Shloka 42
भीष्मपर्व — अध्याय ९६: सौभद्रस्य आक्रमणम्, अलम्बुसस्य प्रतिविधानम्
Abhimanyu’s assault; Alambusa’s counter-engagement
कितने ही कुलीन रथी अपने शरीरोंको निछावर करके भारी-से-भारी शक्ति लगाकर विपक्षी रथियोंके साथ निर्भयकी भाँति महान् पराक्रम प्रकट कर रहे थे ।।
svayaṃvara ivāmarde prajahur itaretaram | prārthayānā yaśo rājan svargaṃ vā yuddhe śālinaḥ ||
ສັນຈະຍະ ກ່າວວ່າ: ໂອ ພຣະຣາຊາ! ວີລະຊົນຜູ້ສົດສະຫງ່າໃນສົງຄາມ ໄດ້ຟັນຟາດກັນແລະກັນ ດັ່ງຢູ່ໃນພິທີສະວະຍັມວະຣະ (svayaṃvara)—ແຕ່ລະຄົນປາຖະໜາທັງຊື່ສຽງ ຫຼື ສະຫວັນ. ດ້ວຍຄວາມກ້າຫານບໍ່ຫວາດຫວັນ ແລະການອອກແຮງສຸດກຳລັງ, ນັກຮົບລົດຮົບຜູ້ມີຊາດຕະກູນສູງຫຼາຍຄົນ ໄດ້ສະຫລະກາຍຂອງຕົນ ແລະສະແດງວິລະກຳອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ຕໍ່ສູ້ກັບນັກຮົບລົດຮົບຝ່າຍຕົກຕໍ່າ.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a kṣatriya ideal: warriors enter battle seeking either lasting renown (yaśas) or heavenly reward (svarga), accepting bodily sacrifice as the price of duty and valor. It frames combat as a public arena of merit and reputation, where fearlessness and exertion are ethically valorized within the war-code.
Sañjaya reports to King Dhṛtarāṣṭra that the battlefield has become a fierce mutual contest: distinguished fighters strike one another down relentlessly. The comparison to a svayaṃvara underscores the competitive intensity—each warrior ‘competes’ for the prize of glory or heaven through conspicuous bravery.