Shloka 66
भीष्मशिबिरगमनम् — Duryodhana’s Visit to Bhīṣma’s Camp and the Command Appeal
तब इरावान् भी आकाशमें उछलकर उस राक्षसको अपनी मायाओंसे मोहित करके उसके अंगोंको सायकोंद्वारा छिन्न-भिन्न करने लगा। वह कामरूपधारी श्रेष्ठ राक्षस सम्पूर्ण मर्मस्थानोंको जानने-वाला और दुर्जय था। वह बाणोंसे कटनेपर भी पुनः ठीक हो जाता था। महाराज! वह नयी जवानी प्राप्त कर लेता था; क्योंकि राक्षसोंमें मायाका बल स्वाभाविक होता है और वे इच्छानुसार रूप तथा अवस्था धारण कर लेते हैं | ६३-- ६५ || एवं तद् राक्षसस्याजुं छिन्नं छिन्नं बभूव ह । इरावानपि संक्रुद्धों राक्षसं तं महाबलम्
evaṃ tad rākṣasasyāṅgaṃ chinnaṃ chinnaṃ babhūva ha | irāvān api saṃkruddho rākṣasaṃ taṃ mahābalam ||
ສັນຈະຍະ ກ່າວວ່າ: ດັ່ງນັ້ນ ອວຍວະຂອງຣາກສະນັ້ນຖືກຕັດຂາດຊ້ຳແລ້ວຊ້ຳອີກ. ອິຣາວານກໍໂກດເກຣີຍວຸ່ນວາຍ ຈົ່ງຈູ່ໂຈມຣາກສະຜູ້ມີກຳລັງຫຼາຍນັ້ນບໍ່ຢຸດ. ແຕ່ສັດຕູ—ຜູ້ຊຳນານມາຍາ ແລະປ່ຽນຮູບໄດ້ຕາມໃຈ—ກໍຟື້ນຄືນຕົນເອງໄດ້ ແມ້ຖືກຕັດຂາດ, ເພາະມາຍາແບບນີ້ເປັນທຳມະຊາດຂອງຣາກສະ. ເຫດການນີ້ຊີ້ວ່າ ໃນສົງຄາມ ກຳລັງດິບມັກຖືກຕ້ານດ້ວຍກົນລະຍຸດ ແລະຄວາມອົດທົນອັນພິລຶກ, ຈຶ່ງຕ້ອງການບໍ່ແຕ່ຄວາມກ້າຫານ ແຕ່ຍັງຕ້ອງມີປັນຍາເຫັນແຈ້ງ.
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage highlights that in conflict, brute strength alone may not suffice when confronted with deception and extraordinary powers; discernment and steadiness are required alongside valor, especially when facing opponents who rely on māyā rather than straightforward combat.
Sañjaya describes Irāvān repeatedly severing the rākṣasa’s limbs in battle. Despite being cut down again and again, the rākṣasa can reconstitute himself through innate demonic māyā and shape-shifting, prolonging the fight and intensifying Irāvān’s anger.