Adhyaya 122
अर्जुनस्य गुरुधर्मविलापः तथा शैनेयकर्णयोर्युद्धारम्भः | Arjuna’s Lament on Guru-Dharma and the Opening of the Sātyaki–Karṇa Duel
Upa-parva: Saindhava-vadha-anantara Saineya–Karṇa-saṃgama (Post–Jayadratha Episode: Sātyaki vs Karṇa)
Dhṛtarāṣṭra asks Sañjaya what the Kauravas did after Jayadratha’s death. Sañjaya reports that Kṛpa Śāradvata, driven by indignation, and Aśvatthāmā together shower Arjuna with missiles from their chariots, causing severe pressure. Arjuna counters their weapons with weapons, releasing moderated arrows while intending to neutralize both teacher-figures without excessive harm. Kṛpa is struck by Arjuna’s arrows, collapses into a faint on his chariot, and is withdrawn by his charioteer; Aśvatthāmā shifts position. Seeing Kṛpa incapacitated, Arjuna laments, recalling earlier counsel that one must not strike a guru; he frames his action as potentially merit-destroying and infernal in consequence, and offers reverential salutations even while in combat. The narrative then turns: Karṇa advances, apparently unable to tolerate recent losses, and Arjuna instructs Kṛṣṇa to drive toward Karṇa’s target (Sātyaki) to prevent Sātyaki from being pushed into a fatal trajectory. Kṛṣṇa acknowledges timing and notes strategic constraints regarding Arjuna’s direct engagement with Karṇa. Sañjaya describes Kṛṣṇa’s foreknowledge and logistical signaling to Dāruka; Sātyaki mounts Kṛṣṇa’s chariot and meets Karṇa. A high-profile duel unfolds with complex chariot maneuvers; Sātyaki breaks Karṇa’s defenses, kills his horses, and renders him chariotless, after which Karṇa mounts Duryodhana’s chariot. The chapter closes with additional attrition notes: many Kaurava sons are felled by Bhīma, while Sātyaki and Arjuna continue to cause extensive losses, framed as consequences of Dhṛtarāṣṭra’s earlier misgovernance.
Chapter Arc: संजय धृतराष्ट्र से कहते हैं—यवन और काम्बोजों को जीतकर, सिंह-सा सात्यकि विचित्र ध्वज-कवच धारण किए आपकी सेना में ऐसे घुसा जैसे व्याघ्र मृगों के झुंड में। → द्रोणाचार्य और कृतवर्मा की दुस्तर व्यूह-रेखा को लाँघकर सात्यकि ‘जल-संधि’ समान कठिन मोर्चे को पार करता है। रथ-हाथी-घोड़े और पदातियों की लहरों से भरे ‘सेना-महार्णव’ के किनारे (वेला) पर वह टिककर एक-एक कर महारथियों को चुनौती देता है; कौरव रथी चारों ओर से घेरकर बाण-वर्षा करते हैं। → दुःशासन, दुःसह, दुर्मुख और स्वयं दुर्योधन सहित अनेक कौरव-वीर एक साथ सात्यकि पर शर-प्रहार करते हैं; प्रत्युत्तर में सात्यकि तीक्ष्ण, सुवर्ण-पंख वाले बाणों की घनघोर वर्षा कर रथों की पंक्तियाँ तोड़ देता है और दुर्योधन-पक्ष में भगदड़ मचा देता है। → कौरव सेना के भागने पर सात्यकि पीछा कर उन्हें और अधिक क्षत-विक्षत करता है; दुर्योधन भाइयों सहित रणभूमि से हटने/पलायन की स्थिति में आ जाता है, और कौरव पंक्तियाँ बिखर जाती हैं। → सात्यकि की प्रचण्ड गति के सामने कौरवों का अगला प्रतिरोध कौन संभालेगा—और क्या द्रोण/कृतवर्मा पुनः उसे रोक पाएँगे?
Shlokas
Verse 1
&--“&<&< श्नु नासा त्सथिस विशत्यधिकशततमो< ध्याय: सात्यकिद्वारा दुर्योधनकी सेनाका संहार तथा भाइयोंसहित दुर्योधनका पलायन संजय उवाच जित्वा यवन काम्बोजान् युयुधानस्ततो<र्जुनम् जगाम तव सैन्यस्य मध्येन रथिनां वर:
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ໂອ ພະຣາຊາ! ຢຸຍຸທານະ—ຜູ້ເລີດລ້ໍາໃນບັນດານັກຮົບລົດສົງຄາມ—ໄດ້ປາລາຊັຍຢະວະນະ ແລະ ກາມໂບຊະ ແລ້ວຈຶ່ງຂັບລົດມຸ່ງໄປຫາອາຣະຈຸນ ໂດຍຜ່ານກາງກອງທັບຂອງພະອົງ. ຂໍ້ຄວາມນີ້ເນັ້ນຄວາມສັດຊື່ທີ່ໝັ້ນຄົງຕໍ່ເຫດຜົນທີ່ເລືອກ ແລະສະແດງສັນດອນຂອງສົງຄາມທີ່ບໍ່ຢຸດ: ຄວາມກ້າຫານແລະໜ້າທີ່ຖືກວັດດ້ວຍການຝ່າຝືນກໍາລັງຕໍ່ຕ້ານໂດຍບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ.
Verse 2
चारुदंष्टो नरव्याप्रो विचित्रकवचध्वज: । मृगं व्याप्र इवाजिप्रंस्तव सैन्यम भीषयत्
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ມີແຂ້ວງາມ ເປັນເສືອໃນບັນດາມະນຸດ ສວມເກາະແລະທຸງທີ່ພິສົດພິເສດ ລາວພຸ່ງເຂົ້າຢ່າງວ່ອງໄວ ແລະເຮັດໃຫ້ກອງທັບຂອງພະອົງຫວາດຫວັ່ນ—ດັ່ງເສືອພຸ່ງໃສ່ກວາງ. ຂໍ້ຄວາມນີ້ຊີ້ວ່າ ໃນຄວາມວຸ່ນວາຍທາງຄຸນທໍາຂອງສົງຄາມ ຄວາມຢ້ານກົວບໍ່ແຜ່ດ້ວຍອາວຸດເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ຍັງແຜ່ດ້ວຍເຄື່ອງໝາຍທີ່ເຫັນໄດ້ຂອງພະລັງ ແລະຄວາມໝັ້ນໃຈ.
Verse 3
पुरुषसिंह सात्यकिके दाँत बड़े सुन्दर थे। उनके कवच और ध्वज भी विचित्र थे। वे मृगकी गन्ध लेते हुए व्याप्रके समान आपकी सेनाको भयभीत कर रहे थे ।।
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ຢຸຍຸທານະ (ສາຕະຍະກິ) ຂັບລົດຜ່ານເສັ້ນທາງນານາ ແລະຫມຸນຄັນທະນູຂອງລາວຢ່າງແຮງກ້າ. ຄັນທະນູນັ້ນວ່ອງໄວໃນການຍິງ ແລະມີພະລັງອັນນ່າຢ້ານ; ດ້ານຫຼັງປູດ້ວຍຄໍາ ແລະປະດັບໄປທົ່ວດ້ວຍເຄື່ອງໝາຍຮູບຈັນທຣາຄໍາ—ເປັນການສະແດງອັນອົດສະຈັນ ເພື່ອສັ່ນຄວາມກ້າຂອງສັດຕູ ໃນໄຟແຫ່ງຄວາມເດືອດດານອັນຊອບທໍາຂອງສົງຄາມ.
Verse 4
रुक्माड्गदशिरस्त्राणो रुक्मवर्मसमावृत: । रुक्मध्वजथनु: शूरो मेरुशुज्मिवाबभौ
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ວິລະຊົນສາຕະຍະກິ ສວມກໍາໄລແຂນຄໍາ ແລະໝວກເຫຼັກຄໍາ ຄຸ້ມກາຍດ້ວຍເກາະຄໍາ ແລະປະດັບດ້ວຍທຸງຄໍາກັບຄັນທະນູຄໍາ ສ່ອງປະກາຍດັ່ງຍອດເຂົາເມຣຸ. ຂໍ້ຄວາມນີ້ຍົກລະດັບບັນຍາກາດທາງຄຸນທໍາຂອງສະໜາມຮົບ ໂດຍພາບພິມຄວາມສະຫງ່າງາມທາງການຮົບເປັນເຄື່ອງໝາຍຂອງຄວາມໝັ້ນໃຈ ແລະການຕຽມພ້ອມຢ່າງມີວິໄນ ແມ່ນແຕ່ຢູ່ທ່າມກາງຄວາມຈໍາເປັນອັນໂສກເສົ້າຂອງສົງຄາມ.
