—declaring life itself worthless without his foremost friends and champions, and demanding decisive, uncompromising action. → Sanjaya narrates the full measure of Kuru calamity: the Pandavas’ ascendancy, the Dhartarashtras’ decline, and the moral corrosion within the Kuru leadership as blame replaces clarity. The chapter closes with Duryodhana’s remorse and recrimination hanging over the command tent. → Whether Drona will answer Duryodhana’s reproach with renewed ferocity—or with the restraint of a teacher bound by dharma—remains poised for the next movement of the war.
Shlokas
Verse 1
2: बछ। सं: पजञज्चाशर्दाधिकशततमोब् ध्याय: व्याकुल हुए दुर्योधनका खेद प्रकट करते हुए द्रोणाचार्यको उपालम्भ देना संजय उवाच सैन्धवे निहते राजन् पुत्रस्तव सुयोधन: । अश्रुपूर्णमुखो दीनो निरुत्साहो द्विषज्जये
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ຂໍພຣະອົງກະສັດ! ເມື່ອຈອມເຈົ້າແຫ່ງສິນທຸ (ຊະຍະດຣະຖະ) ຖືກສັງຫານ ບຸດຂອງພຣະອົງ ສຸຍໂຍທະນະ (ທຸຣະໂຍທະນະ) ຖືກຄວາມໂສກຄອບງຳ. ໃບໜ້າເຕັມໄປດ້ວຍນ້ຳຕາ; ທັງຫມົດຄວາມຮຶກຮື້ ແລະກຳລັງໃຈໃນການຊະນະສັດຕູກໍຫາຍໄປ».
Verse 2
दुर्मना निःश्वसन् दुष्टो भग्नदंष्ट इवोरग: । आगस्कृत् सर्वलोकस्य पुत्रस्ते55रतिं परामगात्
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ບຸດຂອງພຣະອົງ ຜູ້ຊົ່ວ ແລະໂສກໃນໃຈ ໄດ້ຖອນຫາຍໃຈຍາວໆ—ດັ່ງງູຮ້າຍທີ່ຖືກຫັກເຂົ້າພິດ. ເພາະໄດ້ກໍ່ກຳຜິດຕໍ່ທົ່ວໂລກ ລາວຈຶ່ງຕົກຢູ່ໃນຄວາມທຸກທົນຢ່າງຫນັກ».
Verse 3
दृष्टवा तत्कदनं घोरं स्वबलस्य कृतं महत् । जिष्णुना भीमसेनेन सात्वतेन च संयुगे
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ເມື່ອເຫັນການຂ້າຟັນອັນນ່າຢ້ານ ແລະມະຫາສານ ທີ່ເກີດຂຶ້ນແກ່ກອງທັບຂອງຕົນ ໃນສົງຄາມ ໂດຍຈິສນຸ (ອາຣຊຸນ), ໂດຍພີມະເສນ, ແລະໂດຍສາດວະຕະ (ກຣິສນະ), ລາວກໍຖືກຄວາມສະຫວັນສະເຫວີຍຄອບງຳ».
Verse 4
स विवर्ण: कृशो दीनो बाष्पविप्लुतलोचन: । युद्धस्थलमें अर्जुन, भीमसेन और सात्यकिके द्वारा अपनी सेनाका अत्यन्त घोर संहार हुआ देखकर वह दीन, दुर्बल और कान्तिहीन हो गया। उसके नेत्रोंमें आँसू भर आये ।।
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ເມື່ອເຫັນໃນສະໜາມຮົບວ່າ ກອງທັບຂອງຕົນຖືກທຳລາຍຢ່າງນ່າສະພຶງກົວໂດຍ ອາຣຈຸນ, ພີມເສນ ແລະ ສາຕະຍະກີ, ລາວກໍເກີດຄວາມທຸກລະທົມ—ຜອມແຫ້ງ ອ່ອນແອ ແລະ ໜ້າຊີດ; ນ້ຳຕາເຕັມຕາ. ແລ້ວໂອ້ ພຣະມະຫາກະສັດຜູ້ຄວນເຄົາລົບ, ລາວກໍສະຫຼຸບໃຈຢ່າງໝັ້ນຄົງວ່າ: «ໃນໂລກນີ້ບໍ່ມີນັກຮົບໃດເທົ່າອາຣຈຸນ. ເມື່ອອາຣຈຸນໂກດໃນສະໜາມຮົບ ທັງ ດໂຣນ, ກັນນະ, ອັສວັດຖາມາ ແລະ ກຣິປາ ກໍບໍ່ອາດຢືນຕ້ານຕໍ່ໜ້າລາວໄດ້».
