Shloka 16
Adhyāya 108 — Nimitta-darśana and Drona’s counsel amid Arjuna’s advance (निमित्तदर्शनं द्रोणोपदेशश्च)
दुर्योधनो महाराज दुःशासनमभाषत | संजय कहते हैं--महाराज! ग्रीष्म-ऋतुके अन्तमें (वर्षारम्भ होनेपर) जैसे मेघ आकाशकमें सूर्यदेवको ढक लेते हैं, उसी प्रकार पाण्डवोंने युद्धभूमिमें क्रुद्ध हुए भीष्मको सब ओरसे घेर लिया है। यह देखकर आपके पुत्र दुर्योधनने दुःशासनसे कहा--,ततो युधिष्छिरो राजा माद्रीपुत्री च पाण्डवौ पौर्णमास्यामम्बुवेगं यथा वेला महोददथे: । महाराज! तब राजा युधिष्छिर तथा पाण्बुपुत्र माद्रीनन्दन नकुल-सहदेवने समरभूमिमें उन घुड़सवारोंका वेग नष्ट कर दिया। ठीक उसी तरह, जैसे वर्षा-ऋतुमें अधिक जलसे परिपूर्ण होकर मर्यादा तोड़नेवाले समुद्रके पूर्णिमा तिथिमें बढ़े हुए वेगको तटकी भूमि रोक देती है
sañjaya uvāca | duryodhano mahārāja duḥśāsanam abhāṣata | tato yudhiṣṭhiro rājā mādrīputrau ca pāṇḍavau paurṇamāsyām ambuvegaṃ yathā velā mahodadheḥ ||
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ໂອ ພະມະຫາກະສັດ, ດຸຣະໂຍທະນະໄດ້ກ່າວກັບ ດຸຫະສາສະນະ. ແລ້ວພະຣາຊາຢຸທິສຖິຣະ ພ້ອມດ້ວຍລູກຊາຍສອງຄົນຂອງມາດຣີ (ນະກຸລ ແລະ ສະຫະເທວ) ໄດ້ຫຸ້ມຫ້າມກະແສພຸ້ນພາຂອງທະຫານມ້າໃນສະໜາມຮົບ—ດັ່ງຝັ່ງທະເລກັ້ນກະແສຄື້ນທີ່ພອງພູນຂອງມະຫາສະມຸດໃນວັນເຕັມດວງ, ແມ່ນແຕ່ເມື່ອນ້ໍາຫຼາຍຈົນຈະລົ້ນຂອບ.
संजय उवाच
Educational Q&A
Power that swells beyond limits is not inherently victorious; it can be contained by steadiness, order, and disciplined action aligned with dharma. The shoreline-and-ocean simile highlights the ethical value of restraint and rightful resistance amid violent conflict.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that Duryodhana speaks to Duḥśāsana. Meanwhile, Yudhiṣṭhira together with Mādrī’s twin sons (Nakula and Sahadeva) blunts the charge of enemy horsemen, likened to a coast halting the ocean’s full-moon surge.