Verse 5
सभनुर्मण्डल: संख्ये तेजोभास्कररश्मिवान् । शरदीवोदित: सूर्यो नूसूर्यों विरराज ह
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ໃນກາງສະໜາມຮົບ ສາຕະຍະກີ—ດັ່ງ «ຕາເວັນໃນຫມູ່ມະນຸດ»—ສ່ອງສະຫວ່າງຢ່າງຫຼວງ ຖືຄັນທະນູຮູບວົງມົນ ແລະລຸກໂຊດດ້ວຍປະກາຍດັ່ງລຳແສງຕາເວັນ ປານຕາເວັນລະດູໃບໄມ້ຫຼົ່ນທີ່ພຶ່ງຂຶ້ນໃໝ່.
Verse 6
वृषभस्कन्धविक्रान्तो वृषभाक्षो नरर्षभ: । तावकानां बभौ मध्ये गवां मध्ये यथा वृष:
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ມີພະລັງດັ່ງບ່າຂອງງົວຜູ້ ມີດວງຕາດັ່ງງົວຜູ້ ເປັນນາຍຊາຍຜູ້ປະເສີດ ລາວສ່ອງໂດດເດັ່ນຢູ່ກາງກອງທັບຂອງທ່ານ ເຫມືອນງົວຜູ້ຢືນຢູ່ກາງຝູງງົວແມ່.
Verse 7
उनके कंधे और चाल-ढाल वृषभके समान थे। नेत्र भी वृषभके ही तुल्य बड़े-बड़े थे। वे नरश्रेष्ठ सात्यकि आपके सैनिकोंके बीचमें उसी प्रकार सुशोभित होते थे, जैसे गौओंके झुंडमें साँड़की शोभा होती है ।।
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ສາຕະຍະກີ ຜູ້ເປັນນາຍຊາຍຜູ້ປະເສີດ ປາກົດໃນກາງກອງທັບຂອງທ່ານດັ່ງຊ້າງກຳລັງເຂົ້າມັນ—ອົງອາດໃຫຍ່ໂຕ ແລະເຄື່ອນໄຫວດ້ວຍກ້າວຍ່າງຂອງຊ້າງຄຸ້ມຄັ່ງ—ດັ່ງຊ້າງໃຫຍ່ທີ່ບຸກແຊກເຂົ້າກາງຝູງ.
Verse 8
द्रोणानीकमतिक्रान्तं भोजानीकं च दुस्तरम्
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ເມື່ອໄດ້ຝ່າຂ້າມກອງຮົບຂອງໂດຣນາແລ້ວ ພວກເຂົາຍັງຂ້າມຜ່ານກອງບໍຊະອັນນ່າຢ້ານ—ອຸປະສັກທີ່ຍາກຈະຝ່າໃນຄວາມອຶດອັດຂອງສົງຄາມ.
Verse 9
जलसंधार्णवं तीर्त्वा काम्बोजानां च वाहिनीम् । हार्दिक्यमकरान्मुक्त तीर्ण वै सैन्यसागरम्
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ເມື່ອໄດ້ຂ້າມຜ່ານມະຫາຫ້ວຍນ້ຳອັນດັ່ງມະຫາສະໝຸດ ແລະກອງຄາມໂບຊະດ້ວຍ ພ້ອມທັງຫຼົບພົ້ນຈາກ «ຈະລະເຂ້» ຄືກອງທະຫານຂອງຮາຣດິກຍະ ລາວຈຶ່ງໄດ້ຂ້າມຜ່ານ «ທະເລແຫ່ງກອງທັບ» ຢ່າງແທ້ຈິງ.
Verse 10
परिवत्र॒ुः सुसंक्रुद्धास्त्वदीया: सात्यकिं रथा: । वे सात्यकि जब द्रोणाचार्य और कृतवर्माकी दुस्तर सेनाको लाँधचकर जलसंधरूपी सिन्धुको पार करके काम्बोजोंकी सेनाका संहारकर कृतवर्मारूपी ग्राहके चंगुलसे छूटकर आपकी सेनाके समुद्रसे पार हो गये
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ນັກຮົບລົດສົງຄາມຂອງພຣະອົງ ທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມໂກດແຄ້ນອັນຮຸນແຮງ ໄດ້ລ້ອມສາຕະຍະກິຈາກທຸກທິດ. ຫຼັງຈາກລາວຝ່າຝືນກອງທັບທີ່ຍາກຈະຂ້າມ ແລະຫຼົບພົ້ນອັນຕະລາຍ ສາຕະຍະກິກໍກາຍເປັນຈຸດກາງຂອງການລ້ອມຕອບໂຕ—ພາບຂອງສົງຄາມທີ່ຄວາມໂກດກໍ່ໃຫ້ເກີດຄວາມໂກດຕອບ ຄວາມກ້າຫານກໍ່ໃຫ້ເກີດການໄລ່ຕາມ ແລະຄວາມໂກດພາມະນຸດໃຫ້ເກີນຂອບເຂດການຢັ້ງຢືນ.
Verse 11
शकुनिर्दु:सहश्वैव युवा दुर्धर्षण: क्रथ: । अन्ये च बहव: शूरा: शस्त्रवन्तो दुरासदा:
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ຊະກຸນິ ແລະ ທຸຫະສະ ດ້ວຍ; ນັກຮົບໜຸ່ມ ທຸຣທັຣສະນະ; ແລະ ກຣະຖະ—ພ້ອມດ້ວຍວີລະບຸລຸດອື່ນໆອີກຫຼາຍ—ລ້ວນຖືອາວຸດ ແລະນ່າກົດຂີ່, ຍາກທີ່ຜູ້ໃດຈະເຂົ້າຈູ່ໂຈມ»។
Verse 12
अथ शब्दो महानासीत् तव सैन्यस्य मारिष
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ແລ້ວໃນເວລານັ້ນ, ໂອ ທ່ານຜູ້ຄວນເຄົາລົບ, ມີສຽງຮ້ອງກັບກ້ອງອັນໃຫຍ່ເກີດຂຶ້ນໃນກອງທັບຂອງພຣະອົງ—ເປັນຄື່ນສຽງອັນອຸບາຍມົນ ບອກເຖິງການເພີ່ມພູນຂອງຈິດວິນຍານສົງຄາມ ແລະຄວາມກະວົນກະວາຍຮ່ວມກັນຂອງກອງກະອຸຣະວະ.
Verse 13
मारुतोद्धूतवेगस्य सागरस्येव पर्वणि । माननीय नरेश! पूर्णिमाके दिन वायुके झकोरोंसे वेगपूर्वक ऊपर उठनेवाले महासागरके समान आपकी सेनामें बड़े चोर-जोरसे गर्जन-तर्जनका शब्द होने लगा ।।
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະມະຫາກະສັດຜູ້ຄວນເຄົາລົບ! ເຫມືອນມະຫາສະຫມຸດທີ່ຖືກລົມພັດກະຕຸ້ນ ແລະພອງຂຶ້ນດ້ວຍແຮງໃນວັນເຕັມດວງ, ໃນກອງທັບຂອງພຣະອົງກໍເກີດສຽງຮ້ອງກັບກ້ອງອັນມະໂຫລານ—ສຽງຮ້ອງແລະຄໍາຂູ່ຂຶ້ນພອງຮ່ວມກັນດັ່ງທະເລຖືກພາຍຸ. ເມື່ອເຫັນພວກເຂົາທັງໝົດພຸ່ງໄປຂ້າງໜ້າ, ຜູ້ເປັນດັ່ງງົວຜູ້ກ້າໃນວົງສິນິ ກໍຈ້ອງມອງ»។
Verse 14
शनैर्याहीति यन्तारमब्रवीत् प्रहसन्निव | उन सबको आक्रमण करते देख शिनिप्रवर सात्यकिने अपने सारथिसे हँसते हुए-से कहा--'सूत! धीरे-धीरे चलो ।।
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ເມື່ອເຫັນພວກເຂົາທັງໝົດພຸ່ງມາໂຈມຕີ, ສາຕະຍະກິ—ຜູ້ເປັນຍອດໃນວົງສິນິ—ໄດ້ກ່າວກັບສາລະຖີດ້ວຍຮອຍຍິ້ມດັ່ງຈະຫົວເລາະວ່າ: «ສາລະຖີ, ຂັບຊ້າໆ.» «ກຳລັງທີ່ພອງຂຶ້ນຂອງບຸດແຫ່ງທ້າວທຣິຕະຣາສະຖະ, ຖືກກະຕຸ້ນເພື່ອສົງຄາມ ແລະພຸ່ງມາຫາຂ້ອຍ—ເຕັມໄປດ້ວຍຊ້າງ, ມ້າ, ລົດຮົບ ແລະທະຫານຍ່າງ—ຂ້ອຍຈະຂັດຂວາງມັນໃນສະໜາມຮົບອັນໃຫຍ່ນີ້, ໃຫ້ທິດທັງປວງກ້ອງກັບດ້ວຍສຽງລົດຂອງຂ້ອຍ ແລະເຮັດໃຫ້ດິນ, ຟ້າ, ແມ່ນແຕ່ທະເລກໍສັ່ນໄຫວ—ດັ່ງຝັ່ງທະເລທີ່ກັ້ນມະຫາສະຫມຸດເມື່ອນ້ຳຂຶ້ນເຕັມຝັ່ງ.»
