Shloka 39
राजपूजाविधानम् / Royal Reception Protocols during Āśvamedha Preparations
नारदश्न बभूवात्र तुम्बुरुश्न महाद्युति: । विश्वावसश्रित्रसेनस्तथान्ये गीतकोविदा:,नारद, महातेजस्वी तुम्बुरु, विश्वावसु, चित्रसेन तथा अन्य संगीतकलाकोविद, गाननिपुण एवं नृत्यविशारद गन्धर्व प्रतिदिन यज्ञकार्यके बीच-बीचमें समय मिलनेपर अपनी नाच-गानकी कलाओंद्वारा उन ब्राह्मणोंका मनोरंजन करते थे
vaiśampāyana uvāca |
nāradaś ca babhūvātra tumburuś ca mahādyutiḥ |
viśvāvasuś citrasenaḥ tathānye gītakovidāḥ ||
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ທີ່ນັ້ນຍັງມີ ນາຣະດະ ແລະ ທຸມບຸຣຸ ຜູ້ສ່ອງສະຫວ່າງຍິ່ງ, ພ້ອມດ້ວຍ ວິສວາວະສຸ, ຈິຕຣະເສນ ແລະ ຄັນທະວະອື່ນໆ ຜູ້ຊ່ຽວຊານໃນບົດເພງ. ເມື່ອມີຊ່ອງວ່າງລະຫວ່າງພິທີຍັດຍະ, ພວກເຂົາກໍ່ບັນເທີງບັນດາພຣາຫມະນະທີ່ຊຸມນຸມກັນ ດ້ວຍສິລະປະການຮ້ອງແລະຟ້ອນ—ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ວຽກອັນສັກສິດອາດຄຽງຄູ່ກັບຄວາມຊື່ນບານອັນປະນີດ ແລະມີວິໄນ ເພື່ອຫຼ້ຽງດູຊຸມຊົນພິທີ ບໍ່ໃຫ້ລົບກວນຄວາມສັກສິດ.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights that sacred rites can be supported by cultured arts when they are aligned with dharma—music and dance here function as respectful, community-strengthening accompaniment to yajña, not as indulgent distraction.
During the Ashvamedha-related sacrificial proceedings, renowned celestial musicians—Nārada, Tumburu, Viśvāvasu, Citrasena, and other Gandharvas—are present and, during breaks in ritual activity, entertain the attending brāhmaṇas with song and dance.