Shloka 22
सहदेव-राधेय-संग्रामः; शल्य-प्रभावः; अलम्बुस-निवर्तनम्
Sahadeva and Karṇa; Śalya’s pressure; Alambusa’s interception
अथात्मजास्ते सहिताभिपेतु- रन्ये च योधास्त्वरितास्त्वदीया: । कृत्वा मुखं भारत योधमुख्यं दुःशासन त्वत्सुतमाजमीढ,उस समय गोदुग्ध, कुन्दकुसुम, चन्द्रमा तथा हिमके समान कान्तिवाले सिंधुदेशीय सुशिक्षित सुन्दर घोड़े, जो सोनेकी जालीसे आवृत थे, पुरुषसिंह सात्यकि जहाँ-जहाँ जाना चाहते, वहाँ-वहाँ उन्हें ले जाते थे। अजमीढवंशी भरतनन्दन! इस प्रकार जैसे वायु मेघोंकी घटाको छित्न-भिन्न करती रहती है, वैसे ही बारंबार बाणोंद्वारा कौरव-सेनाओंका संहार करते और शत्रुओंके बीचमें विचरते हुए वृष्णिवीर सात्यकिको वहाँ आया हुआ देख योद्धाओंमें प्रधान आपके पुत्र दुःशासनको अगुआ बनाकर आपके बहुत-से पुत्र तथा आपके पक्षके अन्य योद्धा भी शीघ्रतापूर्वक एक साथ ही उनपर टूट पड़े
sañjaya uvāca |
athātmajās te sahitābhipetur anye ca yodhās tvaritās tvadīyāḥ |
kṛtvā mukhaṃ bhārata yodhamukhyaṃ duḥśāsanaṃ tvatsutam ājamīḍa ||
ສັນຈະຍະ ກ່າວວ່າ: ແລ້ວບຸດຂອງທ່ານ ພ້ອມດ້ວຍນັກຮົບອື່ນໆຝ່າຍທ່ານ ກໍຮີບຮ້ອນພຸ້ນໄປຂ້າງໜ້າ. ໂອ ພາຣະຕະ, ໂອ ຜູ້ສືບສາຍອະຊະມີດະ, ພວກເຂົາໃຫ້ບຸດຂອງທ່ານ ດຸຫະສານະ—ຜູ້ກ້າຫານຍອດນັກຮົບ—ເປັນຫົວໜ້າກອງ ແລ້ວຮຸກໂຈມໃສ່ລາວດ້ວຍກຳລັງຮ່ວມ. ພາບນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ໃນຄວາມຄັບແຄບຂອງສົງຄາມ ຄວາມຈົ່ງຮັກພີ່ນ້ອງແລະໜ້າທີ່ຝ່າຍພັກ ຜັກດັນໃຫ້ມະນຸດໂຈມຕີເປັນກຸ່ມ ໃນຂະນະທີ່ນ້ຳໜັກທາງທຳມະຂອງການຮຸນແຮງກໍລຶກລົງເລື້ອຍໆ.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how wartime dharma often manifests as loyalty to one’s side and obedience to martial leadership; yet it also implicitly points to the ethical burden of coordinated aggression, where group duty can intensify harm.
Sañjaya reports that Dhṛtarāṣṭra’s sons and other Kaurava fighters quickly charge together, placing Duḥśāsana at the front as their leading warrior, and collectively attack the opposing hero (contextually, Sātyaki in the surrounding passage).