Shloka 15
मेरोर्दिग्वर्णनम् / Digvarṇana of Meru: Uttara-Kuru, Bhadrāśva, and Jambūdvīpa Motifs
आयु:प्रमाणं जीवन्ति नरा भरतसत्तम । वे सब-के-सब देवलोकसे च्युत (होकर वहाँ शेष पुण्यका उपभोग करते) हैं! उनमें रजोगुणका सर्वथा अभाव होता है। भरतभूषण जनेश्वर! वे तेरह हजार वर्षोकी आयुतक जीवित रहते हैं || १४ $ ।। क्षीरोदस्य समुद्रस्य तथैवोत्तरत: प्रभु: । हरिवसति वैकुण्ठ: शकटे कनकामये,क्षीरसागरके उत्तर तटपर भगवान् विष्णु निवास करते हैं, वे वहाँ सुवर्णमय रथपर विराजमान हैं। उस रथमें आठ पहिये लगे हैं। उसका वेग मनके समान है। वह समस्त भूतोंसे युक्त, अग्निके समान कान्तिमान्ू, परम तेजस्वी तथा जाम्बूनद नामक सुवर्णसे विभूषित है
sañjaya uvāca |
āyuḥpramāṇaṃ jīvanti narā bharatasattama |
te sarve sarve devalokāc cyutāḥ (tatra śeṣapuṇyasya upabhogaṃ kurvanti) |
teṣāṃ rajoguṇasya sarvathā abhāvo bhavati |
bharatabhūṣaṇa janeśvara |
te trayodaśa-sahasra-varṣāṇām āyutakālaṃ jīvanti ||
kṣīrodasya samudrasya tathaivottarataḥ prabhoḥ |
harir vasati vaikuṇṭhaḥ śakaṭe kanakamaye |
kṣīrasāgarasya uttara-taṭe bhagavān viṣṇur nivāsati |
sa tatra suvarṇamaye rathopari virājate |
tasmin rathe aṣṭa cakrāṇi santi |
tasya vegaḥ manasaḥ sadṛśaḥ |
sa sarvabhūtaiḥ yuktaḥ agni-sadṛśa-kāntimān paramatejasvī ca jambūnada-nāmnā suvarṇena vibhūṣitaḥ ||
ສັນຈະຍະກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນວົງບາຣະຕະ, ມະນຸດເຫຼົ່ານັ້ນດໍາລົງຊີວິດຈົນເຕັມຕາມຂອບເຂດອາຍຸທີ່ກໍານົດໄວ້. ພວກເຂົາທັງໝົດຕົກຈາກໂລກເທວະ ແລະຢູ່ທີ່ນັ້ນກໍາລັງເສບສົມບຸນທີ່ຍັງເຫຼືອ. ໃນພວກເຂົາບໍ່ມີແມ່ນແຕ່ຮ່ອງຮອຍຂອງຣາຈັສ (rajas) ເລີຍ. ໂອ ເຄື່ອງປະດັບແຫ່ງວົງບາຣະຕະ, ຈອມແຫ່ງມະນຸດ, ພວກເຂົາມີອາຍຸ ສິບສາມພັນປີ. ທາງເໜືອຂອງມະຫາສະໝຸດນໍ້ານົມ, ໂອ ພຣະອົງ, ຮາຣິ (ພຣະວິສນຸ) ປະທັບຢູ່ໃນໄວກຸນຖະ ປະທັບນັ່ງເທິງລົດທອງ. ລົດນັ້ນມີລໍ້ແປດ ໄວດັ່ງຈິດ. ມັນສຳພັນກັບສັດທັງປວງ ສະຫວ່າງດັ່ງໄຟ ຮຸ່ງໂລດຢ່າງສູງສຸດ ແລະປະດັບດ້ວຍຄໍາທີ່ເອີ້ນວ່າ ຈາມບູນະດະ.»
संजय उवाच
Educational Q&A
Even heavenly status is not permanent: when merit is exhausted, beings fall from Devaloka and must live out the remaining results of their past actions. The passage also links spiritual purity with the absence of rajas (restless passion), implying a more sattvic, steady condition associated with higher realms and proximity to Viṣṇu.
Sañjaya describes to the Kuru king a cosmological scene: certain beings who have fallen from the gods’ world live for a fixed long span, and he then locates Hari (Viṣṇu) in Vaikuṇṭha to the north of the Ocean of Milk, seated on a radiant golden, eight-wheeled chariot swift as thought.