Verse 5
न द्रोणो न च राधेयो नाश्व॒त्थामा कृपो न च । क्रुद्धस्य समरे स्थातुं पर्याप्ता इति मारिष
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ເມື່ອອາຣຈຸນໂກດໃນສະໜາມຮົບ ທັງ ດໂຣນ, ຣາເທຍ (ກັນນະ), ອັສວັດຖາມາ ແລະ ກຣິປາ ກໍບໍ່ພໍທີ່ຈະຢືນຢັນຢູ່ຕໍ່ໜ້າລາວໃນການຮົບ».
Verse 6
निर्जित्य हि रणे पार्थ: सर्वान् मम महारथान् । अवधीत् सैन्धवं संख्ये न च कश्निदवारयत्
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ພາຣຖະ (ອາຣຈຸນ) ໄດ້ຊະນະໃນສົງຄາມ ໂດຍພິຊິດມະຫາຣະຖີຂອງພວກເຮົາທັງໝົດ ແລະ ໄດ້ສັງຫານກະສັດແຫ່ງສິນທຸໃນກາງການປະຈັນໜ້າ; ບໍ່ມີໃຜສາມາດຫ້າມລາວໄດ້ໃນສະໜາມຮົບ.
Verse 7
सर्वथा हतमेवेदं कौरवाणां महद् बलम् | न हास्य विद्यते त्राता साक्षादपि पुरंदर:,“कौरवोंकी यह विशाल सेना अब सर्वथा नष्टप्राय ही है। साक्षात् देवराज इन्द्र भी इसकी रक्षा नहीं कर सकते
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ໃນທຸກດ້ານ ກອງທັບໃຫຍ່ຂອງກົວຣະວະນີ້ ເທົ່າກັບຖືກສັງຫານແລ້ວ—ເກືອບຈະພິນາດສິ້ນ. ບໍ່ມີຜູ້ປົກປ້ອງເຫຼືອອີກ; ແມ່ນແຕ່ ພຸຣັນດະຣະ (ອິນທຣະ) ມາປາກົດດ້ວຍຕົນເອງ ກໍບໍ່ອາດຊ່ວຍໄດ້».
Verse 8
यमुपाश्रित्य संग्रामे कृत: शस्त्रसमुद्यम: । स कर्णो निर्जित: संख्ये हतश्नैव जयद्रथ:
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ເພາະພຶ່ງພາລາວ ຂ້ອຍຈຶ່ງຮວບຮວມຈິດໃຈ ແລະ ຈັດຕຽມອາວຸດເພື່ອສົງຄາມ. ແຕ່ກັນນະຄົນນັ້ນເອງ ກໍຖືກພິຊິດໃນສະໜາມຮົບ ແລະ ຈະຍະດຣະຖະກໍຖືກສັງຫານແທ້ໆ».
Verse 9
यस्य वीर्य समाश्रित्य शमं याचन्तमच्युतम् । तृणवत् तमहं मन्ये स कर्णो निर्जितो युधि
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ອາໄສພະລັງກ້າຫານຂອງນັກຮົບນັ້ນ ຂ້າເຄີຍເຫັນອະຈຸຕະ—ພຣະສີກຣິດສະນະ—ຜູ້ມາຂໍສັນຕິ ເປັນເພີຍແຕ່ໃບຫຍ້າ. ແຕ່ການນະນັ້ນ ບັດນີ້ຖືກປະລາຊັຍໃນສົງຄາມແລ້ວ».
Verse 10
एवं क्लान्तमना राजन्नुपायाद् द्रोणमीक्षितुम् । आगस्कृत् सर्वलोकस्य पुत्रस्ते भरतर्षभ
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະຣາຊາ, ໂອ ຜູ້ເປັນເລີດໃນວົງບະຣະຕະ, ພຣະຣາຊະບຸດຂອງພຣະອົງ—ຜູ້ເຮັດຕົນເປັນຜູ້ມີຄວາມຜິດຕໍ່ສາຍຕາຂອງໂລກທັງປວງ—ເມື່ອຄິດໄຕ່ຕອງຢູ່ໃນໃຈຈົນເຫນື່ອຍລ້າ ແລະເສົ້າໝອງ ກໍໄປເຂົ້າພົບອາຈານ ໂດຣນະ ເພື່ອຂໍເຂົ້າເຝົ້າ».
