Shloka 24
जयद्रथवधः — The Slaying of Jayadratha
Sunset Vow and Curse-Condition
शत्रुसूदन! आपने पहले भी युद्धमें बहुतेरे कवचधारी, क्रूरकर्मा रणदुर्मद काम्बोजोंको परास्त किया है। धनुष-बाण धारण करनेवाले प्रहारकुशल यवनोंको जीता है। शकों, किरातों, दरदों, बर्बरों, ताम्रलिप्तों तथा हाथोंमें नाना प्रकारके आयुध लिये अन्य बहुत-से मलेच्छोंको पराजित किया है। इन अवसरोंपर पहले कभी कोई किसी प्रकारका भय नहीं हुआ था। फिर इस गायकी खुरके समान तुच्छ युद्धस्थलमें आकर क्या भय हो सकता है? आयुष्मन्! बताइये, इन दो मार्गोर्मेंसे किसके द्वारा आपको अर्जुनके पास पहुँचाऊँ || २० --२३ || केषां क्रुद्धो$सि वार्ष्णेय केषां मृत्युरुपस्थित: । केषां संयमनीमद्य गन्तुमुत्सहते मन:,वार्ष्णेय! आप किनके ऊपर क़ुद्ध हैं, किनकी मौत आ गयी है और किनका मन आज यमपुरीमें जानेके लिये उत्साहित हो रहा है?
śatrusūdana! āpne pūrve'pi yuddhe bahutere kavacadhārī krūrakarmā raṇadurmad kāmbojān parājitaḥ kṛtavān asi. dhanuṣ-bāṇa-dhāriṇaḥ prahārakuśalān yavanān api jitavān asi. śakān kirātān daradān barbarān tāmrāliptān tathā hastayoḥ nānā-vidhāny āyudhāni dhārayantaḥ anyān bahūn mleccḥān api parājitaḥ kṛtavān asi. etāsu avasthāsu pūrvaṃ kadācana kasyacid api bhayaṃ na jātaṃ. tarhi asmin gāyāḥ khura-sadṛśeṇa tucchena yuddhasthale āgatya kathaṃ bhayaṃ bhavet? āyuṣman! etayoḥ dvayoḥ mārgayoḥ madhye kasmin mārgeṇa tvāṃ arjunasya samīpaṃ prāpayāmi? keṣāṃ kruddho'si vārṣṇeya keṣāṃ mṛtyur upasthitaḥ. keṣāṃ saṃyamanīm adya gantum utsahate manaḥ?
ສູຕະເວົ້າວ່າ: «ໂອ ຜູ້ປະຫານສັດຕູ! ໃນສົງຄາມກ່ອນໆ ທ່ານເຄີຍພິຊິດພວກກຳໂບຊະຜູ້ສວມເກາະຫຼາຍຄົນແລ້ວ—ໂຫດຮ້າຍໃນການກະທຳ ແລະເມົາມົນດ້ວຍຄວາມຄຶກຄະນອງແຫ່ງສົງຄາມ. ທ່ານຍັງເຄີຍຊະນະພວກຢະວະນະ ຜູ້ຊຳນານໃນການຈູ່ໂຈມ ແລະຖືຄັນທະນູ-ລູກສອນ. ທ່ານຍັງໄດ້ປະຫານພວກສະກະ, ກິຣາຕະ, ດະຣະດະ, ບາບາຣະ, ຊາວຕາມຣາລິບຕະ ແລະພວກມເລັດຊະອື່ນໆອີກຫຼາຍ ທີ່ຖືອາວຸດຫຼາຍຊະນິດໃນມື. ໃນໂອກາດເຫຼົ່ານັ້ນ ບໍ່ເຄີຍມີຄວາມຢ້ານກົວເກີດຂຶ້ນໃນໃຜເລີຍ. ແລ້ວຈະມີຄວາມຢ້ານກົວໄດ້ແນວໃດ ເມື່ອມາຮອດສະໜາມຮົບອັນຈິ໋ວ ເທົ່າຮອຍກີບງົວນີ້? ໂອ ຜູ້ມີກຽດ, ຂໍຈົ່ງບອກຂ້ອຍ: ໃນສອງເສັ້ນທາງນີ້ ຂ້ອຍຄວນນຳທ່ານໄປຫາອາຣຊຸນໂດຍທາງໃດ? ໂອ ວາຣສ໌ເນຍ! ທ່ານໂກດໃສ່ໃຜ? ຄວາມຕາຍໄດ້ເຂົ້າໃກ້ໃຜ? ແລະໃຈຂອງໃຜໃນມື້ນີ້ ກຳລັງຮ້ອນຮົນຢາກໄປສູ່ນະຄອນຂອງຍະມະ (ຍະມະປຸຣີ)?»
सूत उवाच
Educational Q&A
The passage contrasts past victories over formidable foes with the present moment, questioning the rise of fear and pointing to the ethical-psychological theme that courage should be grounded in discernment and steadiness, not shaken by a ‘small’ circumstance; it also frames impending death as the consequence of reckless hostility.
The Sūta, narrating events, addresses Vārṣṇeya (Kṛṣṇa) and recalls earlier conquests over various warrior peoples, then asks why fear would arise now and requests guidance on which of two routes to take to reach Arjuna, while ominously asking who is about to meet death and go to Yama’s realm.