Previous Verse
Next Verse

Shloka 43

युधिष्ठिरस्य कृष्णार्जुनादि-समाश्वासनम्

Yudhiṣṭhira’s reassurance and praise of Kṛṣṇa, Arjuna, Bhīma, and Sātyaki

चित्रकेतु: सुधन्वा च चित्रवर्मा च भारत । तथा चित्ररथश्चैव भ्रातृव्यसनकर्शिता:,भारत! चित्रकेतु, सुधन्वा, चित्रवर्मा और चित्ररथ--ये चारों वीर अपने भाईकी मृत्युसे दुःखित हो युद्धकी इच्छा रखकर एक साथ ही द्रोणपर टूट पड़े और जिस प्रकार वर्षाकालमें मेघ पानी बरसाते हैं, उसी प्रकार वे बाणोंकी वर्षा करने लगे

sañjaya uvāca |

chitraketuḥ sudhanvā ca chitravarmā ca bhārata |

tathā chitrarathaś caiva bhrātṛvyasanakarśitāḥ ||

ສັນຊະຍາກ່າວວ່າ: ໂອ ພາຣະຕະ, ຈິດຣະເກຕຸ, ສຸທັນວາ, ຈິດຣະວັຣມານ ແລະ ຈິດຣະຣະຖ—ນັກຮົບເຫຼົ່ານີ້ ຖືກຄວາມໂສກເສົ້າເພາະການຕາຍຂອງພີ່ນ້ອງ ຈຶ່ງພາກັນພຸ້ນເຂົ້າໃສ່ດໂຣນາພ້ອມກັນ ແລະຍິງລູກສອນດັ່ງເມກຝົນໃນລະດູມອນສູນທີ່ຫຼັ່ງນ້ຳຝົນລົງມາ.

चित्रकेतुःChitraketu (a warrior/king)
चित्रकेतुः:
Karta
TypeNoun
Rootचित्रकेतु
FormMasculine, Nominative, Singular
सुधन्वाSudhanvan
सुधन्वा:
Karta
TypeNoun
Rootसुधन्वन्
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
चित्रवर्माChitravarman
चित्रवर्मा:
Karta
TypeNoun
Rootचित्रवर्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
भारतO Bharata (descendant of Bharata)
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular
तथाlikewise; also
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
चित्ररथःChitraratha
चित्ररथः:
Karta
TypeNoun
Rootचित्ररथ
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed; just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
भ्रातृव्यसनकर्शिताःafflicted by the calamity (death) of (their) brother
भ्रातृव्यसनकर्शिताः:
Karta
TypeAdjective
Rootभ्रातृ-व्यसन-कर्शित
FormMasculine, Nominative, Plural

संजय उवाच

S
Sanjaya
B
Bharata (Dhṛtarāṣṭra as addressee)
C
Chitraketu
S
Sudhanvan
C
Chitravarman
C
Chitraratha
D
Droṇa

Educational Q&A

The verse highlights how grief can rapidly turn into vengeful resolve, intensifying violence in war. It implicitly warns that personal loss, when converted into retaliation, fuels escalation and suffering—an ethical tension within kṣatriya warfare between duty and uncontrolled anger.

Four warriors—Chitraketu, Sudhanvan, Chitravarman, and Chitraratha—mourning their brother’s death, charge together at Droṇa and unleash a heavy volley of arrows, compared to rainclouds pouring down in the monsoon.