Verse 11
तदनन्तर वहाँ उसने कौरवोंके महान् संहारका वह सारा समाचार कहा और यह भी बताया कि शत्रु विजयी हो रहे हैं और महाराज धृतराष्ट्रके सभी पुत्र विपत्तिके समुद्रमें डूब रहे हैं
ຕໍ່ຈາກນັ້ນ ໃນທີ່ນັ້ນເອງ ລາວໄດ້ລາຍງານຂ່າວການຂ້າຟັນອັນໃຫຍ່ຫຼວງຂອງພວກກົວຣະວະທັງໝົດໂດຍລະອຽດ. ລາວຍັງແຈ້ງອີກວ່າ ຝ່າຍສັດຕູກໍາລັງໄດ້ໄຊ ແລະບຸດທັງປວງຂອງພຣະຣາຊາ ທຣິຕະຣາສະຕະ ກໍາລັງຈົມຢູ່ໃນທະເລແຫ່ງວິບັດຕິ.
Verse 12
दुर्योधन उवाच पश्य मूर्धाभिषिक्तानामाचार्य कदनं महत् | कृत्वा प्रमुखत: शूरं भीष्मं मम पितामहम्
ດຸຣະໂຢທະນະ ກ່າວວ່າ: «ອາຈານເອີຍ, ຈົ່ງເບິ່ງການຂ້າຟັນອັນໃຫຍ່ຫຼວງນີ້ ທີ່ຕົກແກ່ບັນດາກະສັດຜູ້ໄດ້ຮັບພິທີອະພິເສກຂຶ້ນຄອງລາດຊະບັນລັງໂດຍຖືກຕ້ອງ. ໃຫ້ປູ່ວິລະຊົນຂອງຂ້າ—ພີສະມະ—ເປັນຜູ້ນໍາໜ້າ, ກະສັດຫຼາຍອົງໄດ້ຖືກປະຫານລົງແລ້ວ».
Verse 13
त॑ निहत्य प्रलुब्धोड्यं शिखण्डी पूर्णममानस: । पाज्चाल्यै: सहित: सर्व: सेनाग्रमभिवर्तते
ດຸຣະໂຢທະນະ ກ່າວວ່າ: «ເມື່ອຂ້າພີສະມະແລ້ວ, ຊິຄັນດິນ—ຜູ້ປະພຶດດັ່ງນາຍພານ—ກໍເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມຮື້ນເຮືອງໃນໃຈ ແລະບັດນີ້ກໍາລັງກ້າວໄປຢູ່ແນວໜ້າສຸດຂອງກອງທັບ ພ້ອມກັບນັກຮົບປານຈາລະທັງໝົດ».
Verse 14
अपरभ्नापि दुर्थर्ष: शिष्यस्ते सव्यसाचिना । अक्षौहिणी: सप्त हत्वा हतो राजा जयद्रथ:
ດຸຣະໂຢທະນະ ກ່າວວ່າ: «ແມ່ນແຕ່ສິດອີກຄົນໜຶ່ງຂອງທ່ານ—ຜູ້ຍາກຈະຕໍ່ຕ້ານ—ກໍຖືກ ສະວະຍະສາຈິນ (ອາຣຊຸນ) ສັງຫານແລ້ວ. ຫຼັງຈາກທຳລາຍກອງທັບຂອງຂ້າພະເຈົ້າ 7 ອັກໂສຫິນີ ອາຣຊຸນຍັງສັງຫານພະຣາຊາ ຈະຍະດຣະຖະ ອີກດ້ວຍ. ຂ້າພະເຈົ້າຈະຊົດໃຊ້ໜີ້ບຸນຄຸນແກ່ມິດສະຫາຍຜູ້ເປັນຜູ້ອຸປະການຂອງຂ້າພະເຈົ້າ—ຜູ້ປາດຖະນາໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າຊະນະ ແລະໄດ້ສະຫຼະຊີວິດໃນສົງຄາມ ໄປຮອດແດນຂອງຍະມະ—ໄດ້ແນວໃດ?»
Verse 15
अस्मद्विजयकामानां सुहृदामुपकारिणाम् | गन्तास्मि कथमानृण्यं गतानां यमसादनम्
ດຸຣະໂຢທະນະ ກ່າວວ່າ: «ຂ້າພະເຈົ້າຈະພົ້ນຈາກໜີ້ບຸນຄຸນແກ່ມິດສະຫາຍຜູ້ເປັນຜູ້ອຸປະການ—ຜູ້ປາດຖະນາໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າຊະນະ ແລະໄດ້ວາງຊີວິດໃນສົງຄາມ ໄປຮອດທີ່ພຳນັກຂອງຍະມະ—ໄດ້ແນວໃດ? ຂ້າພະເຈົ້າຈະຊົດໃຊ້ຕໍ່ຜູ້ລົ້ມຕາຍນັ້ນໄດ້ແນວໃດ?»
