Shloka 53
भीष्मविक्रमदर्शनं तथा क्रौञ्चारुणव्यूहविधानम् | Bhīṣma’s Ascendancy and the Organization of the Krauñcāruṇa Formation
अहंकार बल दर्प काम॑ क्रोध॑ परिग्रहम् विमुच्य निर्मम: शान्तो ब्रह्म भूयाय कल्पते,विशुद्ध बुद्धिसे युक्त+ तथा हलका, सातक््विक और नियमित भोजन करनेवाला, शब्दादि विषयोंका त्याग करके एकान्त और शुद्ध देशका सेवन करने-वाला,* सात््विक धारणशक्तिके द्वारा अन्तः:करण और इन्द्रियोंका संयम करके“ मन, वाणी और शरीरको वशमें कर लेनेवाला,” राग-द्वेषको सर्वथा नष्ट करके*ः भलीभाँति दृढ़ वैराग्यका आश्रय लेनेवाला तथा अहंकार, बल, घमंड, काम, क्रोध और परिग्रहका त्याग करके निरन्तर ध्यानयोगके परायण रहनेवाला: ममता-रहितः और शान्तियुक्त पुरुष: सच्चिदानन्दघन ब्रह्ममें अभिन्नभावसे स्थित होनेका पात्र होता है
ahaṅkāra-bala-darpa-kāma-krodha-parigraham vimucya nirmamaḥ śānto brahma-bhūyāya kalpate |
ອາຣຈຸນກ່າວວ່າ: «ເມື່ອລະທິ້ງອະຫັງການ (ອັດຕາ), ຄວາມພູມໃຈໃນພະລັງ, ຄວາມຈອງຫອງ, ກາມ, ໂກດ, ແລະຄວາມຍຶດຄອງ; ປອດຈາກ ‘ຂອງຂ້ອຍ’ ແລະຕັ້ງຢູ່ໃນສັນຕິພາຍໃນ—ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມເໝາະສົມທີ່ຈະດໍາລົງຢູ່ໃນພຣະພຣະມັນ (Brahman), ຄືຢູ່ໃນສະພາບຮູ້ແຈ້ງພຣະພຣະມັນ. ດ້ານຈັນຍາ ຄໍາສອນນີ້ຊີ້ໄປຫາການຊະນະສັດຕູພາຍໃນທີ່ຫຼ້າຫຼວງຄວາມຮຸນແຮງແລະຄວາມຍຶດຕິດ ເພື່ອໃຫ້ຄົນກະທໍາໄດ້ໂດຍບໍ່ຈັບກຸມດ້ວຍອັດຕາ ແລະຢືນຢັນໃນຄວາມສະຫງົບ. »
अजुन उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that spiritual fitness for Brahman is grounded in ethical self-purification: abandoning egoism, pride, arrogance, desire, anger, and possessiveness, and becoming free from ‘mine-ness’ and established in peace.
Arjuna is speaking within the Bhīṣma Parva context, voicing (in a didactic register) a teaching about inner discipline and renunciation—shifting attention from external conflict to conquering the inner causes of bondage.