Shloka 37
अध्याय ८८ — घटोत्कच-दुर्योधनयुद्धवर्णनम्
Ghaṭotkaca–Duryodhana Engagement
अफक्रान्तास्तुमुले सम्प्रमर्दे सुदारुणे भारत मोहनीये । अमूढचेतास्त्वथ चित्रसेनो महागदामापतत्तीं निरीक्ष्य,यमदण्डके समान भयंकर उस गदाको उठी हुई देख समस्त कौरव आपके पुत्रको वहीं छोड़कर गदाके उग्र आघातसे बचनेके लिये चारों ओर भाग गये। भारत! मोहमें डालनेवाले उस अत्यन्त दारुण एवं भयंकर जनसंहारमें उस महागदाको आती देख केवल चित्रसेनका चित्त किंकर्तव्यविमूढ़ नहीं हुआ था
sañjaya uvāca |
afakrāntās tumule sampramarde sudāruṇe bhārata mohanīye |
amūḍhacetas tv atha citraseno mahāgadām āpatattīṃ nirīkṣya ||
ສັນຈະຍະ ກ່າວວ່າ: ໃນການຂ້າຟັນອັນເຮັດໃຫ້ຫຼົງງົວຂອງຊາວພາຣະຕະ—ດຸເດືອດ ວຸ້ນວາຍ ແລະນ່າຢ້ານຢ່າງຫາທີ່ສຸດ—ເມື່ອຄອນກະບອງໃຫຍ່ພຸ່ງເຂົ້າມາ ນ່າຢ້ານດັ່ງຄະທາຂອງຍະມະ ຄອຣະວະທັງປວງກໍປະຖິ້ມບຸດຂອງທ່ານໄວ້ທີ່ນັ້ນ ແລະກະຈາຍໜີໄປທຸກທິດ ເພື່ອຫຼີກພົ້ນຈາກການຟາດຟັນອັນຮຸນແຮງ. ມີແຕ່ຈິດຂອງຈິດຣະເສນະເທົ່ານັ້ນ ທີ່ບໍ່ຕົກຢູ່ໃນຄວາມສັບສົນເມື່ອເຫັນຄອນກະບອງອັນຍິ່ງໃຫຍ່ນັ້ນພຸ່ງເຂົ້າມາ.
संजय उवाच
Educational Q&A
In the chaos of war, most minds succumb to fear and confusion, leading to abandonment and disorder; steadiness of mind (amūḍhacetas) becomes a mark of true martial composure and ethical agency, because clear perception is the prerequisite for responsible action even amid violence.
During a brutal melee, a terrifying great mace surges forward like Yama’s staff. The Kaurava fighters panic and scatter, leaving Dhṛtarāṣṭra’s son behind, while Citrasena alone remains unbewildered at the sight of the incoming weapon.