Verse 16
ये मदर्थ परीप्सन्ते वसुधां वसुधाधिपा: । ते हित्वा वसुधैश्चर्य वसुधामधिशेरते
ດຸຣະໂຢທະນະ ກ່າວວ່າ: «ບັນດາກະສັດ—ເຈົ້າແຫ່ງພື້ນດິນ—ຜູ້ພາກພຽນເພື່ອຂ້າພະເຈົ້າ, ໄດ້ລະທິ້ງອຳນາດແລະສິຣິສົມບັດໃນໂລກນີ້; ບັດນີ້ພວກເຂົານອນຢູ່ເທິງດິນນັ້ນເອງ.»
Verse 17
जो भूमिपाल मेरे लिये इस भूमिको जीतना चाहते थे, वे स्वयं भूमण्डलका एऐश्वर्य त्यागकर भूमिपर सो रहे हैं ।।
«ບັນດາກະສັດຜູ້ປາດຖະນາຈະຊະນະພື້ນດິນນີ້ເພື່ອຂ້າພະເຈົ້າ ບັດນີ້ກັບລະທິ້ງອຳນາດເຫນືອໂລກທັງປວງ ແລະນອນຢູ່ເທິງດິນ. ຂ້າພະເຈົ້າ—ຜູ້ຕ່ຳຊ້າ ແລະຂີ້ຂວັນ—ໄດ້ກໍ່ໃຫ້ເກີດການພິນາດແກ່ມິດສະຫາຍຂອງຕົນເຊັ່ນນີ້ ບໍ່ກ້າແມ່ນແຕ່ຄິດວ່າ ການບູຊາອັສວະເມທະ ພັນຄັ້ງ ຈະຊຳລະຂ້າພະເຈົ້າໃຫ້ບໍລິສຸດໄດ້.»
Verse 18
मम लुब्धस्य पापस्य तथा धर्मापचायिन: । व्यायामेन जिगीषन्त: प्राप्ता वैवस्वतक्षयम्,हाय! मुझ लोभी तथा धर्मनाशक पापीके लिये युद्धके द्वारा विजय चाहनेवाले मेरे मित्रगण यमलोक चले गये
«ອະນິດຈາ! ເພາະຂ້າພະເຈົ້າ—ຜູ້ໂລບ, ຜູ້ບາບ, ແລະຜູ້ທຳລາຍທຳມະ—ມິດສະຫາຍຂອງຂ້າພະເຈົ້າຜູ້ພາກພຽນໃນສົງຄາມເພື່ອຊະນະ ໄດ້ໄປຮອດທີ່ພຳນັກຂອງ ວະຍະວັສວະຕະ (ຍະມະ)—ແດນແຫ່ງຄວາມຕາຍ—ແລ້ວ.»
Verse 19
कथं पतितवृत्तस्य पृथिवी सुद्दां द्रुह: विवरं नाशकद् दातुं मम पार्थिवसंसदि,मुझ आचारभ्रष्ट और मित्रद्रोहीके लिये राजाओंके समाजमें यह पृथ्वी फट क्यों नहीं जाती, जिससे मैं उसीमें समा जाऊँ
ດຸຣະໂຍທະນະ ກ່າວວ່າ: «ເປັນຫຍັງແຜ່ນດິນຈຶ່ງບໍ່ແຕກອອກ ແລະບໍ່ເປີດຫວ່າງເປັນຫຸບເຫວໃຫ້ຂ້ອຍ ໃນທ່າມກາງສະພາຂອງກະສັດ—ຂ້ອຍຜູ້ປະພຶດຕົນຕົກຕ່ຳຈາກທາງທີ່ຖືກ ແລະເປັນຜູ້ທໍລະຍົດມິດ—ເພື່ອໃຫ້ຂ້ອຍຈົມລົງໃນນັ້ນ?»
Verse 20
यो>हं रुधिरसिक्ताडूुं राज्ञां मध्ये पितामहम् । शयानं नाशकं त्रातुं भीष्ममायोधने हतम्
«ຂ້ອຍບໍ່ອາດປົກປ້ອງ ພີສະມະ ຜູ້ເປັນປູ່ທວດຂອງຂ້ອຍໄດ້—ຜູ້ຖືກສັງຫານໃນສະໜາມຮົບ—ບັດນີ້ທ່ານນອນຢູ່ເທິງຕຽງລູກສອນ ກາຍຊຸມເລືອດ ທ່າມກາງບັນດາກະສັດ.»