Verse 15
मामेवाभिमुखं तूर्ण गजाश्वरथपत्तिमत् । नादयन् वै दिश: सर्वा रथघोषेण सारथे
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ເຂົາຮີບຮ້ອນພຸ່ງຕົງເຂົ້າຫາຂ້າພະເຈົ້າ ພ້ອມດ້ວຍຊ້າງ ມ້າ ລົດຮົບ ແລະທະຫານຍ່າງທ້າວ ເຮັດໃຫ້ທິດທັງປວງກ້ອງກັງວານດ້ວຍສຽງຄຳຮ້ອງຂອງລົດຮົບ—ໂອ ສາລະຖີ!»
Verse 16
पृथिवीं चान्तरिक्षं च कम्पयन् सागरानपि । एतद् बलार्णवं सूत वारयिष्ये महारणे
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ເຂົາເຮັດໃຫ້ແຜ່ນດິນ ແລະອາກາດກາງສັ່ນໄຫວ ແມ່ນກະທັ້ງທະເລກໍປັ່ນປ່ວນ—ໂອ ສາລະຖີ! ໃນສົງຄາມໃຫຍ່ນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າຈະກັ້ນຂວາງຄື້ນກຳລັງດັ່ງມະຫາສະໝຸດນີ້»
Verse 17
पश्य मे सूत विक्रान्तमिन्द्रस्येव महामृधे
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ສາລະຖີ, ຈົ່ງເບິ່ງວິລະກຳຂອງວິລະຊົນຂ້າພະເຈົ້າໃນສົງຄາມໃຫຍ່ນີ້—ດັ່ງພຣະອິນທຣາເອງ»
Verse 18
निहतानाहवे पश्य पदात्यश्चवरथद्विपान्
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ຈົ່ງເບິ່ງ—ຖືກສັງຫານໃນກາງສົງຄາມ—ທັງທະຫານຍ່າງທ້າວ ແລະນັກຮົບລົດທີ່ເລີດລ້ຳ ພ້ອມທັງຊ້າງ»
Verse 19
मच्छरैरग्निसंकाशैरविंद्धदेहानू सहस्रश: । “इस युद्धस्थलमें मेरे द्वारा मारे गये सहस्रों पैदलों, घुड़सवारों, रथियों और हाथीसवारोंको देखना, जिनके शरीर मेरे अग्निसदृश बाणोंद्वारा विदीर्ण हुए होंगे” ।।
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ດ້ວຍລູກສອນທີ່ລຸກໂຊດດັ່ງໄຟ ເຂົາໄດ້ທະລຸຮ່າງກາຍເປັນພັນໆ. ‘ຈົ່ງເບິ່ງໃນສະໜາມຮົບນີ້ ພົນຍ່າງທ້າວ, ພົນມ້າ, ນັກຮົບລົດ, ແລະພົນຊ້າງ ເປັນພັນໆ ທີ່ຂ້າພະເຈົ້າສັງຫານ—ຜູ້ທີ່ຮ່າງກາຍຈະຖືກສອນຂອງຂ້າພະເຈົ້າທີ່ດັ່ງໄຟ ສີກຂາດ’ ເຂົາກ່າວ. ໃນຂະນະທີ່ ສາຕະຍະກິ ຜູ້ມີພະລັງອັນຫາທຽບບໍ່ໄດ້ ກ່າວຢູ່ແບບນັ້ນ, ທະຫານທັງໝົດຂອງເຈົ້າ ຜູ້ກະຫາຍສົງຄາມ ກໍຮີບຮ້ອນເຂົ້າມາໃກ້ເຂົາ ພ້ອມຮ້ອງຕະໂກນຄຳສັ່ງ: ‘ວິ່ງ! ຟັນ! ຢືນໃຫ້ໝັ້ນ! ເບິ່ງ—ເບິ່ງ!’»
Verse 20
समीपे सैनिकास्ते तु शीघ्रमीयुर्युयुत्सव: । जह्याद्रवस्व तिछेति पश्य पश्येति वादिन:
ໃນເວລານັ້ນ ສາຕະຍະກິ ຜູ້ມີລັດສະໝີອັນຫາທຽບ ກໍາລັງເວົ້າຢູ່ດັ່ງນັ້ນ; ທະຫານທັງຫມົດຂອງພຣະອົງ ຜູ້ຮ້ອນໃຈຢາກຮົບ ກໍຮີບຮ້ອນເຂົ້າມາໃກ້. ພວກເຂົາຮ້ອງວ່າ «ແລ່ນ! ຟັນ! ຢຸດ! ເບິ່ງ—ເບິ່ງ!» ແລະຄໍາອື່ນໆອີກ.
Verse 21
तानेवं ब्रुवतो वीरान् सात्यकिर्निशितै: शरै: । जघान त्रिशतानश्चान् कुज्जरांश्व चतु:ःशतान्
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ໃນຂະນະທີ່ວີຣະບຸລຸດເຫຼົ່ານັ້ນກໍາລັງເວົ້າຢູ່ດັ່ງນັ້ນ, ສາຕະຍະກິ ໄດ້ຍິງດ້ວຍລູກສອນອັນແຫຼມຄົມ ຟັນຟາດພວກເຂົາລົງ—ທະຫານມ້າສາມຮ້ອຍ ແລະທະຫານຊ້າງສີ່ຮ້ອຍ. ຜູ້ເກີດໃນວົງສາຊິນິ ຜູ້ຊໍານານການປ່ອຍອາວຸດຢ່າງວ່ອງໄວ ແລະຮູ້ທັນກົນລະຍຸດອັນພິລຶກ ໄດ້ຫົວເຮາະພ້ອມກັບສັງຫານຜູ້ທີ່ກໍາລັງເວົ້າຢູ່ນັ້ນ.
Verse 22
स सम्प्रहारस्तुमुलस्तस्य तेषां च धन्विनाम् । देवासुररणप्रख्य: प्रावर्तत जनक्षय:,सात्यकि तथा आपकी सेनाके धनुर्धरोंका वह नरसंहारकारी युद्ध देवासुर-संग्रामके समान अत्यन्त भयंकर हो चला
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ການປະທະອັນອື້ອອຶງລະຫວ່າງເຂົາ ແລະນັກທະນູເຫຼົ່ານັ້ນ ໄດ້ປະທຸຂຶ້ນຢ່າງຮຸນແຮງ. ການຂ້າຟັນຜູ້ຄົນກໍເລີ່ມກະຈາຍອອກ ນ່າຢ້ານດັ່ງສົງຄາມເທວະກັບອະສຸຣະ.
Verse 23
मेघजालनिभ सैन्यं तव पुत्रस्य मारिष । प्रत्यगृह्नाच्छिने: पौत्र: शरैराशीविषोपमै:
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ໂອ ພຣະຣາຊາຜູ້ນ່າເຄົາລົບ! ສາຕະຍະກິ ຫລານຂອງຊິນິ ໄດ້ຕ້ານທານກອງທັບຂອງພຣະຣາຊະບຸດຂອງພຣະອົງ ທີ່ເບິ່ງຄືກອງເມກຫນາທຶບ ດ້ວຍຕົນເອງພຽງຜູ້ດຽວ; ແລະເຂົາໄດ້ຟາດຟັນມັນດ້ວຍລູກສອນນ່າຢ້ານ ດັ່ງງູພິດ.
