Shloka 6
शकुनेः पुत्रेण सह आश्वमेधाश्वविषयः संघर्षः — Arjuna’s restrained engagement with Śakuni’s son during the horse-escort
प्रोवाचेद॑ वच: काले तदा धर्मभूतां वर: । आमन्त्र्य वदतां श्रेष्ठो भीम॑ प्रहरतां वरम्,कुरुनन्दन! उस दिन माघ महीनेकी शुक्लपक्षकी द्वादशी तिथि थी। उसमें पुष्य- नक्षत्रका योग पाकर महातेजस्वी पृथ्वीपति धर्मराज युधिष्ठिरने अपने समस्त भाइयों-- भीमसेन, नकुल और सहदेवको बुलवाया और प्रहार करनेवालोंमें श्रेष्ठ भीमसेनको सम्बोधित करके वक्ताओं तथा धर्मात्माओंमें श्रेष्ठ युधिष्ठिने यह समयोचित बात कही --
vaiśampāyana uvāca |
provācedaṁ vacaḥ kāle tadā dharmabhūtāṁ varaḥ |
āmantrya vadatāṁ śreṣṭho bhīmaṁ praharatāṁ varam, kurunandana |
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ໃນເວລາອັນເໝາະສົມນັ້ນ ພະຣາຊາຢຸທິສຖິຣະ ຜູ້ເປັນຍອດໃນຜູ້ຖືທຳ ໄດ້ກ່າວຖ້ອຍຄຳອັນທັນການ. ພະອົງໄດ້ເອີ້ນພີມ ຜູ້ເກັ່ງກ້າໃນການຟັນຕີ ແລະເວົ້າກັບລາວ—ໂອ ຄວາມປິຕິຂອງຊາວກຸຣຸ—ດ້ວຍຖ້ອຍຄຳຂອງຜູ້ເວົ້າດີ ແລະມີທຳສູງສຸດ.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights dharma-guided leadership: a righteous king speaks only at the proper time and addresses the most capable person for the task, combining ethical authority (dharma) with practical discernment (kāla, timeliness).
The narrator introduces a scene where Yudhiṣṭhira, after summoning Bhīma, begins to deliver a timely instruction. The verse functions as a transition into Yudhiṣṭhira’s counsel or command directed specifically to Bhīma.