Verse 21
त॑ मामनार्यपुरुषं मित्रद्रुहमधार्मिकम् । कि वक्ष्यति हि दुर्धर्ष: समेत्य परलोकजित्,ये परलोक-विजयी दुर्धर्ष वीर भीष्म यदि मैं उनके पास जाऊँ तो मुझ नीच, मित्रद्रोही तथा पापात्मा पुरुषसे क्या कहेंगे?
«ວີຣະບຸລຸດຜູ້ບໍ່ອາດຖືກພິຊິດ—ຜູ້ຊະນະໃນໂລກໜ້າ—ເມື່ອທ່ານພົບຂ້ອຍ ຜູ້ຕ່ຳຊ້າ ທໍລະຍົດມິດ ແລະຢູ່ນອກທາງທຳ ທ່ານຈະເວົ້າຫຍັງກັບຂ້ອຍ?»
Verse 22
जलसंध॑ महेष्वासं पश्य सात्यकिना हतम् । मदर्थमुद्यतं शूरं प्राणांस्त्यक्त्वा महारथम्
ດຸຣະໂຍທະນະ ກ່າວວ່າ: «ອາຈານເອີຍ, ເບິ່ງເຖີດ—ຈະລະສັນທະ ມະເຫສວາສະ ນັກທະນູຍິງຍິ່ງໃຫຍ່ ຖືກສາຕະຍະກີສັງຫານແລ້ວ. ມະຫາຣະຖະຜູ້ກ້າຫານນັ້ນ ຜູ້ລະທິ້ງຄວາມຍຶດຕິດແມ່ນແຕ່ຊີວິດຂອງຕົນ ແລະລຸກຂຶ້ນເພື່ອຂ້ອຍ—ເພື່ອຊິງອານາຈັກໃຫ້ຂ້ອຍ—ຖືກຂ້າແລ້ວ!»
Verse 23
काम्बोजं निहतं दृष्टवा तथालम्बुषमेव च । अन्यान् बहुंश्व सुहददो जीवितार्थो5द्य को मम,काम्बोजराज, अलम्बुष तथा अन्यान्य बहुत-से सुहृदोंको मारा गया देखकर भी अब मेरे जीवित रहनेका क्या प्रयोजन है?
ດຸຣະໂຍທະນະ ກ່າວວ່າ: «ເຫັນກະສັດກຳໂບຊະຖືກສັງຫານ ແລະອະລັມບຸສະກໍຖືກສັງຫານ, ພ້ອມທັງມິດສະຫາຍອັນເປັນທີ່ຮັກອີກຫຼາຍຄົນລົ້ມລົງ—ມື້ນີ້ຊີວິດຂອງຂ້ອຍຍັງມີປະໂຫຍດອັນໃດ?»
Verse 24
व्यायच्छन्तो हता: शूरा मदर्थे येडपराड्मुखा: । यतमाना: परं शक्त्या विजेतुमहितान् मम
ດຸຣະໂຍທະນະ ກ່າວວ່າ: «ວີລະບຸລຸດເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ບໍ່ເຄີຍຫັນຫຼັງຈາກສົງຄາມ—ຜູ້ພາກພຽນເພື່ອຂ້າພະເຈົ້າ—ໄດ້ຖືກສັງຫານ ໃນຂະນະທີ່ເຂົາເຈົ້າເຮັດທຸກຢ່າງຕາມກຳລັງເພື່ອຊະນະສັດຕູຂອງຂ້າພະເຈົ້າ. ໂອ ອາຈານ, ຜູ້ເຜົາຜານສັດຕູຂອງຂ້າພະເຈົ້າດ້ວຍລິດທິ! ມື້ນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າຈະຊຳລະໜີ້ບຸນຄຸນໃຫ້ເຂົາເຈົ້າຕາມກຳລັງ ໂດຍຖວາຍທາຣະປະນະ (ນ້ຳບູຊາແກ່ວິນຍານ) ດ້ວຍນ້ຳແຫ່ງແມ່ນ້ຳຢະມຸນາ»។
Verse 25
तेषां गत्वाहमानृण्यमद्य शक्त्या परंतप । तर्पयिष्यामि तानेव जलेन यमुनामनु
«ໂອ ຜູ້ເຜົາຜານສັດຕູ, ມື້ນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າຈະໄປ ແລະຈະຊຳລະໜີ້ບຸນຄຸນໃຫ້ຊາຍເຫຼົ່ານັ້ນຕາມກຳລັງ. ຕາມແມ່ນ້ຳຢະມຸນາ ຂ້າພະເຈົ້າຈະຖວາຍນ້ຳບູຊາ (ທາຣະປະນະ) ໃຫ້ເຂົາເຈົ້າ—ວີລະບຸລຸດຜູ້ເປັນມິດຜູ້ປາດຖະນາດີຕໍ່ຂ້າພະເຈົ້າ, ຜູ້ບໍ່ຫັນຫຼັງຈາກສົງຄາມ, ຜູ້ສູ້ເພື່ອຂ້າພະເຈົ້າ, ແລະຜູ້ຖືກສັງຫານໃນຂະນະທີ່ພາກພຽນດ້ວຍກຳລັງທັງໝົດເພື່ອຊະນະສັດຕູຂອງຂ້າພະເຈົ້າ»។