Verse 24
प्रच्छाद्यमान: समरे शरजालै: स वीर्यवान् । असम्भ्रमन् महाराज तावकानवधीद् बहून्
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ໂອ ພຣະຣາຊາ! ໃນສະໜາມຮົບນັ້ນ ແມ່ນແຕ່ສາຕະຍະກິຜູ້ກ້າຫານ ຖືກປົກຄຸມດ້ວຍຕາຂ່າຍລູກສອນ ກໍບໍ່ຫວັ່ນໄຫວແມ່ນແຕ່ນ້ອຍ; ແລະເຂົາໄດ້ສັງຫານທະຫານຂອງພຣະອົງໄປຫຼາຍຄົນ.
Verse 25
आश्चर्य तत्र राजेन्द्र सुमहद् दृष्टवानहम् । न मोघ:ः सायकः: कश्चित् सात्यकेरभवत् प्रभो,शक्तिशाली राजेन्द्र! वहाँ सबसे महान् आश्वर्यकी बात मैंने यह देखी कि सात्यकिका कोई भी बाण व्यर्थ नहीं गया
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາຜູ້ປະເສີດ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຫັນອັດສະຈັນອັນໃຫຍ່ຫຼວງຢູ່ທີ່ນັ້ນ—ບໍ່ມີລູກສອນແມ່ນແຕ່ດອກດຽວຂອງ ສາຕະຍະກິ (Śaineya) ທີ່ຍິງໄປໂດຍເສຍເປົ່າ, ໂອ ພະອົງ. ທຸກດອກລ້ວນຖືກເປົ້າໝາຍ, ສະທ້ອນໃຫ້ເຫັນຄວາມຊໍານານທີ່ຝຶກຝົນຢ່າງເຂັ້ມງວດ ແລະ ຈິດໃຈທີ່ໝັ້ນຄົງຂອງລາວທ່າມກາງຄວາມວຸ້ນວາຍແຫ່ງສົງຄາມ».
Verse 26
रथनागाश्वकलिल: पदात्यूमिसमाकुल: । शैनेयवेलामासाद्य स्थित: सैन्यमहार्णव:,रथ, हाथी और घोड़ोंसे भरी तथा पैदलरूपी लहरोंसे व्याप्त हुई आपकी सागर-सदृश सेना सात्यकिरूपी तटभूमिके समीप आकर अवरुद्ध हो गयी
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ກອງທັບຂອງພະອົງດັ່ງມະຫາສະໝຸດ—ໜາແນ້ນດ້ວຍລົດຮົບ, ຊ້າງ, ມ້າ, ແລະຄື້ນຄົນທະຫານຍ່າງທີ່ພັດພາກັນ—ໄດ້ເຂົ້າເຖິງຝັ່ງທີ່ແມ່ນ ສາຕະຍະກິ (Śaineya) ແລ້ວຢືນຖືກຂັດຂວາງ, ການຮຸກຄືບຖືກກັ້ນໄວ້».
Verse 27
सम्भ्रान्तनरनागाश्चवमावर्तत मुहुर्मुहु: । तत् सैन्यमिषुभिस्तेन वध्यमानं समन्ततः,सात्यकिके बाणोंद्वारा सब ओरसे मारी जाती हुई आपकी सेनाके पैदल, हाथी और घोड़े सभी घबरा गये और बारंबार चक्कर काटने लगे
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ພວກທະຫານຍ່າງ, ຊ້າງ, ແລະກອງອື່ນໆ ຕົກໃນຄວາມຕື່ນຕົກ ແລະຫັນວົນໄປມາຊໍ້າໆ. ຖືກລູກສອນຂອງລາວຟັນຟາດຈາກທຸກທິດ, ກອງທັບຂອງພະອົງຈຶ່ງຕົກຢູ່ໃນຄວາມສັບສົນ, ວົນວຽນຢ່າງໝົດທາງພາຍໃຕ້ການຈູ່ໂຈມຂອງ ສາຕະຍະກິ».
Verse 28
बश्राम तत्र तत्रैव गाव: शीतार्दिता इव । पदातिन रथं नागं सादिनं तुरगं तथा
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ທີ່ນັ້ນບ່ອນນີ້ ພວກເຂົາລົ້ມລົງຢູ່ຈຸດນັ້ນເອງ—ດັ່ງຝູງງົວທີ່ຖືກຄວາມໜາວຮ້າຍແຮງກະທົບ. ທັງທະຫານຍ່າງ, ລົດຮົບ, ຊ້າງ, ນັກຂີ່ມ້າ, ແລະມ້າກໍລົ້ມຕາມກັນ».
Verse 29
न तादूक् कदनं राजन् कृतवांस्तत्र फाल्गुन:
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ, ໃນສະໜາມຮົບນັ້ນ ຟານກຸນະ (ອາຣຈຸນ) ກໍບໍ່ໄດ້ກໍ່ການຂ້າຟັນອັນຮ້າຍແຮງເທົ່ານີ້».
Verse 30
अत्यर्जुनं शिने: पौत्रो युध्यते पुरुषर्षभ:
ສັນຈະຍະ ກ່າວວ່າ: ຫຼານຊາຍຂອງ ຊິນີ—ຜູ້ເປັນດັ່ງງົວຜູ້ກ້າໃນບັນດາມະນຸດ—ໄດ້ຕໍ່ສູ້ກັບ ອາຣຈຸນ ໂດຍເຂົ້າປະຈັນໜ້າກັນໂດຍກົງໃນສະໜາມຮົບ, ໃນຂະນະທີ່ວີລະຊົນຜູ້ດຸເດືອດທີ່ສຸດຂອງສົງຄາມ ຜັກດັນຄວາມແຂ່ງຂັນໃຫ້ຂຶ້ນສູ່ຈຸດສູງສຸດ.
Verse 31
वीतभीर्लाघवोपेत: कृतित्वं सम्प्रदर्शयन् । शिनिपौत्र पुरुषश्रेष्ठ सात्यकि निर्भय हो बड़ी फुर्तीसे अस्त्र चलाते और अपनी कुशलताका प्रदर्शन करते हुए अर्जुनसे भी अधिक पराक्रमपूर्वक युद्ध कर रहे थे || ३० $ई || ततो दुर्योधनो राजा सात्वतस्य त्रिभि: शरै:
ສັນຈະຍະ ກ່າວວ່າ: ສາຕະຍະກິ—ຜູ້ປະເສີດໃນບັນດາບຸລຸດ, ຫຼານຂອງ ຊິນີ—ບໍ່ມີຄວາມຢ້ານ ແລະມີຄວາມຄ່ອງແຄ່ວວ່ອງໄວ. ລາວເຄື່ອນໄຫວໂດຍບໍ່ລັງເລ, ສະແດງຄວາມຊໍານານໃນອາວຸດ. ໃນການປະຈັນໜ້ານັ້ນ ລາວຕໍ່ສູ້ດ້ວຍຄວາມກ້າຫານ ໃຫ້ທັກສະຂອງຕົນປາກົດຊັດທ່າມກາງຄວາມອຶດອັດຂອງສະໜາມຮົບ.
Verse 32
विव्याध सूत॑ निशितैश्नतुर्भिश्चतुरों हयान् सात्यकिं च त्रिभिविद्ध्वा पुनरष्टाभिरेव च
ສັນຈະຍະ ກ່າວວ່າ: ດ້ວຍລູກສອນຄົມສີ່ດອກ ກະສັດໄດ້ທຳຮ້າຍສາລະທີຂອງ ສາຕະຍະກິ, ແລະດ້ວຍອີກສີ່ດອກ ກໍ່ເຮັດໃຫ້ມ້າທັງສີ່ບາດເຈັບ. ຈາກນັ້ນ ລາວໄດ້ທະລຸ ສາຕະຍະກິ ກ່ອນດ້ວຍສາມດອກ ແລ້ວຕາມດ້ວຍອີກແປດດອກ ກໍ່ໃຫ້ເກີດບາດແຜເລິກ. ດັ່ງນັ້ນ ຕາມຂະບວນການອັນດຸເດືອດຂອງສົງຄາມລົດຮົບ, ດຸຣະໂຍທະນະ ມຸ່ງຈະເຮັດໃຫ້ທັງລົດແລະນັກຮົບພິການ, ກົດດັນການຮົບໂດຍບໍ່ຢຸດຢັ້ງ.
