Shloka 78
यः सम्प्राप्य रणे भीष्म जीविते सम मनो दथे । राजन! उस समय सोमकोंमें एक भी महारथी ऐसा नहीं था, जो युद्धभूमिमें भीष्मके पास पहुँचकर अपने मनमें जीवन-रक्षाकी आशा रखता हो || ७७ $ ।। तांश्व सर्वान् रणे योधान् प्रेतराजपुरं प्रति
yaḥ samprāpya raṇe bhīṣmaṁ jīvite sama-mano dadhe | rājan! tadā somakeṣu naiko 'pi mahā-rathī yuddha-bhūmau bhīṣmasya samīpaṁ prāpya manasi jīvana-rakṣāyā āśāṁ dadhāna āsīt || tāṁś ca sarvān raṇe yodhān pretarāja-puraṁ prati ||
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ຂ້າແຕ່ພະຣາຊາ! ໃນເວລານັ້ນ ໃນຫມູ່ຊາວໂສມະກະ ບໍ່ມີແມ່ນແຕ່ມະຫາຣະຖີຄົນໃດຜູ້ໜຶ່ງ ທີ່ເມື່ອເຂົ້າເຖິງພີສະມະໃນສະໜາມຮົບແລ້ວ ຍັງຈະຕັ້ງໃຈໄວ້ໃນຄວາມຢູ່ລອດ ຫຼືມີຄວາມຫວັງຈະຮັກສາຊີວິດໄດ້. ນັກຮົບທັງຫມົດໃນການປະຈັນນັ້ນ ຖືກຂັບດັນໄປສູ່ນະຄອນຂອງພະຣາຊາແຫ່ງຄົນຕາຍ (ຍະມະ)».
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the moral gravity of war: when a warrior like Bhishma dominates the field, even the strongest lose hope of self-preservation, highlighting impermanence of life and the inevitability of death (Yama) amid kshatriya duty.
Sanjaya reports to Dhritarashtra that Bhishma’s presence in battle is so overwhelming that none among the Somaka great warriors can approach him while still expecting to survive; the fighting is portrayed as sending warriors toward Yama’s abode.