Verse 26
सत्यं ते प्रतिजानामि सर्वशस्त्रभूतां वर । इष्टापूर्तेन च शपे वीर्येण च सुतैरपि
ດຸຣະໂຍທະນະ ກ່າວວ່າ: «ຂ້າພະເຈົ້າຂໍປະກາດສັດຈະຕໍ່ທ່ານ, ໂອ ຜູ້ປະເສີດທີ່ສຸດໃນບັນດາຜູ້ເປັນດັ່ງຮ່າງກາຍແຫ່ງອາວຸດທັງປວງ. ຂ້າພະເຈົ້າສາບານດ້ວຍບຸນກຸສົນແຫ່ງຍັດ-ພິທີ ແລະການກຸສົນສາທາລະນະ (ອິດຖະ-ປູຣຕະ), ດ້ວຍຄວາມກ້າຫານຂອງຂ້າພະເຈົ້າ, ແລະດ້ວຍລູກຊາຍຂອງຂ້າພະເຈົ້າດ້ວຍ: ຂ້າພະເຈົ້າຈະພົບຄວາມສະຫງົບກໍ່ຕໍ່ເມື່ອສັງຫານປານດະວະ ພ້ອມທັງປັນຈາລະທັງໝົດໃນສົງຄາມ; ບໍ່ຊັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າຈະໄປສູ່ໂລກດຽວກັນກັບມິດສະຫາຍອັນເປັນທີ່ຮັກຂອງຂ້າພະເຈົ້າທີ່ຕາຍໃນສົງຄາມ»។
Verse 27
निहत्य तान् रणे सर्वान् पञज्चालान् पाण्डवै: सह । शान्तिं लब्धास्मि तेषां वा रणे गन्ता सलोकताम्
ດຸຣະໂຍທະນະ ກ່າວວ່າ: «ຂ້າພະເຈົ້າຈະໄດ້ຄວາມສະຫງົບ ກໍ່ຕໍ່ເມື່ອສັງຫານເຂົາເຈົ້າທັງໝົດໃນສົງຄາມ—ກອງປັນຈາລະທັງໝົດພ້ອມກັບປານດະວະ. ບໍ່ຊັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າຈະອອກຈາກສະໜາມຮົບນີ້ ໄປສູ່ໂລກດຽວກັນທີ່ມິດສະຫາຍຂອງຂ້າພະເຈົ້າຜູ້ຕາຍໃນສົງຄາມໄດ້ໄປ»។
Verse 28
सो<हं तत्र गमिष्यामि यत्र ते पुरुषर्षभा: | हता मदर्थ संग्रामे युध्यमाना: किरीटिना
ດຸຣະໂຍທະນະ ກ່າວວ່າ: «ຂ້າພະເຈົ້າກໍຈະໄປສູ່ອານາເຂດນັ້ນເຊັ່ນກັນ—ບ່ອນທີ່ວີລະບຸລຸດຜູ້ແຂງກ້າດັ່ງງົວຜູ້ນຳຝູງຂອງທ່ານໄດ້ໄປ. ເຂົາເຈົ້າຖືກອາຣະຈຸນຜູ້ສວມມົງກຸດສັງຫານ ໃນຂະນະທີ່ສູ້ຮົບເພື່ອຂ້າພະເຈົ້າ. ຖ້າເຂົາເຈົ້າລົ້ມຕາຍເພື່ອຂ້າພະເຈົ້າ ຂ້າພະເຈົ້າກໍຈະຕາມເຂົາເຈົ້າໄປທີ່ນັ້ນ»។
Verse 29
न हीदानीं सहाया मे परीप्सन्त्यनुपस्कृता: । श्रेयो हि पाण्डून् मन्यन्ते न तथास्मान् महाभुज
ດຸຣະໂຍທະນະ ກ່າວວ່າ: «ບັດນີ້ ພັນມິດຂອງຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ປາດຖະນາຈະປົກປ້ອງຂ້າພະເຈົ້າອີກແລ້ວ; ເພາະເຂົາເຫັນວ່າພວກເຮົາບໍ່ມີການຄຸ້ມຄອງ ແລະບໍ່ພ້ອມ. ເຂົາຖືວ່າຄວາມຜາສຸກຂອງປານດະວະດີກວ່າ, ແຕ່ບໍ່ປາດຖະນາດີແບບນັ້ນໃຫ້ພວກເຮົາ, ໂອ ຜູ້ມີແຂນແຮງ!»
