Previous Verse
Next Verse

Shloka 8

Adhyāya 108 — Nimitta-darśana and Drona’s counsel amid Arjuna’s advance (निमित्तदर्शनं द्रोणोपदेशश्च)

ततः शतसहस्राणां हयानां सुबलात्मज: | विमलप्रासहस्तानामृष्टितोमरधारिणाम्‌,तदनन्तर सुबलपुत्र शकुनि एक लाख घुड़सवारोंकी सेनाके साथ युद्धके लिये आ पहुँचा। वे सभी सैनिक अपने हाथोंमें चमकते हुए प्रास, ऋष्टि और तोमर लिये हुए थे। सबको अपने शौर्यका अभिमान था। सभी बलवान, सुन्दर वेशभूषासे सुसज्जित और ध्वजा-पताकासे सुशोभित थे। अस्त्र-विद्याकी शिक्षा पाये हुए युद्धकुशल श्रेष्ठ पैदल सिपाहियोंकी भी बहुत बड़ी संख्या उन घुड़सवारोंके साथ थी

tataḥ śatasahasrāṇāṃ hayānāṃ subalātmajaḥ | vimalaprāsahastānām ṛṣṭitomaradhāriṇām ||

ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ຕໍ່ມາ ບຸດຂອງສຸບະລະໄດ້ມາຮອດເພື່ອຮົບ ພ້ອມດ້ວຍທະຫານມ້າໜຶ່ງແສນ. ນັກຂີ່ມ້າເຫຼົ່ານັ້ນຖືຫອກ ຫອກຍາວ ແລະຫອກຂວ້າງທີ່ສະຫວ່າງໃສ່ບໍ່ມີມົນທິນໃນມື—ເປັນກຳລັງອັນນ່າກົດດັນ ເຊື່ອໝັ້ນໃນວິລະກຳ ແລະພ້ອມຈະຜັກດັນສົງຄາມໃຫ້ຄືບໜ້າ.

ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
शतसहस्राणाम्of a hundred-thousand (one lakh)
शतसहस्राणाम्:
Sambandha
TypeNoun
Rootशतसहस्र
FormNeuter, Genitive, Plural
हयानाम्of horses
हयानाम्:
Sambandha
TypeNoun
Rootहय
FormMasculine, Genitive, Plural
सुबलात्मजःthe son of Subala (Shakuni)
सुबलात्मजः:
Karta
TypeNoun
Rootसुबल-आत्मज
FormMasculine, Nominative, Singular
विमलप्रासहस्तानाम्of those having spotless/shining spears in hand
विमलप्रासहस्तानाम्:
Visheshana
TypeAdjective
Rootविमल-प्रास-हस्त
FormMasculine, Genitive, Plural
ऋष्टितोमरधारिणाम्of those bearing lances and javelins
ऋष्टितोमरधारिणाम्:
Visheshana
TypeAdjective
Rootऋष्टि-तोमर-धारिन्
FormMasculine, Genitive, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
S
Subala
Ś
Śakuni
H
horsemen (cavalry)
P
prāsa (spear)
ṛṣṭi (lance)
T
tomara (javelin)

Educational Q&A

The verse primarily functions as battlefield reportage rather than direct moral instruction; ethically, it underscores the Mahābhārata’s recurring tension between martial excellence (kṣatriya-dharma) and the destructive scale of war—where pride in arms and numbers becomes a force that accelerates collective suffering.

Sañjaya describes Śakuni’s arrival on the battlefield with an enormous cavalry contingent—one hundred thousand horsemen—armed with gleaming spears, lances, and javelins, signaling the Kaurava side’s mobilization and readiness to intensify the fighting.