Shloka 1
भीमसेन–कर्णयुद्धवर्णनम्
Description of the Bhīmasena–Karṇa Engagement
(दाक्षिणात्य अधिक पाठका १ श्लोक मिलाकर कुल ५० श्लोक हैं) अपन क्ा बा 2 चतुर्राधिकशततमो< ध्याय: अर्जुनका कौरव महारथियोंके साथ घोर युद्ध संजय उवाच तावका हि समीक्ष्यैवं वृष्ण्यन्धककुरूत्तमौ । प्रागत्वरन् जिघांसन्तस्तथैव विजय: परान्,संजय कहते हैं--राजन्! आपके सैनिक इस प्रकार वृष्णि और अन्धकवंशके श्रेष्ठ पुरुष श्रीकृष्ण तथा कुरुकुलरत्न अर्जुनको आगे देखकर उनका वध करनेकी इच्छासे उतावले हो उठे। इसी प्रकार अर्जुन भी शत्रुओंके वधकी अभिलाषासे शीघ्रता करने लगे
sañjaya uvāca | tāvakā hi samīkṣyaivaṁ vṛṣṇyandhakakurūttamau | prāg atvaran jighāṁsantas tathaiva vijayaḥ parān ||
ສັນຊະຍາກ່າວວ່າ: ໂອ ພຣະມະຫາກະສັດ, ເມື່ອທະຫານຂອງພຣະອົງເຫັນເຊັ່ນນັ້ນ ພວກເຂົາເຫັນຜູ້ກ້າຫານອັນຍິ່ງໃຫຍ່ແຫ່ງວົງວຣິສນິ ແລະ ອັນທະກະ—ພຣະສີກຣິດສະນະ—ແລະອັນມະນີແຫ່ງວົງກຸຣຸ—ອາຈຸນ—ຢູ່ຂ້າງໜ້າ ກໍພາກັນພຸ້ນອອກໄປດ້ວຍຄວາມຮີບຮ້ອນ ມຸ່ງຫວັງຈະຂ້າເຂົາເຈົ້າ. ອາຈຸນເອງກໍເຊັ່ນກັນ ດ້ວຍຄວາມຕັ້ງໃຈດຽວກັນ ໄດ້ຮຸກໄປຂ້າງໜ້າຢ່າງວ່ອງໄວ ປາຖະໜາຈະປະຫານສັດຕູ. ພາບນີ້ວາງກອບໃຫ້ເຫັນວ່າ ສົງຄາມບໍ່ແມ່ນແຕ່ການປະທະອາວຸດ, ແຕ່ເປັນການປະລອງເຈດຈຳນົງແລະໜ້າທີ່, ທີ່ຄວາມຕັ້ງໃຈຂອງແຕ່ລະຝ່າຍແຂງກ້າກາຍເປັນເປົ້າໝາຍອັນຮ້າຍແຮງ.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how intention (jighāṁsā—desire to kill) drives action in war: both sides become inwardly fixed on destruction. Ethically, it underscores the Mahābhārata’s recurring tension—kṣatriya duty to fight versus the moral weight of deliberate violence—showing how quickly duty can harden into personal resolve and lethal zeal.
Sanjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that the Kaurava forces, on seeing Kṛṣṇa and Arjuna at the front, rush forward eager to slay them; Arjuna likewise advances swiftly, intent on killing the enemy. It sets the immediate battlefield momentum before the ensuing fierce engagements.