Shloka 72

उभयो: सेनयो: शूरा न्यकृन्तन्त परस्परम्‌ | तीखी धारवाले खड़्गों, चमचमाते हुए फरसों, अन्य अनेक प्रकारके बाणों तथा भाँति- भाँतिके शस्त्रोंसे दोनों सेनाओंके शूरवीर एक-दूसरेको मारते थे || ७१ ह ।। वर्तमाने तथा घोरे तस्मिन्‌ युद्धे सुदारुणे । द्रोणगपाउचाल्ययो राजन्‌ महानासीत्‌ समागम:,राजन्‌! जहाँ एक ओर इस प्रकार भयानक तथा अत्यन्त दारुण युद्ध चल रहा था, वहीं दूसरी ओर द्रोणाचार्य और धृष्टद्युम्ममें भयंकर मुठभेड़ हो रही थी

sañjaya uvāca | ubhayoḥ senayoḥ śūrā nyakṛntanta parasparam | vartamāne tathā ghore tasmin yuddhe sudāruṇe | droṇagapāñcālyayo rājan mahān āsīt samāgamaḥ ||

ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ວິລະຊົນຂອງທັງສອງກອງທັບ ຕັດຟັນກັນໄປມາໃນການປະລະ. ໃນຂະນະທີ່ສົງຄາມອັນນ່າຢ້ານ ແລະ ໂຫດຮ້າຍຢ່າງຫນັກນັ້ນກໍາລັງຄຸກຄາມຢູ່, ໂອ ພຣະຣາຊາ, ການປະຈັນໜ້າອັນໃຫຍ່ແລະດຸເດືອດໄດ້ເກີດຂຶ້ນລະຫວ່າງ ໂດຣະນະ ແລະ ວິລະຊົນແຫ່ງປານຈາລະ (ທຣິສຕະດຍຸມນະ).

उभयोःof both
उभयोः:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootउभ
Form—, Genitive, Dual
सेनयोःof the two armies
सेनयोः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसेना
FormFeminine, Genitive, Dual
शूराःheroes/warriors
शूराः:
Karta
TypeNoun
Rootशूर
FormMasculine, Nominative, Plural
न्यकृन्तन्तcut down / struck down
न्यकृन्तन्त:
TypeVerb
Rootकृत् (कृन्तति)
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Plural, Parasmaipada
परस्परम्each other / mutually
परस्परम्:
Karma
TypeIndeclinable
Rootपरस्पर

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Dhṛtarāṣṭra
D
Droṇa
P
Pāñcāla (Dhṛṣṭadyumna)
K
Kaurava army
P
Pāṇḍava army

Educational Q&A

The verse underscores the grim reality of war: mutual destruction among warriors and the escalation into decisive duels. Ethically, it highlights how kṣatriya conflict, even when framed as duty, unfolds as severe suffering and irreversible consequence.

Sañjaya reports that fighters on both sides are cutting each other down across the battlefield, and within that wider carnage a major clash begins—Droṇa engages the Pāñcāla champion Dhṛṣṭadyumna in a formidable encounter.