Shloka 24
Adhyāya 110: Dhṛtarāṣṭra’s Lament on Fate; Saṃjaya’s Reproof and the Princes’ Assault on Bhīma (द्रोणपर्व, अध्याय ११०)
बको नाम सुद्दुर्बुद्धे राक्षसप्रवरो बली । परोक्षं मम तद् वृत्तं यद् भ्राता मे हतस्त्वया,'पार्थ! इस समय तुम रणक्षेत्रमें डटे रहो और आज मेरा पराक्रम देखो। दुर्मते! मेरे बलवान भाई राक्षसराज बकको जो तुमने मार डाला था, वह सब कुछ मेरी आँखोंकी ओटमें हुआ था (मेरे सामने तुम कुछ नहीं कर सकते थे)”
bako nāma suddurbuddhe rākṣasapravaro balī | parokṣaṁ mama tad vṛttaṁ yad bhrātā me hatas tvayā ||
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ໂອ້ ຜູ້ຫຼົ່ມເຫຼວຢ່າງຫນັກ! ມີຈອມຣາກສະຜູ້ແຂງແກ່ງຊື່ ບະກະ (Baka). ການທີ່ເຈົ້າສັງຫານອ້າຍຊາຍຂອງຂ້ານັ້ນ ເກີດຂຶ້ນນອກສາຍຕາ ແລະນອກການປະຈົນໜ້າຂອງຂ້າ. ບັດນີ້ ຈົ່ງຢືນຢັນໃນສະໜາມຮົບ, ປາຣຖະ, ແລະຈົ່ງເບິ່ງວິລະກຳຂອງຂ້າໃນມື້ນີ້!»
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how pride and vengeance frame moral perception in war: the speaker belittles the opponent by claiming earlier success occurred only in the speaker’s absence, shifting the ethical focus from justice to personal rivalry and reputation.
In the midst of the Kurukṣetra war, a taunt is voiced toward Pārtha (Arjuna): the speaker recalls that Arjuna killed the speaker’s brother, the powerful Rākṣasa Baka, but insists it happened ‘out of my sight’ and now challenges Arjuna to stand and face the speaker’s prowess directly on the battlefield.