Shloka 47
Puruṣottama-yoga
The Discipline of the Supreme Person) — Chapter 15 (Bhagavadgītā
सम्बन्ध-- अर्जुनकी प्रार्थनापर अब अगले दो श्लोकोर्में भगवान् अपने विश्वर्पकी महिमा और दुर्लभताका वर्णन करते हुए उनचासवें शलोकमें अर्जुनको आश्वासन देकर चतुर्थुजरूप देखनेके लिये कहते हैं-- श्रीभगवानुवाच मया प्रसन्नेन तवार्जुनेदं रूप॑ परं दर्शितमात्मयोगात् | तेजोमयं विश्वमनन्तमाद्य॑ यन्मे त्वदन्येन न दृष्टपूर्वम्,श्रीभगवान् बोले--हे अर्जुन! अनुग्रहपूर्वक मैंने अपनी योगशक्तिके प्रभावसे5 यह मेरा परम तेजोमय, सबका आदि और सीमारहित विराट् रूप तुझको दिखलाया है, जिसे तेरे अतिरिक्त दूसरे किसीने पहले नहीं देखा था:
śrībhagavān uvāca | mayā prasannena tavārjunedaṃ rūpaṃ paraṃ darśitam ātmayogāt | tejomayaṃ viśvam anantam ādyaṃ yan me tvadanyena na dṛṣṭapūrvam ||
ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າກ່າວວ່າ: «ອາຣະຈຸນ, ເນື່ອງດ້ວຍຄວາມເມດຕາຕໍ່ເຈົ້າ ຂ້າພະອົງໄດ້ສະແດງໃຫ້ເຈົ້າເຫັນ—ໂດຍອຳນາດໂຍຄະຂອງຂ້າພະອົງເອງ—ຮູບສູງສຸດຂອງຂ້າພະອົງ: ສ່ອງສະຫວ່າງດ້ວຍລັດສະໝີ, ເປັນສັບພະໂລກເອງ, ບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ, ເປັນປະຖົມມູນ. ກ່ອນເຈົ້າ ບໍ່ມີໃຜອື່ນເຄີຍເຫັນຮູບນີ້ຂອງຂ້າພະອົງ»
अजुन उवाच
Educational Q&A
The vision of the universal form is not a human achievement but a gift of divine grace: the Lord reveals His supreme, infinite, primordial nature through His own yogic power, emphasizing the rarity of such direct insight and the ethical humility it demands in the devotee.
After Arjuna’s prayer to behold the Lord’s cosmic reality, Kṛṣṇa responds that, out of favor, He has revealed the supreme Viśvarūpa—radiant, all-encompassing, endless, and primal—something no one else had previously seen, thereby preparing Arjuna for further instruction and reassurance.