Verse 33
दुःशासन: षोडशभिर्विव्याध शिनिपुड्भवम् | शकुनि: पञ्चविंशत्या चित्रसेनश्व॒ पठचभि:,तदनन्तर दुःशासनने सोलह, शकुनिने पचीस और चित्रसेनने पाँच बाणोंद्वारा शिनिप्रवर सात्यकिको बींध डाला
ສັນຈະຍະ ກ່າວວ່າ: ດຸຫະຊາສະນະ ໄດ້ທະລຸຜູ້ເປັນຫົວໜ້າໃນວົງຊິນີ ດ້ວຍລູກສອນສິບຫົກດອກ; ຊະກຸນິ ຕີດ້ວຍຊາວຫ້າ; ແລະ ຈິດຣະເສນ ດ້ວຍຫ້າດອກ. ພາບນັ້ນສະທ້ອນການປະສານກັນຢ່າງໂຫດຮ້າຍຂອງຝ່າຍກົວຣະວະ ຕໍ່ນັກຮົບຜູ້ໂດດເດັ່ນພຽງຄົນດຽວ—ບ່ອນທີ່ຄວາມກ້າຫານຖືກຕອບໂຕ້ ບໍ່ແຕ່ດ້ວຍວີລະກຳ ແຕ່ດ້ວຍການຮຸກຮານຮວມກຳລັງອັນນ່າຄິດຫຼາຍທາງທຳມະ.
Verse 34
दुःसह: पठचदशभिर्विव्याधोरसि सात्यकिम् | उत्स्मयन् वृष्णिशार्दटूलस्तथा बाणै: समाहतः
ສັນຈະຍະ ກ່າວວ່າ: ດຸຫະສະຫະ ໄດ້ທະລຸ ສາຕະຍະກິ ທີ່ອົກ ດ້ວຍລູກສອນສິບຫ້າດອກ. ແຕ່ເຈົ້າເສືອໃນບັນດາວຣິຊະນິນັ້ນ ກັບຍິ້ມຢູ່ ແລະຖືກລູກສອນຖາໂຖມເຂົ້າມາອີກ—ສະແດງຄວາມໝັ້ນຄົງອັນໂຫດຮ້າຍຂອງນັກຮົບຜູ້ບາດເຈັບ ແຕ່ບໍ່ຍອມຖອນຕົວໃນຄວາມອຶດອັດຂອງສະໜາມຮົບ.
Verse 35
गाढविद्धानरीन् कृत्वा मार्गणै: सोडतितेजनै:
ສັນຊະຍະເວົ້າວ່າ: ດ້ວຍລູກສອນທີ່ມີພະລັງອັນແຜດເຜົາ ແລະທົນບໍ່ໄດ້, ລາວຍິງຝ່າສັດຕູເຂົ້າໄປເລິກຈົນພວກນັ້ນຖືກທະລຸຢ່າງສາຫັດ—ເປັນພາບຂອງສົງຄາມທີ່ເຄື່ອນໄປດ້ວຍຄວາມໂຫດຮ້າຍ, ທີ່ວັດຄວາມກ້າຫານດ້ວຍການທຳໃຫ້ບາດເຈັບ ແລະກົດຂີ່ ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍການຍັບຍັ້ງ.
Verse 36
शैनेय: श्येनवत् संख्ये व्यचरल्लघुविक्रम: । उस युद्धस्थलमें शीघ्रतापूर्वक पराक्रम करनेवाले शिनिवंशी सात्यकि अपने अत्यन्त तेज बाणोंद्वारा शत्रुओंको गहरी चोट पहुँचाकर बाजके समान सब ओर विचरने लगे ।।
ສັນຊະຍະເວົ້າວ່າ: ໃນກາງສົງຄາມ ຊາຍເນຍະ (ສາຕະຍະກິ) ຜູ້ກ້າຫານວ່ອງໄວ ເຄື່ອນໄຫວດັ່ງເຫຍື່ອ—ຍິງສັດຕູດ້ວຍລູກສອນຄົມກ້າ ແລະສະຫວ່າງໄສ, ພ້ອມທັງລ່ອງໄປທົ່ວສະໜາມຢ່າງວ່ອງໄວ. ພາບນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນພະລັງການຮົບທີ່ມີວິໄນ: ຄວາມໄວ ແລະຄວາມແມ່ນຍຳ ຖືກນຳໃຊ້ເພື່ອໜ້າທີ່ໃນການຮົບ ບໍ່ແມ່ນເພື່ອຄວາມໂຫດຮ້າຍສ່ວນຕົວ.
Verse 37
चित्रसेनं शतेनैव दशभिर्दु:सहं तथा
ສັນຊະຍະເວົ້າວ່າ: ດ້ວຍຮ້ອຍ (ນັກຮົບ/ລູກສອນ) ລາວໄດ້ລົ້ມຈິດຣະເສນ, ແລະດ້ວຍສິບ ກໍໄດ້ກົດຂີ່ດຸຫະສະຫະ—ເປັນເຄື່ອງໝາຍຂອງຈັງຫວະການຮົບທີ່ເພີ່ມຄວາມຮຸນແຮງບໍ່ຢຸດ, ທີ່ວັດຄວາມກ້າຫານດ້ວຍການປາບປະຫານຢ່າງວ່ອງໄວ ແລະຂາດຂັ້ນ, ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍການຍັບຍັ້ງ.
Verse 38
अथान्यद् धनुरादाय श्यालस्तव विशाम्पते,प्रजानाथ! तत्पश्चात् आपके सालेने दूसरा धनुष लेकर सात्यकिको पहले आठ बाण मारे। फिर पाँच बाणोंसे उन्हें घायल कर दिया। दुःशासनने दस और दुःसहने भी तीन बाण मारे
ສັນຊະຍະເວົ້າວ່າ: ຕໍ່ມາ ໂອ ເຈົ້າແຫ່ງປະຊາ ໂອ ຜູ້ປົກຄອງມະນຸດ, ພີ່ນ້ອງເຂີຍຂອງທ່ານໄດ້ຢືນຫຍິບຄັນທະນູອີກຄັນໜຶ່ງ. ດ້ວຍຄັນນັ້ນ ລາວຍິງສາຕະຍະກິກ່ອນດ້ວຍລູກສອນແປດ, ແລ້ວຕໍ່ມາກໍເຮັດໃຫ້ບາດເຈັບດ້ວຍອີກຫ້າ. ດຸຫະຊາສະນະຍິງສິບລູກ, ແລະດຸຫະສະຫະກໍຍິງອີກສາມ. ດັ່ງນັ້ນ ໃນຄວາມອຶດອັດຂອງສະໜາມຮົບ ນັກຮົບກົວຣະວະໄດ້ພາກັນລະດົມຍິງເປັນຊຸດໆເພື່ອກົດຂີ່ສາຕະຍະກິ—ພາບຂອງເຫດຜົນອັນໂຫດຮ້າຍຂອງສົງຄາມ, ທີ່ທົດສອບຄວາມອົດທົນທ່າມກາງການຈົມຕີຮ່ວມກັນບໍ່ຢຸດ.
Verse 39
अष्टाभि: सात्यकिं विदृध्वा पुनर्विव्याध पञ्चभि: । दुःशासनश्व दशभिर्दु:सहश्न त्रिभि: शरै:ः
ສັນຊະຍະເວົ້າວ່າ: ຫຼັງຈາກຍິງສາຕະຍະກິດ້ວຍລູກສອນແປດ ລາວກໍທະລຸອີກຄັ້ງດ້ວຍອີກຫ້າ. ດຸຫະຊາສະນະຈຶ່ງຍິງສິບລູກ, ແລະດຸຫະສະຫະຍິງອີກສາມ. ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ເຈົ້າແຫ່ງມະນຸດ, ສາຕະຍະກິຖືກກົດດັນຢ່າງໜັກໃນສະໜາມຮົບ—ພາບຂອງສົງຄາມທີ່ຜູ້ຈົມຕີຫຼາຍຄົນຮ່ວມກັນຮຸກໃສ່ນັກຮົບຄົນດຽວ, ທົດສອບຄວາມອົດທົນ ແລະຈິດໃຈອັນໝັ້ນຄົງ ທ່າມກາງກະແສຄວາມຮຸນແຮງທີ່ຖືກຂັບເຄື່ອນໂດຍອະທັມ.