Verse 30
स्वयं हि मृत्युर्विहित: सत्यसंधेन संयुगे । भवानुपेक्षां कुरुते शिष्यत्वादर्जुनस्य हि
ດຸຣະໂຍທະນະ ກ່າວວ່າ: «ໃນກາງສະໜາມຮົບ ພີສະມະ—ຜູ້ຍຶດຫມັ້ນໃນສັດຈະປະຕິຍາ—ດັ່ງກັບໄດ້ກຳນົດມອບຄວາມຕາຍໃຫ້ຕົນເອງ. ແລະທ່ານເອງກໍລະເລີຍພວກເຮົາ ເພາະອາຣະຈຸນເປັນສິດທີ່ທ່ານຮັກໃຄ່.»
Verse 31
अतो विनिहता: सर्वे येडस्मज्जयचिकीर्षव: । कर्णमेव तु पश्यामि सम्प्रत्यस्मज्जयैषिणम्
ດັ່ງນັ້ນ ນັກຮົບທັງຫມົດຜູ້ມຸ່ງຫມັ້ນຈະນຳຊັຍຊະນະມາໃຫ້ພວກເຮົາ ຖືກສັງຫານໝົດແລ້ວ. ບັດນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າເຫັນແຕ່ກັນນະ (Karṇa) ຜູ້ດຽວ ທີ່ຍັງສະແຫວງຫາຊັຍຊະນະໃຫ້ພວກເຮົາດ້ວຍໃຈສັດຊື່ ແລະຄວາມມຸ່ງມັ້ນບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ.
Verse 32
यो हि मित्रमविज्ञाय याथातथ्येन मन्दधी: । मित्रार्थ योजयत्येनं तस्य सोडरथोडवसीदति,जो मूर्ख मनुष्य मित्रको ठीक-ठीक पहचाने बिना ही उसे मित्रके कार्यमें नियुक्त कर देता है, उसका वह काम बिगड़ जाता है
ດຸຣະໂຍທະນະ ກ່າວວ່າ: «ຜູ້ມີປັນຍາທຶບທື່ ບໍ່ຮູ້ຈັກມິດໃຫ້ຖືກຕ້ອງຕາມຄວາມເປັນຈິງ ແລ້ວນຳເຂົາໄປມອບໝາຍໃຫ້ເຮັດວຽກແທນມິດ—ເປົ້າໝາຍຂອງຜູ້ນັ້ນຈະພັງທະລາຍ ແລະການງານກໍລົ້ມເຫລວ.»
Verse 33
तादृग् रूप॑ कृतमिदं मम कार्य सुद्दत्तमै: । मोहाल्लुब्धस्य पापस्य जिद्दास्य धनमीहत:
«ການງານຂອງຂ້າພະເຈົ້າຖືກທຳລາຍລົງດັ່ງນັ້ນ ໂດຍຄົນທີ່ຫຼົງຜິດຢ່າງຫນັກ ຜູ້ເອີ້ນຕົນເອງວ່າເປັນມິດສະນິດທີ່ສຸດຂອງຂ້າພະເຈົ້າ. ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງມົວໝອງ ເຂົາໄດ້ເຮັດໃຫ້ແຜນການຂອງຂ້າພະເຈົ້າ—ຜູ້ໂລບ, ຜູ້ບາບ, ແລະຜູ້ມີກົນລະຍຸດ ທີ່ພະຍາຍາມຈະຍຶດຊັບສິນແລະອຳນາດ—ກາຍເປັນສູນ.»
