Shloka 37

Arjuna’s Advance toward Bhīṣma; The Gāṇḍīva’s Signal and the Armies’ Convergence (भीष्माभिमुखगमनम् — गाण्डीवनिर्घोष-ध्वजवर्णनम्)

Devanagari script

ततः सुलोचनं भीम: क्षुरप्रेण महामृधे

Transliteration

tataḥ sulocanaṃ bhīmaḥ kṣurapreṇa mahāmṛdhe

Translation

ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ຕໍ່ມາ ໃນການປະທະອັນໃຫຍ່ແລະດຸເດືອດນັ້ນ ພີມະໄດ້ຍິງສຸໂລຈະນະດ້ວຍລູກສອນຄົມດັ່ງໃບມີດ. ການກະທຳນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ໃນສົງຄາມ ແມ່ນແຕ່ນັກຮົບຜູ້ມີຊື່ສຽງກໍຖືກນຳເຂົ້າສູ່ກົດເຫຼັ້ມຂອງການຮົບຢ່າງວ່ອງໄວ ເມື່ອຄວາມກ້າຫານແລະໜ້າທີ່ຖືກທົດສອບດ້ວຍການຕັດສິນທີ່ຂາດຂັ້ນ ແລະບາງຄັ້ງກໍໂຫດຮ້າຍ.

Word by Word

• ततः: then; thereafter
• ततः: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
• Form: अव्यय (indeclinable)

• सुलोचनम्: the one with beautiful eyes (Sulocana) (object)
• सुलोचनम्: Karma
• Type: Noun
• Root: सुलोचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• भीमः: Bhima
• भीमः: Karta
• Type: Noun
• Root: भीम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• क्षुरप्रेण: with a razor-edged (arrow/weapon)
• क्षुरप्रेण: Karana
• Type: Noun
• Root: क्षुरप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• महामृधे: in the great battle
• महामृधे: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: महामृध (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• संजय (Sañjaya)
• भीम (Bhīma)
• सुलोचन (Sulocana)
• क्षुरप्र (razor-edged arrow)

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse highlights the uncompromising nature of dharma in a kṣatriya war: once battle is joined, duty is carried out through decisive action, and outcomes hinge on skill, resolve, and the stern ethics of the battlefield.

What is happening in the narrative?

Sañjaya reports that Bhīma, amid intense fighting, strikes the warrior Sulocana with a razor-edged arrow, marking a sharp turn in the immediate combat exchange.