Verse 40
दुर्मुखश्न॒ द्वादशभी राजन् विव्याध सात्यकिम् | दुर्योधनस्त्रिसप्तत्या विद्ूध्वा भारत माधवम्
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ໂອ ພະຣາຊາ, ດຸຣມຸຂະ ໄດ້ຍິງລູກສອນ 12 ດອກ ທະລຸສາຕະຍະກິ; ແລະ ດຸຣໂຍທະນະ—ໂອ ຜູ້ສືບສາຍພາຣະຕະ—ໄດ້ຍິງລູກສອນ 73 ດອກ ໃສ່ ມາທະວະ ພາສົງຄາມໃຫ້ຮຸນແຮງຂຶ້ນດ້ວຍພະລັງ ແລະ ຈິດໃຈອັນບໍ່ຫຍໍ້ທໍ້.
Verse 41
ततोअस्य निशितैर्बाणैस्त्रिभिविंव्याध सारथिम् । राजन! दुर्मुखने बारह बाणोंसे सात्यकिको क्षत-विक्षत कर दिया। भारत! इसके बाद दुर्योधनने तिहत्तर बाणोंसे युयुधानको घायल करके तीन पैने बाणोंद्वारा उनके सारथिको भी बींध डाला || ४० ई || तान् सर्वान् सहितान् शूरान् यतमानान् महारथान्
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ຈາກນັ້ນ ດ້ວຍລູກສອນຄົມ 3 ດອກ ລາວໄດ້ທະລຸຄົນຂັບລົດສົງຄາມຂອງນັກຮົບນັ້ນ. ໃນທຳນຽມແຫ່ງສົງຄາມອັນເຂັ້ມງວດ, ແມ່ນແຕ່ຜູ້ຊ່ວຍເຫຼືອ—ເຊັ່ນຄົນຂັບລົດຜູ້ຮັກສາການເຄື່ອນໄຫວຂອງລົດ—ກໍກາຍເປັນເປົ້າໝາຍທາງຍຸດທະສາດ, ເພາະທຸກຝ່າຍພະຍາຍາມທຳໃຫ້ອີກຝ່າຍໝົດກຳລັງຕໍ່ສູ້.
Verse 42
ततः स रथियनां श्रेष्ठस्तव पुत्रस्य सारथिम्
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ຈາກນັ້ນ ຜູ້ເປັນເລີດໃນຫມູ່ນັກຮົບລົດສົງຄາມ ໄດ້ຫັນໄປໃສ່ຄົນຂັບລົດຂອງລູກຊາຍທ່ານ—ເປັນສັນຍານແຫ່ງການປ່ຽນທິດທາງອັນສຳຄັນໃນການຮົບ.
Verse 43
पतिते सारथौ तस्मिंस्तव पुत्ररथ: प्रभो
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: “ໂອ ພຣະອົງ, ເມື່ອຄົນຂັບລົດນັ້ນລົ້ມລົງ ລົດສົງຄາມຂອງລູກຊາຍທ່ານກໍຕົກຢູ່ໃນຄວາມຄັບຂັນອັນໜັກ.” ຄຳນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ໃນສົງຄາມ ການລົ້ມຂອງຜູ້ຄຳນຳແລະຜູ້ຄວບຄຸມ ອາດເປີດເຜີຍໃຫ້ແມ່ນແຕ່ນັກຮົບຜູ້ແຂງແກ່ກໍຕົກຢູ່ໃນຄວາມເສຍເປັນທັນທີ.
Verse 44
वातायमानैस्तैरश्वैरपानीयत संगरात् । प्रभो! उस सारथिके धराशायी होनेपर आपके पुत्रका रथ हवाके समान तीव्र वेगसे भागनेवाले घोड़ोंद्वारा युद्धस्थलसे दूर हटा दिया गया ।।
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ໂອ ພຣະອົງ, ເມື່ອຄົນຂັບລົດນັ້ນລົ້ມລົງສູ່ພື້ນ ລົດສົງຄາມຂອງລູກຊາຍທ່ານຖືກມ້າເຫຼົ່ານັ້ນ—ທີ່ແລ່ນໄວດັ່ງລົມ—ລາກອອກຈາກສະໜາມຮົບຢ່າງວ່ອງໄວ. ແລ້ວຕໍ່ມາ, ໂອ ພະຣາຊາ, ບຸດຂອງທ່ານ ແລະ ທະຫານທັງຫຼາຍດ້ວຍ—ໂອ ຜູ້ປົກຄອງມະນຸດ—ກໍໄດ້ຕອບສະໜອງຕາມການປ່ຽນແປງຂອງແຮງສົງຄາມ.
Verse 45
राज्ञो रथमभिप्रेक्ष्य विद्रुता:शतशो5भवन् | राजन! प्रजानाथ! तदनन्तर आपके पुत्र और सैनिक राजा दुर्योधनके रथकी वैसी दशा देखकर सैकड़ोंकी संख्यामें भाग खड़े हुए || ४४ $ ।।
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ເມື່ອເຫັນລົດຮົບຂອງພະຣາຊາຢູ່ໃນສະພາບນັ້ນ ຜູ້ຄົນນັບຮ້ອຍກໍຕົກໃຈແລ້ວຫນີກະຈາຍ. ໂອ ພະຣາຊາ! ໂອ ເຈົ້າແຫ່ງປະຊາ! ຫຼັງຈາກນັ້ນ ບຸດຂອງພະອົງແລະທະຫານທັງຫຼາຍ ເມື່ອເຫັນລົດຮົບຂອງພະຣາຊາທຸຣະໂຍທະນະຕົກຢູ່ໃນສະພາບດັ່ງນັ້ນ ກໍແຕກກະຈາຍຫນີໄປເປັນຈໍານວນຫຼາຍ. ເມື່ອເຫັນກອງທັບນັ້ນກໍາລັງຫນີຢູ່ ສາຕະຍະກີ (ໃນສົງຄາມພາຣະຕະ) …
Verse 46
विद्राव्य सर्वसैन्यानि तावकानि सहस्रश:
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ເຂົາໄດ້ຂັບໄລ່ກອງທັບຂອງພະອົງທັງປວງໃຫ້ແຕກກະຈາຍໄປທຸກທິດ ແລະຜັກດັນໃຫ້ຖອຍກັບໄປເປັນພັນໆ.
Verse 47
प्रययौ सात्यकी राजन श्वेताश्वस्य रथं प्रति । राजन्! इस प्रकार आपके सहस्रों सैनिकोंको भगाकर सात्यकि श्वेतवाहन अर्जुनके रथकी ओर चल दिये ।।
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ໂອ ພະຣາຊາ, ສາຕະຍະກີໄດ້ເຄື່ອນໄປຫາລົດຮົບຂອງອາຣະຈຸນ ຜູ້ມີມ້າຂາວ. ເມື່ອເຫັນວີຣະບຸລຸດແຂນໃຫຍ່ນັ້ນກໍາລັງໄປຂ້າງໜ້າ ຄົນຂອງພະອົງ—ໂອ ຜູ້ຄວນເຄົາລົບ—ກໍເຮັດເຫມືອນບໍ່ເຫັນສິ່ງທີ່ເຫັນຊັດແລ້ວ ແລະຫັນໄປຈັດການວຽກອື່ນ. ແຕ່ພວກເຂົາກໍຍົກຍ້ອງສາຕະຍະກີຢ່າງຫຼາຍ ເນື່ອງຈາກຄວາມມີວິໄນ: ລາວຮັບລູກທະນູ ປົກປ້ອງສາຣະຖີ ແລະປົກປ້ອງຕົນເອງ.
