Shloka 846
गौरुडव्यूह-रचना तथा अर्धचन्द्र-प्रत्यव्यूह
Garuḍa Array and the Ardhacandra Counter-Formation
श्वेतस्य करनिर्मुक्तां निर्मुक्तोरगर्संनिभाम् | राजन! श्वेतके हाथसे छूटकर यमदण्डके समान प्रकाशित होनेवाली और केंचुल छोड़कर निकली हुई सर्पिणीकी भाँति अत्यन्त भय उत्पन्न करनेवाली उस शक्तिको देखकर आपके पुत्रोंके दलमें महान् हाहाकार मच गया
sañjaya uvāca |
śvetasya karanirmuktāṃ nirmuktoragasaṃnibhām |
rājan! śvetake hāthase chūṭakara yamadaṇḍake samāna prakāśita honevālī aura keṃcula choḍakara nikalī huī sarpiṇī-kī bhānti atyanta bhaya utpanna karanevālī us śakti-ko dekhakara āpake putroṃke dala-meṃ mahān hāhākāra maca gayā |
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ໂອ ພະຣາຊາ! ເມື່ອເຫັນອາວຸດສັກຕິນັ້ນ—ຖືກປ່ອຍອອກຈາກມືຂອງສະເວຕະ—ສ່ອງສະຫວ່າງດັ່ງຄທາລົງໂທດຂອງຍະມະ ແລະນ່າຢ້ານດັ່ງງູທີ່ພຶ້ງອອກມາຫຼັງຈາກປ່ຽນຜິວ, ກອງທັບຂອງລູກຊາຍທ່ານກໍເກີດສຽງຮ້ອງອື້ອອງດ້ວຍຄວາມຕົກໃຈຢ່າງໃຫຍ່ຫຼວງ.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the psychological and ethical dimension of warfare: the display of irresistible force can collapse collective courage, reminding readers that violence carries a moral gravity (symbolized by Yama’s rod) and affects many beyond the immediate combatants.
Sañjaya reports that Śveta hurls a terrifying, radiant śakti-weapon. Its dreadful appearance—likened to Yama’s staff and to a newly-shed serpent—causes a great uproar and panic among the Kaurava troops (the sons of Dhṛtarāṣṭra).