Verse 34
हतो जयद्रथश्वैव सौमदत्तिश्न वीर्यवान् । अभीषाहा: शूरसेना: शिबयो5थ वसातय:,जयद्रथ और सोमदत्तकुमार भूरिश्रवा मारे गये। अभीषाह, शूरसेन, शिबि तथा वसातिगण भी चल बसे
ດຸຣະໂຍທະນາກ່າວວ່າ: «ຈະຍະດຣະຖະຖືກສັງຫານແລ້ວ ແລະບຸດຜູ້ກ້າຫານຂອງໂສມະດັດຕະກໍຕົກຕາຍເຊັ່ນກັນ. ອະພີສາຫາ, ຊູຣະເສນະ, ຊິບິ ແລະ ວະສາຕິ ກໍພິນາດໝົດແລ້ວ»។
Verse 35
सो5हमद्य गमिष्यामि यत्र ते पुरुषर्षभा: । हता मदर्थे संग्रामे युध्यमाना: किरीटिना
ດຸຣະໂຍທະນາກ່າວວ່າ: «ມື້ນີ້ ຂ້ອຍກໍຈະໄປສູ່ໂລກນັ້ນເຊັ່ນກັນ—ໂລກທີ່ວີຣະບຸລຸດດັ່ງງົວຜູ້ກ້າຫານໄດ້ໄປແລ້ວ; ພວກເຂົາຖືກສັງຫານໃນສົງຄາມເພື່ອຂ້ອຍ ໃນຂະນະທີ່ກຳລັງຮົບ ໂດຍມືຂອງອາຣຊຸນຜູ້ສວມມົງກຸດ»។
Verse 36
न हि मे जीवितेनार्थस्तानृते पुरुषर्ष भान् आचार्य: पाण्डुपुत्राणामनुजानातु नो भवान्
ດຸຣະໂຍທະນາກ່າວວ່າ: «ຫາກບໍ່ມີວີຣະບຸລຸດດັ່ງງົວຜູ້ກ້າຫານເຫຼົ່ານັ້ນ ຊີວິດຂອງຂ້ອຍກໍບໍ່ມີຄວາມໝາຍ. ທ່ານເປັນອາຈານຂອງບຸດພານດຸ; ດັ່ງນັ້ນ ຂໍໃຫ້ອະນຸຍາດໃຫ້ຂ້ອຍຈາກໄປ»។
Verse 131
ततस्तत्सर्वमाचख्यौ कुरूणां वैशसं महत् । परान् विजयतश्चापि धार्तराष्ट्रानू निमज्जत:
ຕໍ່ມາ ລາວໄດ້ລາຍງານຢ່າງຄົບຖ້ວນເຖິງຄວາມພິນາດແລະການຂ້າຟັນອັນໃຫຍ່ຫຼວງທີ່ຕົກລົງເທິງຊາວກຸຣຸ—ວ່າຝ່າຍຕົກຕໍ່ສູ້ກຳລັງໄດ້ໄຊຊະນະ ໃນຂະນະທີ່ບຸດຂອງທຣິຕະຣາສຕະກຳລັງຈົມລົງສູ່ຄວາມພິນາດ.
Verse 150
इति श्रीमहाभारते द्रोणपर्वणि जयद्रथवधपर्वणि दुर्योधनानुतापे पजञ्चाशदधिकशततमो<ध्याय:
ດັ່ງນັ້ນ ໃນ «ສີຣີມະຫາພາຣະຕະ» ພາກ «ໂດຣນະປະຣະວະ» ໃນຕອນ «ຈະຍະດຣະຖະວະດະປະຣະວະ» ບົດທີ່ມີຊື່ວ່າ «ຄວາມສຳນຶກຜິດຂອງດຸຣະໂຍທະນາ» ຄືບົດທີ 150 ກໍສິ້ນສຸດລົງແລ້ວ.
Frequently Asked Questions
The chapter implicitly tests the boundary between sanctioned martial duty and escalation under night conditions: leaders pursue strategic necessity (neutralizing a high-impact adversary) while the disorder of nocturnal conflict increases the likelihood of improvised, less-regulated engagement.
Crisis leadership requires coordinated allocation of roles: while a primary duel draws attention, command must simultaneously protect vulnerable sectors, prevent morale collapse, and assign specialized counters—showing that tactical success depends on system-wide orchestration, not isolated heroics.
No explicit phalaśruti is presented in this chapter segment; its meta-commentary functions indirectly through Sanjaya’s observational framing, emphasizing how fear, confidence, and command decisions shape outcomes under extreme uncertainty.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.