Verse 76
व्याप्रा इव जिघांसन्तस्त्वदीया: समुपाद्रवन् । मतवाले हाथीके समान पराक्रमी और मदोनन््मत्त गजराजके समान मन्दगतिसे चलनेवाले सात्यकि जब मदस्रावी मातंगके समान कौरव-सैनिकोंके मध्यभागमें खड़े हुए
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ນັກຮົບຂອງພະອົງພາກັນພຸ້ນເຂົ້າມາ ດ້ວຍໃຈປາຖະໜາຈະຂ້າ ເຫມືອນເສືອຫິວ. ເມື່ອສາຕະຍະກີ—ກ້າຫານດັ່ງຊ້າງມັດ ແລະເຄື່ອນຊ້າດັ່ງພະຍາຊ້າງມຶນເມົາ—ຢືນຢູ່ກາງໝູ່ທະຫານກອຣະວະ ເຫມືອນຊ້າງມາຕັງກະທົບມັດທີ່ມີນ້ໍາມັດໄຫຼ, ນັກຮົບຂອງພະອົງກໍພຸ້ນໃສ່ລາວ ເຫມືອນເສືອຫິວທີ່ຫິວການຂ້າ.
Verse 113
पृष्ठतः सात्यकिं यान्तमन्वधावन्नमर्षिण: । दुर्योधन
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ເມື່ອສາຕະຍະກີເຄື່ອນຕໍ່ໄປ ນັກຮົບກອຣະວະທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມເຄືອງແຄ້ນ ກໍວິ່ງໄລ່ຕາມຈາກຂ້າງຫຼັງ. ທຸຣະໂຍທະນະ, ຈິຕຣະເສນ, ທຸຫສາສະນະ, ວິວິມສະຕິ, ສະກຸນິ, ທຸຫສະຫະ, ວີຣະບຸລຸດໜຸ່ມ ທຸຣະທັຣສະ, ກຣະຖ ແລະວີຣະຊົນອື່ນໆອີກຫຼາຍຜູ້ຊະນະຍາກ, ພາກັນຈັບອາວຸດ ແລະດ້ວຍໂທສະ ກໍພຸ້ນໄປຂ້າງໜ້າ ວິ່ງຕາມຫຼັງສາຕະຍະກີ.
Verse 119
इस प्रकार श्रीमह्ााभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत जयद्रथवधपर्वमें सात्यकिके कौरव-सेनामें प्रवेशके प्रसंगमें यवनोंकी पराजयविषयक एक सौ उन्नीसवाँ अध्याय पूरा हुआ
ສັນຊະຍະກ່າວສະຫຼຸບວ່າ: ດັ່ງນີ້ ບົດທີ 119 ໃນພາກ «ຊະຍະດຣະຖະວະທະປະຣະວະ» ອັນຢູ່ໃນ «ໂດຣະນະປະຣະວະ» ຂອງ «ສີຣີມະຫາພາຣະຕະ» ໄດ້ສິ້ນສຸດລົງ ໃນຕອນທີ່ພັນລະນາການເຂົ້າໄປໃນກອງທັບກົວຣະວະຂອງ ສາຕະຍະກິ ແລະການພ່າຍແພ້ຂອງພວກຢະວະນະ. ຄໍາປິດທ້າຍນີ້ຍ້ຳວ່າ ໃນຄວາມວຸ້ນວາຍທາງທໍາຂອງສົງຄາມ ຄວາມກ້າຫານແລະຄວາມແນ່ວແນ່ທາງຍຸດທະສາດຂອງບຸກຄົນ ອາດຫັນກັບການຕ້ານທານອັນແຂງແກ່ງໄດ້.
Verse 120
इति श्रीमहा भारते द्रोणपर्वणि जयद्रथवधपर्वणि सात्यकिप्रवेशे दुर्योधनपलायने विंशत्यधिकशततमो<ध्याय:
ດັ່ງນີ້ ໃນ «ມະຫາພາຣະຕະ» ອັນຄວນແກ່ການນົບນ້ອມ ພາຍໃນ «ໂດຣະນະປະຣະວະ»—ໂດຍສະເພາະໃນພາກກ່ຽວກັບການສັງຫານ ຊະຍະດຣະຖະ—ໄດ້ສິ້ນສຸດບົດທີ່ພັນລະນາການເຂົ້າສູ່ສົງຄາມຂອງ ສາຕະຍະກິ ແລະການຖອນທັບຂອງ ດຸຣະໂຍທະນະ. ຄໍາປິດທ້າຍນີ້ວາງເຫດການໄວ້ໃນແນວໂຄງທາງທໍາແລະຍຸດທະສາດຂອງສົງຄາມ ເປັນຈຸດທີ່ຄວາມກ້າຫານແລະແຮງກົດດັນທາງກອງທັບ ບັງຄັບໃຫ້ຜູ້ນໍາສໍາຄັນຜູ້ໜຶ່ງຕ້ອງຖອນຕົວ.
Verse 166
ला | वेलेव मकरालयम् । 'सूत! यह हाथी
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ໂອ ສາຣະຖີ! ເບິ່ງເຖີດ—ກອງທັບຂອງ ດຸຣະໂຍທະນະ ທີ່ແນ່ນຫນາດ້ວຍຊ້າງ ມ້າ ລົດຮົບ ແລະທະຫານຍ່າງຕີນ ກໍາລັງພຸ່ງມາຫາຂ້ອຍດ້ວຍຄວາມໄວອັນແຮງກ້າ ພ້ອມສໍາລັບສົງຄາມ. ໃນສະໜາມຮົບອັນກວ້າງໃຫຍ່ນີ້ ຂ້ອຍຈະຢຸດ “ທະເລແຫ່ງກອງທັບ” ນັ້ນບໍ່ໃຫ້ກ້າວໜ້າ ໂດຍໃຫ້ທິດທັງປວງກ້ອງກັງວານດ້ວຍສຽງຄໍາຮາມຂອງລົດຮົບຂ້ອຍ ແລະເຮັດໃຫ້ແຜ່ນດິນ ອາກາດ ແລະແມ່ນແຕ່ທະເລທັງຫຼາຍສັ່ນສະເທືອນ—ດັ່ງດິນແຂງຂອງຝັ່ງທີ່ກັ້ນມະຫາສະໝຸດເມື່ອມັນພອງຂຶ້ນໃນຄືນພຣະຈັນເຕັມດວງ».
Verse 176
एष सैन्यानि शत्रूणां विधमामि शितै: शरै: । 'सारथे! इस महायुद्धमें देवराज इन्द्रके समान मेरा पराक्रम तुम देखो। मैं अभी-अभी अपने पैने बाणोंसे शत्रुओंकी सेनाओंका संहार कर डालता हूँ
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ບັດນີ້ຂ້ອຍຈະທໍາລາຍກອງທັບສັດຕູດ້ວຍລູກສອນອັນແຫຼມຄົມຂອງຂ້ອຍ. ໂອ ສາຣະຖີ! ໃນສົງຄາມອັນໃຫຍ່ນີ້ ຈົ່ງເບິ່ງພະລັງກ້າຫານຂອງຂ້ອຍ ດັ່ງພຣະອິນທຣາ ຈອມເທວະ. ໃນຂະນະນີ້ເອງ ຂ້ອຍຈະທໍາລາຍກອງທັບຂອງພວກສັດຕູດ້ວຍລູກສອນອັນຄົມກ້າ.»
Verse 283
अदिद्धं तत्र नाद्राक्षं युयुधानस्य सायकै: । सर्दीसे पीड़ित हुई गायोंके समान आपकी सारी सेना वहीं चक्कर लगा रही थी। मैंने वहाँ एक भी पैदल
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ຢູ່ທີ່ນັ້ນ ຂ້ອຍບໍ່ເຫັນນັກຮົບຄົນໃດເລີຍທີ່ບໍ່ຖືກລູກສອນຂອງ ຢຸຍຸທານະ ທະລຸ. ກອງທັບທັງມວນ ຖືກຕີແລະຕົກຕະລຶງ ກໍວຽນວົນຢູ່ທີ່ນັ້ນດ້ວຍຄວາມສັບສົນ—ດັ່ງຝູງງົວທີ່ຖືກທຸກທໍລະມານດ້ວຍໂຣກອັນເຈັບປວດ—ເປັນພະຍານວ່າ ໃນສົງຄາມ ຄວາມໂກດແຄ້ນແລະຄວາມຢ້ານກົວທີ່ບໍ່ຖືກຄວບຄຸມ ອາດລະລາຍລະບຽບແລະສະຕິປັນຍາໃຫ້ສູນໄປ.
Verse 293
यादृक् क्षयमनीकानामकरोत् सात्यकिर्नूप । राजन! नरेश्वर! सात्यकिने आपके सैनिकोंका जैसा संहार किया था, वैसा वहाँ अर्जुनने भी नहीं किया था
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະມະຫາກະສັດ, ໂອ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງມະນຸດ! ການທໍາລາຍທີ່ສາຕະຍະກິໄດ້ກໍ່ໃຫ້ເກີດໃນຫມູ່ກອງທັບທີ່ຈັດເປັນຂະບວນນັ້ນ ໃຫຍ່ຫຼວງຈົນແມ່ນອາຈຸນຢູ່ທີ່ນັ້ນກໍບໍ່ອາດເຮັດໄດ້ເທົ່າ. ການສັງຫານທີ່ສາຕະຍະກິກະທໍາຕໍ່ທະຫານຂອງພຣະອົງ ເກີນກວ່າທີ່ເຄີຍຄາດຄິດວ່າຈະເປັນໄປໄດ້ ແມ່ນແຕ່ນັກຍິງທະນູຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ທີ່ສຸດກໍຕາມ».
Verse 343
तानविध्यन्महाराज सवनिव त्रिभिस्त्रिभि: | इसके बाद दुःसहने सात्यकिकी छातीमें पंद्रह बाण मारे। महाराज! इस प्रकार उन बाणोंसे आहत होकर वृष्णिवंशके सिंह सात्यकिने मुसकराते हुए ही उन सबको ही तीन- तीन बाणोंसे घायल कर दिया
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະມະຫາກະສັດ, ລາວຍິງພວກນັ້ນ ດັ່ງສະວະນີ (ອິນທຣາ) ໃນການເກົ່າ ດ້ວຍລູກສອນສາມດອກຕໍ່ຄົນ. ແລ້ວດຸຫະສະຫະໄດ້ປັກລູກສອນສິບຫ້າດອກເຂົ້າໃນອົກຂອງສາຕະຍະກິ. ໂອ ພຣະມະຫາກະສັດ! ສາຕະຍະກິ—ສິງແຫ່ງວົງວຣິຊນິ—ແມ່ນແຕ່ຖືກບາດເຈັບດ້ວຍລູກສອນເຫຼົ່ານັ້ນ ກໍຍັງຍິ້ມ ແລະຕອບໂຕກັບ ທໍາໃຫ້ພວກເຂົາທຸກຄົນບາດເຈັບອີກຄັ້ງ ດ້ວຍລູກສອນສາມດອກຕໍ່ຄົນ».
Verse 363
दुर्योधन त्रिभिरबाणिरभ्यविध्यत् स्तनान्तरे । उन्होंने सुबलपुत्र शकुनिके धनुष और दस्ताने काटकर दुर्योधनकी छातीमें तीन बाण मारे
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ລາວຍິງດຸຣະໂຍທະນະດ້ວຍລູກສອນສາມດອກ ກາງອົກ. ແລະເມື່ອຕັດຄັນທະນູ ແລະຖົງມືຂອງຊະກຸນິ ບຸດຂອງສຸບະລະແລ້ວ ລາວກໍຍິງດຸຣະໂຍທະນະເຂົ້າອົກອີກສາມດອກ».
Verse 413
पज्चभि: पज्चभिर्बाणै: पुनर्विव्याध सात्यकि: | तब सात्यकिने एक साथ विजयके लिये प्रयत्न करनेवाले उन समस्त शूरवीर महारथियोंको पुन: पाँच-पाँच बाणोंसे घायल कर दिया
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ດ້ວຍລູກສອນຫ້າດອກຕໍ່ຄົນ ສາຕະຍະກິໄດ້ທະລຸພວກເຂົາອີກຄັ້ງ. ແລ້ວບັນດາວິລະຊົນມະຫາຣະຖີທັງຫມົດ ຜູ້ພະຍາຍາມຮ່ວມແຮງກັນເພື່ອຊະນະສາຕະຍະກິ ລາວກໍຍິງໃຫ້ບາດເຈັບອີກຄັ້ງ ຄົນລະຫ້າດອກ».
Verse 426
आजघानाशु भल्लेन स हतो न्यपतद् भुवि । तत्पश्चात् रथियोंमें श्रेष्ठ सात्यकिने आपके पुत्रके सारथिके ऊपर शीघ्र ही एक भल्लका प्रहार किया। सारथि उसके द्वारा मारा जाकर पृथ्वीपर गिर पड़ा
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ລາວຟັນຟາດຢ່າງວ່ອງໄວດ້ວຍລູກສອນພະລະ (bhalla) ຂ້າຜູ້ນັ້ນໃຫ້ລົ້ມລົງສູ່ພື້ນ. ຕໍ່ມາ ສາຕະຍະກິ—ຜູ້ເລີດລໍ້າໃນຫມູ່ນັກຮົບລົດສົງຄາມ—ໄດ້ຍິງລູກສອນພະລະຢ່າງວ່ອງໄວໃສ່ສາຣະຖີຂອງພຣະຣາຊະບຸດຂອງພຣະອົງ. ສາຣະຖີນັ້ນຖືກສັງຫານ ແລະລົ້ມຕາຍລົງສູ່ພື້ນດິນ».
Verse 456
अवाकिरच्छरैस्तीक्ष्ण रुक्मपुड्खै: शिलाशितै: । भारत! आपकी सेनाको भागती देख सात्यकिने सानपर चढ़ाकर तेज किये हुए सुवर्णमय पंखवाले तीखे बाणोंकी वर्षा आरम्भ कर दी
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ເມື່ອເຫັນກອງທັບຂອງທ່ານກຳລັງແຕກຫນີ ສາຕະຍະກີໄດ້ເລີ່ມຝົນລູກສອນຢ່າງດຸເດືອດ—ຄົມກະຫຼາຍ ລັບຄົມດ້ວຍຫີນ ແລະຕິດປີກຄຳ—ເພື່ອຢຸດການແຕກຫນີ ແລະຜັກດັນສົງຄາມໃຫ້ໄປຂ້າງໜ້າ. ພາບນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ໃນສົງຄາມ ຄວາມແນ່ວແນ່ແລະຝີມືຂອງແມ່ທັບສາມາດປະຄອງແຖວທີ່ກຳລັງພັງທະລາຍໃຫ້ກັບມາມັ່ນຄົງໄດ້ ແມ່ນແຕ່ຄວາມຮຸນແຮງຂອງວິທີການກໍຍັງແຈ້ງຊັດ.
Verse 3736
दुःशासन तु विंशत्या विव्याध शिनिपुड्भव: । फिर शिनिवंशके प्रमुख वीरने चित्रसेनको सौ, दुःसहको दस और दुःशासनको बीस बाणोंसे घायल कर दिया
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ວິລະຊົນຜູ້ເກີດໃນສາຍສິນີ ໄດ້ທະລຸດຸຫະຊາສະນະດ້ວຍລູກສອນຊາວ. ແລະວິລະຊົນຜູ້ເປັນຫົວໜ້າແຫ່ງວົງສິນີນັ້ນ ໄດ້ເຮັດໃຫ້ຈິດຣະເສນະບາດເຈັບດ້ວຍລູກສອນຮ້ອຍ, ດຸຫະສະຫະດ້ວຍສິບ, ແລະດຸຫະຊາສະນະດ້ວຍຊາວ. ພາບນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນການທະວີຄວາມຮຸນແຮງຢ່າງບໍ່ຢຸດຢັ້ງ ໃນທີ່ທັກສະຖືກວັດດ້ວຍການຈົມຕີທີ່ແນ່ນອນແລະທ່ວມທົ່ນ ແລະການເລືອກຂອງນັກຮົບກໍຍັງຖືກຜູກມັດໄວ້ກັບຄວາມຈົ່ງຮັກພັກດີ ພາຍໃຕ້ນ້ຳໜັກທາງສິນທຳຂອງສົງຄາມພີ່ນ້ອງຂ້າກັນ.
Frequently Asked Questions
Arjuna confronts the conflict between battlefield necessity and the prohibition against harming one’s ācārya: he neutralizes Kṛpa under pressure, then interprets the act through the lens of guru-obligation and karmic consequence.
Instruction (vidyā) creates enduring ethical debt; even justified action can require moral reckoning. The chapter models reflective accountability—evaluating conduct not only by outcome but by relational duty and intention.
No explicit phalaśruti appears; the meta-commentary is functional and ethical—Sañjaya frames events as consequence-laden history, culminating in an attribution of large-scale loss to earlier failures of counsel and governance.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.